ابن مسکویه: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۴ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
[[ابن مسکویه|ابن مُسکویه]] (د 421ق / 1030م). احمد بن محمد [[ابن مسکویه|ابنمسکویه]] [ابوعلی] مورخ، فیلسوف، پزشک، کتابدار، و ادیب پرآوازه ایرانی است. از دوران رشد ابوعلی اطلاع چندانی در دست نیست. چنانکه خود میگوید در جوانی به تشویق پدر به ادب و شعر روی آورده<ref>ابنمسكویه، احمد بن محمد. '''''تهذیبالاخلاق'''''. به كوشش قسطنطین زریق، بیروت: الجامعة الامیركیه 1386ق / 1966م، ص49-50.</ref> و به مطالعه ''استطالهالفهم'' جاحظ پرداخته است و در آن از وجود ''جاویدان خرد'' هوشنگ شاه آگاه گردیده است<ref>همو. '''''جاویدان خرد (الحكمةالخالدة)'''''. به كوشش عبدالرحمان بدوی، تهران: دانشگاه تهران، 1358، ص5.</ref>. | |||
[[ابن مسکویه | [[ابن مسکویه]] پس از کسب دانش بسیار، حلقهها و مجالسی ترتیب داده و در آنها به تدریس پرداخته است. ابوسلیمان ضمن برشمردن آثار وی میگوید که این آثار در جلسات تدریس، نزد او، خوانده میشد<ref>ابوسلیمان سجستانی، محمد بن طاهر. '''''صوان الحكمة'''''. به كوشش عبدالرحمان بدوی، تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1352، ص347.</ref>. | ||
برخی [[ابن مسکویه| | برخی [[ابن مسکویه|مسکویه]] را از استادان ابوحیّان شمرده و کتاب ''الهوامل و الشوامل'' را که پاسخ مسکویه به پرسشهای ابوحیّان است، دلیلی بر این مدعا دانستهاند<ref>حوفی، احمد محمد. '''''ابوحیان التوحیدی'''''. قاهره: مكتبة نهضة مصر، 1376ق / 1957م، ص 31.</ref>. | ||
[[ابن مسکویه| | [[ابن مسکویه|مسکویه]] ظاهراً پس از گذراندن بیست ساله نخست عمر خود در ری، به بویهیان بغداد پیوست و حدود دوازده سال مصاحب و ندیم خاص ابومحمد مهلبی، وزیر معزّالدوله بود. آنگاه هفت سال (353-360ق / 964-970م) در خدمت و مصاحبت ابوالفضل ابن عمید، وزیر رکنالدوله بویهی زیست و خازن (کتابدار) کتابخانه او در ری بود<ref>ابنمسكویه، احمد. '''''تجارب الامم'''''. به كوشش آمدروز، قاهره: مطبعة شركة التمدن الصناعیه، 1332ق / 1914م، 2/124، 276.</ref><ref>ابوسلیمان سجستانی. همان. ص 346- 347.</ref>. از آن پس از ظاهراً به خدمت ابوالفتح ابن عمید، وزیر رکنالدوله و مؤیدالدوله پیوست و چون ابوالفتح به قتل رسید، [[ابن مسکویه]] از خدمت به صاحب بن عبّاد، وزیر جدید مؤیّدالدوله سرباز زد<ref>ثعالبی، عبدالملك بن محمد. '''''تتمه الیتیمة'''''. به كوشش عباس اقبال آشتیانی، تهران: مطبعةفردین، 1353، 1/96.</ref>. وی سپس در شیراز به عضدالدوله، سلطان بزرگ آلبویه، پیوست و در زمره ندیمان و رسولان او درآمد و کتابدار کتابخانه و مسئول بیتالمال وی شد و تا مرگ عضدالدوله در همین شغل ماند<ref>ابوسلیمان سجستانی. همان. ص347</ref><ref>امین، محسن. '''''اعیانالشیعة'''''. به كوشش حسن امین، بیروت: دارالتعاریف للمطبوعات، 1403ق / 1983م، 3/ 159.</ref>. | ||
[[ابن مسکویه | [[ابن مسکویه]] آثار بسیاری شامل کتاب و رساله در زمینههای مختلف نظیر تاریخ، اخلاق، فلسفه، کیمیا، و داروشناسی دارد همچنین قطعاتی از اشعار عربی و وصایا، از او بر جای مانده است. بخشی از این آثار به چاپ رسیده و بخشی به صورت خطی موجود است، شماری از آثار وی نیز تاکنون یافت نشده است. [[ابن مسکویه]] روزهای آخر عمر را در اصفهان گذراند و در آن شهر چشم از جهان فرو بست و همانجا نیز مدفون شد. محل دفن او مورد اختلاف است<ref>قمی، عباس. '''''سفینة بحار الانوار'''''. تهران: 1355، 2/540</ref><ref>مدرس، محمدعلی. '''''ریحانةالادب'''''. تبریز: چاپخانة شفق، 1349، 8/208</ref><ref>خوانساری، محمدباقر. '''''روضاتالجنات'''''. تهران: اسلامیه، 1390ق / 1970م، 1/257.</ref>. | ||
== نیز نگاه کنید به == | == نیز نگاه کنید به == | ||
* [[میرزا یوسف خان اعتصامی]] | |||
* [[آقا بزرگ طهرانی]] | |||
== مآخذ == | == مآخذ == | ||
| خط ۱۵: | خط ۱۹: | ||
== منبع اصلی == | == منبع اصلی == | ||
دانشنامه ایران | [https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]، | ||
== نویسنده مقاله == | == نویسنده مقاله == | ||
ابوالقاسم امامی تلخیص نرگس نشاط | ابوالقاسم امامی | ||
تلخیص نرگس نشاط | |||
[[رده:رسانه ها و ارتباطات]] | |||
[[رده:ارتباطات]] | |||
نسخهٔ کنونی تا ۳۰ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۰۶:۴۸
ابن مُسکویه (د 421ق / 1030م). احمد بن محمد ابنمسکویه [ابوعلی] مورخ، فیلسوف، پزشک، کتابدار، و ادیب پرآوازه ایرانی است. از دوران رشد ابوعلی اطلاع چندانی در دست نیست. چنانکه خود میگوید در جوانی به تشویق پدر به ادب و شعر روی آورده[۱] و به مطالعه استطالهالفهم جاحظ پرداخته است و در آن از وجود جاویدان خرد هوشنگ شاه آگاه گردیده است[۲].
ابن مسکویه پس از کسب دانش بسیار، حلقهها و مجالسی ترتیب داده و در آنها به تدریس پرداخته است. ابوسلیمان ضمن برشمردن آثار وی میگوید که این آثار در جلسات تدریس، نزد او، خوانده میشد[۳].
برخی مسکویه را از استادان ابوحیّان شمرده و کتاب الهوامل و الشوامل را که پاسخ مسکویه به پرسشهای ابوحیّان است، دلیلی بر این مدعا دانستهاند[۴].
مسکویه ظاهراً پس از گذراندن بیست ساله نخست عمر خود در ری، به بویهیان بغداد پیوست و حدود دوازده سال مصاحب و ندیم خاص ابومحمد مهلبی، وزیر معزّالدوله بود. آنگاه هفت سال (353-360ق / 964-970م) در خدمت و مصاحبت ابوالفضل ابن عمید، وزیر رکنالدوله بویهی زیست و خازن (کتابدار) کتابخانه او در ری بود[۵][۶]. از آن پس از ظاهراً به خدمت ابوالفتح ابن عمید، وزیر رکنالدوله و مؤیدالدوله پیوست و چون ابوالفتح به قتل رسید، ابن مسکویه از خدمت به صاحب بن عبّاد، وزیر جدید مؤیّدالدوله سرباز زد[۷]. وی سپس در شیراز به عضدالدوله، سلطان بزرگ آلبویه، پیوست و در زمره ندیمان و رسولان او درآمد و کتابدار کتابخانه و مسئول بیتالمال وی شد و تا مرگ عضدالدوله در همین شغل ماند[۸][۹].
ابن مسکویه آثار بسیاری شامل کتاب و رساله در زمینههای مختلف نظیر تاریخ، اخلاق، فلسفه، کیمیا، و داروشناسی دارد همچنین قطعاتی از اشعار عربی و وصایا، از او بر جای مانده است. بخشی از این آثار به چاپ رسیده و بخشی به صورت خطی موجود است، شماری از آثار وی نیز تاکنون یافت نشده است. ابن مسکویه روزهای آخر عمر را در اصفهان گذراند و در آن شهر چشم از جهان فرو بست و همانجا نیز مدفون شد. محل دفن او مورد اختلاف است[۱۰][۱۱][۱۲].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ ابنمسكویه، احمد بن محمد. تهذیبالاخلاق. به كوشش قسطنطین زریق، بیروت: الجامعة الامیركیه 1386ق / 1966م، ص49-50.
- ↑ همو. جاویدان خرد (الحكمةالخالدة). به كوشش عبدالرحمان بدوی، تهران: دانشگاه تهران، 1358، ص5.
- ↑ ابوسلیمان سجستانی، محمد بن طاهر. صوان الحكمة. به كوشش عبدالرحمان بدوی، تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1352، ص347.
- ↑ حوفی، احمد محمد. ابوحیان التوحیدی. قاهره: مكتبة نهضة مصر، 1376ق / 1957م، ص 31.
- ↑ ابنمسكویه، احمد. تجارب الامم. به كوشش آمدروز، قاهره: مطبعة شركة التمدن الصناعیه، 1332ق / 1914م، 2/124، 276.
- ↑ ابوسلیمان سجستانی. همان. ص 346- 347.
- ↑ ثعالبی، عبدالملك بن محمد. تتمه الیتیمة. به كوشش عباس اقبال آشتیانی، تهران: مطبعةفردین، 1353، 1/96.
- ↑ ابوسلیمان سجستانی. همان. ص347
- ↑ امین، محسن. اعیانالشیعة. به كوشش حسن امین، بیروت: دارالتعاریف للمطبوعات، 1403ق / 1983م، 3/ 159.
- ↑ قمی، عباس. سفینة بحار الانوار. تهران: 1355، 2/540
- ↑ مدرس، محمدعلی. ریحانةالادب. تبریز: چاپخانة شفق، 1349، 8/208
- ↑ خوانساری، محمدباقر. روضاتالجنات. تهران: اسلامیه، 1390ق / 1970م، 1/257.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
ابوالقاسم امامی
تلخیص نرگس نشاط