انس

انس، در لغت ضد توحش و وحشت و به معنای سکون قلب و آرام یافتن به چیزی است و در اصطلاح انزعاجی (= وجد و شور) است، که از تأمل در ذات محبوب، عارف را دست می‌دهد، انس در برابر هیبت است و این هر دو از احوال سالکین است. هرگاه حق تعالی در دل بنده تجلی کند، به گونه‌ای که جلال خداوند بر او نمایان شود، این حال را هیبت گویند و باز چون جمال وی بر بنده آشکار گردد، حال بنده را انس می‌نامند. اهل هیبت از جلالش، دچار تعب می‌شوند و آنان که انس یافته‌اند، غرق در شادی و طرب می‌گردند. پیوسته و به تناوب این دو حال در دل سالک جای می‌گیرند تا ان که سالک به مقامی خواهد رسید که این دو معتدل گردد. گروهی نیز گویند که هیبت درجه عارفان است و انس درجه مریدان. از نشانه‌های اهل انس یکی ان است که از غیر محبوب گریزان و هراسان‌اند تا غایتی که از نفس خویش نیز می‌ترسند. و نشانه‌ای دیگر آن که چنان با ذکر محبوب انس گیرند که غالباً در اندیشه او فرو رفته‌اند و از پیرامونشان بی‌خبر می‌گردند.

نیز نگاه کنید به

• نفس
  

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

امیر حسین ساکت اف