رود کارون: تفاوت میان نسخهها
صفحهای تازه حاوی «'''كارون،''' پرآبترين و طويلترين رود ايران. اين رود با ميانگين آبدهي سالانه 18700 ميليون متر مكعب در ايستگاه اهواز و 890 كم طول تنها رود قابل كشتيراني در استان خوزستان است. ارتفاع سرچشمه رود 3000 متر است كه با شيب متوسط 3/0 درصد از چشمه سارهاي دامن...» ایجاد کرد |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
''' | '''کارون،''' پرآبترین و طویلترین رود ایران. این رود با میانگین آبدهی سالانه 18700 میلیون متر مکعب در ایستگاه اهواز و 890 کم طول تنها رود قابل کشتیرانی در [[استان خوزستان]] است. ارتفاع سرچشمه رود 3000 متر است که با شیب متوسط 3/0 درصد از چشمه سارهای دامنه کوههای ونگ و زردکوه در 91 کیلومتری باختر شمالی [[شهرکرد]] سرچشمه گرفته و با نام آب کوهرنگ از دره خاوری زردکوه به سوی جنوب خاوری روان میشود.<sup>1</sup> | ||
کارون پس از طی مسافتی طولانی در مرکز جغرافیایی استان با رود «دز» که از شمال غرب به سوی جنوب شرق روان است، یکی شده و همچنان با نام کارون به سوی جنوب و پس از گذر از شهر اهواز (مرکز استان)، خرمشهر به اروند رود پیوسته و رود مرزی بین ایران و عراق را تشکیل میدهد. شاخهای از کارون، در نزدیکی خرمشهر، با نام بهمن شیر، در مسیر دیگری به سوی خلیج فارس سرازیر میشود. وسعت حوضه آبگیر کارون حدود 60000 کمـ است و در مسیر خود، بخش عمدهای از جلگه خوزستان را آبیاری میکند.<sup>2</sup> بخشی از آب رود کارون پس از ورود به دریاچه سد کوهرنگ در استان چهارمحال و بختیاری، از طریق تونل کوهرنگ به سرچشمههای زاینده رود و به سوی اصفهان روان است. بر روی کارون سدهای متعددی با نامهای شهید عباسپور، کَتوند علیا، گدار لندر، کارون2، 3 و 4 احداث شده و یا در حال مطالعه و احداث هستند که مجموعاً با دیگر سدهایی که بر روی سایر رودهای استان احداث شده است، تأثیر بسزایی در تأمین آب و تولید انرژی برق استان خواهد داشت.<sup>3</sup> | |||
کارون در گذشته با نامهای مختلف دیگری خوانده میشد از جمله رود التوس، رود اولا، اولائوس، پاسیتیگر، دُجیل اهواز، رود خوزستان، رود شوشتر، کاران، کارن، کرن و کورن، رود گرگر<sup>4</sup> و احتمالاً رود «مَسْرقان» که مؤلف '''حدود العالم''' با این توضیح از آن یاد کرده است: «و دیگر رود مَسْرقان اندر خوزستان، رودیست کی از رود شوشتر بر دارد و تا اهواز برود و همه کشتها را آب دهد و آنچ بماند باز رود شوشتر افتد بنزدیکی اهواز و شهر عَسْکَر و مُکْرَم اندر میان این دو رود افتد».<sup>5</sup> | |||
'''مآخذ:''' | '''مآخذ:''' | ||
1. | 1. جعفری، عباس. '''''گیتاشناسی.''''' ج2'''''، رودها و رودنامه ایران.''''' چ2'''''،''''' تهران: 1379، گیتاشناسی، ص344-342. | ||
2. سازمان | 2. سازمان نقشهبرداری کشور. '''''اطلس زمینشناسی (اطلس ملّی ایران)'''''. نگارش دوم، چ1، تهران: 1382، سازمان نقشهبرداری کشور (سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور''''')،''''' ص9. | ||
3. سازمان پژوهش | 3. سازمان پژوهش وبرنامهریزی آموزشی. '''''جغرافیای استان خوزستان'''''. چ3، تهران: 1381، شرکت چاپ و نشر کتابهای درسی ایران، ص5و32. | ||
4. | 4. چکنگی، علیرضا. '''''فرهنگنامه تطبیقی نامهای قدیم و جدید مکانهای جغرافیایی ایران و نواحی مجاور'''''. چ1، مشهد: 1378، آستان قدس رضوی، ص210و211. | ||
5. '''''حدود العالم من المشرق | 5. '''''حدود العالم من المشرق الی المغرب'''''. به کوشش دکتر منوچهر ستوده، تهران: 1362، کتابخانه طهوری، ص46. | ||
کبری حکیمیان | کبری حکیمیان | ||
نسخهٔ ۸ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۰:۲۹
کارون، پرآبترین و طویلترین رود ایران. این رود با میانگین آبدهی سالانه 18700 میلیون متر مکعب در ایستگاه اهواز و 890 کم طول تنها رود قابل کشتیرانی در استان خوزستان است. ارتفاع سرچشمه رود 3000 متر است که با شیب متوسط 3/0 درصد از چشمه سارهای دامنه کوههای ونگ و زردکوه در 91 کیلومتری باختر شمالی شهرکرد سرچشمه گرفته و با نام آب کوهرنگ از دره خاوری زردکوه به سوی جنوب خاوری روان میشود.1
کارون پس از طی مسافتی طولانی در مرکز جغرافیایی استان با رود «دز» که از شمال غرب به سوی جنوب شرق روان است، یکی شده و همچنان با نام کارون به سوی جنوب و پس از گذر از شهر اهواز (مرکز استان)، خرمشهر به اروند رود پیوسته و رود مرزی بین ایران و عراق را تشکیل میدهد. شاخهای از کارون، در نزدیکی خرمشهر، با نام بهمن شیر، در مسیر دیگری به سوی خلیج فارس سرازیر میشود. وسعت حوضه آبگیر کارون حدود 60000 کمـ است و در مسیر خود، بخش عمدهای از جلگه خوزستان را آبیاری میکند.2 بخشی از آب رود کارون پس از ورود به دریاچه سد کوهرنگ در استان چهارمحال و بختیاری، از طریق تونل کوهرنگ به سرچشمههای زاینده رود و به سوی اصفهان روان است. بر روی کارون سدهای متعددی با نامهای شهید عباسپور، کَتوند علیا، گدار لندر، کارون2، 3 و 4 احداث شده و یا در حال مطالعه و احداث هستند که مجموعاً با دیگر سدهایی که بر روی سایر رودهای استان احداث شده است، تأثیر بسزایی در تأمین آب و تولید انرژی برق استان خواهد داشت.3
کارون در گذشته با نامهای مختلف دیگری خوانده میشد از جمله رود التوس، رود اولا، اولائوس، پاسیتیگر، دُجیل اهواز، رود خوزستان، رود شوشتر، کاران، کارن، کرن و کورن، رود گرگر4 و احتمالاً رود «مَسْرقان» که مؤلف حدود العالم با این توضیح از آن یاد کرده است: «و دیگر رود مَسْرقان اندر خوزستان، رودیست کی از رود شوشتر بر دارد و تا اهواز برود و همه کشتها را آب دهد و آنچ بماند باز رود شوشتر افتد بنزدیکی اهواز و شهر عَسْکَر و مُکْرَم اندر میان این دو رود افتد».5
مآخذ:
1. جعفری، عباس. گیتاشناسی. ج2، رودها و رودنامه ایران. چ2، تهران: 1379، گیتاشناسی، ص344-342.
2. سازمان نقشهبرداری کشور. اطلس زمینشناسی (اطلس ملّی ایران). نگارش دوم، چ1، تهران: 1382، سازمان نقشهبرداری کشور (سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور)، ص9.
3. سازمان پژوهش وبرنامهریزی آموزشی. جغرافیای استان خوزستان. چ3، تهران: 1381، شرکت چاپ و نشر کتابهای درسی ایران، ص5و32.
4. چکنگی، علیرضا. فرهنگنامه تطبیقی نامهای قدیم و جدید مکانهای جغرافیایی ایران و نواحی مجاور. چ1، مشهد: 1378، آستان قدس رضوی، ص210و211.
5. حدود العالم من المشرق الی المغرب. به کوشش دکتر منوچهر ستوده، تهران: 1362، کتابخانه طهوری، ص46.
کبری حکیمیان