قالی بافی در کاشان

این شهر در زمان صفویه یکی از مراکز مهم نساجی ایران و حتی جهان بوده است. به طوری که مخمل دوزی آن شهرتی عالمگیر داشته و اکنون نیز در موزه‌های داخل و خارج از کشور نمونه‌هایی از این پارچه‌ها و قالی‌هایی، که در زمان صفویه بافته شده‌اند، یافت می‌شود. همان گونه که ذکر شد قالی‌بافی در دوره صفویه رواج داشت چنانکه مارکوپولو، جهانگرد معروف ونیزی، در سمرنامه خود علاوه بر مخمل دوزی کاشان از قالی‌های خوش نقش این شهر نیز یاد کرده است. در زیر قالی معروف «اردبیل» نام «مقصود کاشانی» به چشم می‌خورد و معروف است که وی از دست شاه تهماسب صفوی‌گریخته و در مقبره شیخ صفی‌الدین اردبیلی متحصن شده و در همانجا این شاهکار کم نظیر را شروع کرده و به انجام رسانده است.

قالی‌بافی کاشان پس از سلسله صفویه دچار دگرگونی شد تا اینکه با ورود ماشین‌های پارچه بافی حرفه قالی‌بافی مجددا در این شهر رونق‌گرفت. در این شهر تاریخی تعداد زیادی دار قالی برپاست و افراد زیادی در این حرفه مشغول به کارند. پشم‌های مورد نیاز قالی‌بافان کاشان بیشتر از تهران، خراسان و آذربایجان تامین می‌شود و خامه مصرفی آنها نیز کلا کارخانه‌ای و دارای، رنگ‌های نباتی و شیمیایی است. در سالهای اخیر تعداد زیادی‌کارخانه‌های فرش ماشینی نیز در این شهر دایر شده که مصرف کنندگان زیادی نیز دارد.

همدان

قالی‌بافی در استان همدان سابقه‌ای بس طولانی دارد و تخصص و گرایش بیشتر قالی‌بافان همدانی در بافت قالیچه و کناره است. بخش «درگزین» نزدیک رُزّن مهمترین منطقه قالی‌بافی استان همدان به شمار می‌رود. تولیدات این منطقه از نظر کیفیت و کمیت نسبت به سایر مناطق استان برتر است.

قالی‌بافان این منطقه هنوز اصالت قالی‌های خود راحفظ کرده و از رنگهای طبیعی و نباتی و نیز پشمهای دست ریس استفاده می‌کنند. به همین دلیل قالیچه‌های بافت این ناحیه از رنگ و جلای خاص و طرح و نقشه مرغوبتری نسبت به سایر جاها برخوردارند. رنگ زمینه فرشهای این منطقه آبی، سبز و سرخ است‌که ناشی از مصرف نیل و روناس است. از دیگر مراکز قالی‌بافی استان همدان می‌توان از کبود آهنگ و روستاهای اطراف آن مثل فامنین، دستگرد و خان آباد نام برد. تولیدات این مناطق بیشتر دارای زمینه شتری یا قرمز رنگ و معمولا دارای تُرنجهایی تیره رنگ در وسط است. در سایر بخشهای استان همدان از جمله مهربان، تویسرکان و خمسه نیز قالیچه‌های زمخت و ساده با نقش ترنج بافته می‌شود به دلیل آنکه قالی‌بافان از رنگ‌های شیمیایی و کلاف تافته کارخانه‌ای استفاده می‌کنند، فرش این منطقه مرغوبیت فرشهای سایر نقاط این استان را ندارد.

نیز نگاه کنید به

• صنایع دستی
• قالی بافی در آذربایجان
• قالی بافی در خراسان
• قالی بافی در یزد و اصفهان
• قالی بافی در کرمان
• قالی بافی در تهران
• قالی بافی در ترکمن
• قالی بافی در فارس و ایل قشقایی
• قالی بافی در سیستان و بلوچستان
• قالی بافی در استان مرکزی

منبع اصلی

مریدی، سیاوش (1380). کتاب ایران: اقتصاد. تهران: موسسه فرهنگی، هنری و انتشاراتی بین المللی الهدی.

نویسنده مقاله

سیاوش مریدی