پژوهشی درباره تعزیه و تعزیه خوانی

پژوهشي در تعزيه و تعزيه‌خواني از آغاز تا پايان دورة قاجار در تهران، عنوان کتابی تحقيقي دربارة نمایش آئینی تعزیه‌خوانی، نوشتة عنايت‌الله شهيدي (1304- 1383 ش) با همكاري و ويرايش و نظارت علمي علي بلوكباشي (ز.1314ش) که نخستین بار در 1380ش به چاپ رسيد. كتاب از يك پيشگفتار، يك مقدمه (از علی بلوکباشی) و 13 بخش مبتني بر اسناد و مدارک تاریخی تشكيل شده است. مقدمه با «عنوان تعزيه‌خواني: حديث قدسي مصايب در نمايش آئيني» به مباحث گوناگونی از جمله خاستگاه و زمان پيدايي تعزيه‌خوانی، تعزیه: رفتار آئيني، تعزیه: تكرار تاريخ در اسطوره و مانند آنها مي‌پردازد. تعزيه‌خواني در دورة پيش از قاجار، پيدايش تعزيه، تعزيه‌خواني دورة قاجار، تعزيه‌خواني‌هاي تهران از دورة آقا محمدخان تا دورة احمدشاه، شكل‌هاي تعزيه‌خواني و مكان‌هاي برگزاري آن، اقسام تعزيه، لباس و موسيقي تعزيه، شيوة گفتار، ضرب‌المثل‌ها، شرح حال تعزيه‌خوانان و تعزيه‌گردانان و مانند آن از مطالب بخش‌هاي سيزده‌گانة كتاب هستند. در پايان كتاب منابع و مآخذ، نمايه و تصويرها آمده‌اند. اساس تحقیق دربارة موضوعات تاريخي، اجتماعي، فرهنگي، هنري و ادبي تعزيه در ايران به طور اعم و تعزيه و تعزيه‌خواني در تهران به طور اخص، اسناد و متون دست اول نسخه‌ها، جُنگ‌ها، مقتلنامه‌ها و کتب دورة قاجار و منابع شفاهي بوده است.

مآخذ:

1.      شهيدي، عنايت‌الله؛ بلوكباشي، علي. پژوهشي در تعزيه و تعزيه‌خواني از آغاز تا پايان دورة قاجار در تهران. تهران: دفتر پژوهش‌هاي فرهنگي، كميسيون ملي يونسكو در ايران، 1380.

معصومه اسماعیلی

پژوهش در تعزيه و تعزيه خواني از آغاز تا پايان دورهء قاجار در تهران، كاري از عنايت‌الله شهيدي (1338ش- 1304ش) با همكاري و ويرايش و نظارت عملي علي بلوكاشي (؟-1314ش) در 1380ش به چاپ رسيد. كتاب از يك پيشگفتار، يك مقدمه و 13 بخش  تشكيل شده است مقدمه و هر يك از بخش‌هاي كتاب شامل قسمت‌هاي گوناگوني است تعزيه خواني: حديث قدسي مصايب در نمايش آييني عنوان مقدمه كتاب است كه به شرح خاستگاه و پيدايي تعزيه، رفتارهاي آييني، تكرار تاريخ در اسطوره مي‌پردازد. تعزيه‌خواني در دورة پيش از قاجار، پيدايش تعزيه، تعزيه‌خواني و مكان‌هاي برگزاري آن، اقسام تعزيه، لباس و موسيقي تعزيه، شيوه گفتار، ضرب‌المثل‌ها، شرح حال تعزيه‌خوانان و تعزيه‌گردانان و از مطالب بخش‌هاي سيزده‌گانه كتاب هستند در پايان كتاب منابع و مآخذ، نمايه و تصويرها آمده است موضوعات تاريخي، اجتماعي، فرهنگي، هنري و ادبي تعزيه در ايران به طور اعم و تعزيه و تعزيه‌خواني در تهران به طور اخص بررسي شده است. اسناد و متون به كار گرفته شده دست اول مربوط  به نسخه‌ها، جنگ‌ها، مقتلنامه‌ها دورة قاجار اعم از منابع كتبي و شفاهي معتبر است.

مآخذ:

1.     شهيدي، عنايت‌الله؛ بلوكباشي، علي. پژوهشي در تعزيه و تعزيه‌خواني از آغاز تا پايان دورة قاجار در تهران. تهران: دفتر پژوهش‌هاي فرهنگي، كميمسيون ملي يونسكو در ايران، 1380.

فاطمه اسماعیلی