حجله: تفاوت میان نسخهها
صفحهای تازه حاوی «'''حجله،''' نام يكي از تابوت وارههاي تمثيلي در مراسم عزاداري شيعيان. اين تابوت واره را در مناطق مختلف ايران به شكلهاي گوناگون ميسازند. تهرانيها آن را معمولاً از چوب و به شكل اتاقكي استوانهاي ستوندار و با سقف گنبدي يا بيسقف و ديواره...» ایجاد کرد |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''حجله،''' نام | '''حجله،''' نام یكی از تابوت وارههای تمثیلی در مراسم عزاداری شیعیان. | ||
این تابوت واره را در مناطق مختلف [[کشور ایران|ایران]] به شكلهای گوناگون میسازند. تهرانیها آن را معمولاً از چوب و به شكل اتاقكی استوانهای ستوندار و با سقف گنبدی یا بیسقف و دیوارهدار بر روی طبقی مدور میسازند و با آینههای خرد پولكی و كاغذها و گویها و پرهای رنگارنگ میآرایند.<sup>1</sup> | |||
حجله را نماد و | حجله را نماد و مظهری از «كِلّه» یا حجلة عروسی،<sup>2</sup> به ویژة حجلة عروسی قاسم<sup>3</sup> میدانند و در مراسم عزاداری ایام عاشورا و سوگ مرگ جوانان و پهلوانان درون آن را لاله و فانوس و شمعهای سیاه و سفید افروخته میگذارند و در برابر مساجد و حسینیهها و سرگذر محلهها و خانة جوانان درگذشته قرار میدهند و گاهی نیز همراه دستههای سینه زن حمل میكنند.<sup>4</sup> | ||
در قم در | در قم در دستههای عزا به جز حجله، حجلهگاهی شبیه عماری بزرگ میگرداندند. دورادور حجلهگاه را با پارچة سیاه میپوشاندند و شبیه نعش حضرت قاسم را در جلوی آن میخواباندند.<sup>5</sup> مردم برخی از شهرهای استان هرمزگان در روز عاشورا مراسم حجلهگردانی و رقص حجله ترتیب میدهند.<sup>6</sup> در برخی تعزیهها از حجله استفاده میكنند. مثلاً در تعزیة «حضرت قاسم» حجلهای با پوشش رنگین و در تعزیة «شهادت علیاكبر» و «حجةالوداع» حجلههایی با پوشش سیاه به كار میبرند.<sup>7</sup> | ||
| خط ۱۱: | خط ۱۱: | ||
'''مآخذ:''' | '''مآخذ:''' | ||
1. | 1. بلوكباشی، علی. '''''نخلگردانی'''''. تهران: دفتر پژوهشهای فرهنگی، 1383ش، ص29. | ||
2. | 2. معین، محمد. '''''فرهنگ''''' '''''فارسی'''''. تهران: امیركبیر، 1357ش، ذیل «كلّه»، 3/3042. | ||
3. | 3. بلوكباشی، همانجا، 30. | ||
4. همان، | 4. همان، نیزنك: انوری، حسن. '''''فرهنگ''''' '''''بزرگ''''' '''''سخن'''''. تهران: انتشارات سخن، 1381ش، ذیل حجله، 3/2474. | ||
5. | 5. فقیهی، علیاصغر. '''''تاریخ''''' '''''جامع قم: تاریخ مذهبی'''''. قم: اسماعیلیان، 1350ش، 279- 280. | ||
6. | 6. بلوكباشی، همانجا. | ||
7. | 7. شهیدی، عنایتالله'''''. پژوهشی در تعزیه و تعزیهخوانی: از آغاز تا پایان دورة قاجار در تهران'''''. با همكاری و ویرایش علمی علی بلوكباشی. تهران: دفتر پژوهشهای فرهنگی، 1380، 409. | ||
علی بلوکباشی | علی بلوکباشی | ||
نسخهٔ ۹ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۴۴
حجله، نام یكی از تابوت وارههای تمثیلی در مراسم عزاداری شیعیان.
این تابوت واره را در مناطق مختلف ایران به شكلهای گوناگون میسازند. تهرانیها آن را معمولاً از چوب و به شكل اتاقكی استوانهای ستوندار و با سقف گنبدی یا بیسقف و دیوارهدار بر روی طبقی مدور میسازند و با آینههای خرد پولكی و كاغذها و گویها و پرهای رنگارنگ میآرایند.1
حجله را نماد و مظهری از «كِلّه» یا حجلة عروسی،2 به ویژة حجلة عروسی قاسم3 میدانند و در مراسم عزاداری ایام عاشورا و سوگ مرگ جوانان و پهلوانان درون آن را لاله و فانوس و شمعهای سیاه و سفید افروخته میگذارند و در برابر مساجد و حسینیهها و سرگذر محلهها و خانة جوانان درگذشته قرار میدهند و گاهی نیز همراه دستههای سینه زن حمل میكنند.4
در قم در دستههای عزا به جز حجله، حجلهگاهی شبیه عماری بزرگ میگرداندند. دورادور حجلهگاه را با پارچة سیاه میپوشاندند و شبیه نعش حضرت قاسم را در جلوی آن میخواباندند.5 مردم برخی از شهرهای استان هرمزگان در روز عاشورا مراسم حجلهگردانی و رقص حجله ترتیب میدهند.6 در برخی تعزیهها از حجله استفاده میكنند. مثلاً در تعزیة «حضرت قاسم» حجلهای با پوشش رنگین و در تعزیة «شهادت علیاكبر» و «حجةالوداع» حجلههایی با پوشش سیاه به كار میبرند.7
مآخذ:
1. بلوكباشی، علی. نخلگردانی. تهران: دفتر پژوهشهای فرهنگی، 1383ش، ص29.
2. معین، محمد. فرهنگ فارسی. تهران: امیركبیر، 1357ش، ذیل «كلّه»، 3/3042.
3. بلوكباشی، همانجا، 30.
4. همان، نیزنك: انوری، حسن. فرهنگ بزرگ سخن. تهران: انتشارات سخن، 1381ش، ذیل حجله، 3/2474.
5. فقیهی، علیاصغر. تاریخ جامع قم: تاریخ مذهبی. قم: اسماعیلیان، 1350ش، 279- 280.
6. بلوكباشی، همانجا.
7. شهیدی، عنایتالله. پژوهشی در تعزیه و تعزیهخوانی: از آغاز تا پایان دورة قاجار در تهران. با همكاری و ویرایش علمی علی بلوكباشی. تهران: دفتر پژوهشهای فرهنگی، 1380، 409.
علی بلوکباشی