شب یلدا: تفاوت میان نسخهها
صفحهای تازه حاوی «'''شب يلدا،''' نام آخرین شب پائيز و شب اول زمستان كه بلندترين شب در تمام سال است و از آن پس شبها كوتاه و روزها بلند ميشوند. در گذشته ايرانيان چند آغاز سال داشتند كه يكي از آنها روز اول ديماه بود كه پايان يك دور زماني كيهاني و آغاز دور زماني...» ایجاد کرد |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''شب | '''[[شب یلدا|شب یلد]]<nowiki/>ا،''' ناماخرین شب پائیز و شب اول زمستان که بلندترین شب در تمام سال است و از ان پس شبها کوتاه و روزها بلند میشوند. | ||
در گذشته | در گذشته ایرانیان چنداغاز سال داشتند که یکی ازانها روز اول دیماه بود که پایان یک دور زمانی کیهانی واغاز دور زمانی دیگر را با امدن زمستان نشان میداد<ref>بلوکباشی، علی. «ضیافتی روحانی بر سر خوان نوروزی». '''''ماهنامة حافظ'''''. فروردین 1384، ش13، ص5.</ref>. این شب را شب زادروز ایزدمهر یا میترا<sup>2</sup><ref>پورداود، ابراهیم. '''''یشتها'''''. تهران: طهوری، 1347، 1/420؛ فرهوشی، بهرام. '''''جهانفروری'''''. تهران: کاریان، 1364، 116؛ بلوکباشی، همانجا.</ref> و میلاد دوباره خورشید، نمادمهر، میدانستند<ref>بیرونی، ابوریحان.ا'''''ثارالباقیه'''''. ترجمه اکبر داناسرشت، تهران: 1363، 384، 453.</ref>.بیرونی یلدا، شباغاز فصل زمستان (انقلاب شَتَوی) را «میلاد اکبر» وان را مطابق با بیست و پنجم کانون اول (ماه سوم سُریانی) و در مذهب رومیان «عید میلاد مسیح»اورده است<ref>فرهوشی، بیرونی، ابوریحان.ا'''''ثارالباقیه'''''. ترجمه اکبر داناسرشت. 115؛ بلوکباشی، تهران.</ref>. شب یلدا با شباغاز چلّه بزرگ زمستان مطابقت دارد و مردم به سنّت کهن این شب را تا پاسی از نیمه گذشته، و گاهی تا بامداد، گرد هم در پای خوان «مَیْزَد» یا «شبچره» بیدار مینشینند. سفره مَیْزَد یا شبچره را ایرانیان در مناطق مختلف با مجموعهای از خوراکیها و تنقلات تابستانی و پائیزی مخصوص محل خود، به ویژه انار و هنداونه، میآرایند و با خوردن میوه واجیل و قصهگویی و تفألزنی<ref>خلفتبریزی، محمدحسین. '''''برهان قاطع'''''. تهران: امیرکبیر، 1361، 4/2448.</ref> با شعر حافظ میکوشند تا شومی و نحسی و نامبارکی این شب بلند<ref>یادداشت مؤلف. نیزنکـ: فرهوشی، '''''همان.''''' 113- 119؛ انجویشیرازی، ابوالقاسم. '''''جشنها واداب و معتقدات زمستان'''''. تهران: امیرکبیر، 1352، 1/18- 28.</ref>را با بیدار ماندن و شکستن کمر دیو تاریکی با طلوع خورشید زمستانی، از خود و محیط زندگی خود دور سازند. | ||
'''''مآخذ:''''' | '''''مآخذ:''''' | ||
1. | 1. بلوکباشی، علی. «ضیافتی روحانی بر سر خوان نوروزی». '''''ماهنامه حافظ'''''. فروردین 1384، ش13، ص5. | ||
2. پورداود، | 2. پورداود، ابراهیم. '''''یشتها'''''. تهران: طهوری، 1347، 1/420؛ فرهوشی، بهرام. '''''جهانفروری'''''. تهران: کاریان، 1364، 116؛ بلوکباشی، همانجا. | ||
3. | 3. بیرونی، ابوریحان.ا'''''ثارالباقیه'''''. ترجمه اکبر داناسرشت، تهران: 1363، 384، 453. | ||
4. | 4. فرهوشی، بیرونی، ابوریحان.ا'''''ثارالباقیه'''''. ترجمه اکبر داناسرشت. 115؛ بلوکباشی، تهران. | ||
5. | 5. خلفتبریزی، محمدحسین. '''''برهان قاطع'''''. تهران: امیرکبیر، 1361، 4/2448. | ||
6. | 6. یادداشت مؤلف. نیزنکـ: فرهوشی، '''''همان.''''' 113- 119؛ انجویشیرازی، ابوالقاسم. '''''جشنها واداب و معتقدات زمستان'''''. تهران: امیرکبیر، 1352، 1/18- 28. | ||
علی بلوکباشی | |||
== نیز نگاه کنید به == | |||
== ماخذ == | |||
== منبع اصلی == | |||
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی، | |||
== نویسنده مقاله == | |||
علی بلوکباشی | علی بلوکباشی | ||
نسخهٔ ۱۴ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۲۸
شب یلدا، ناماخرین شب پائیز و شب اول زمستان که بلندترین شب در تمام سال است و از ان پس شبها کوتاه و روزها بلند میشوند.
در گذشته ایرانیان چنداغاز سال داشتند که یکی ازانها روز اول دیماه بود که پایان یک دور زمانی کیهانی واغاز دور زمانی دیگر را با امدن زمستان نشان میداد[۱]. این شب را شب زادروز ایزدمهر یا میترا2[۲] و میلاد دوباره خورشید، نمادمهر، میدانستند[۳].بیرونی یلدا، شباغاز فصل زمستان (انقلاب شَتَوی) را «میلاد اکبر» وان را مطابق با بیست و پنجم کانون اول (ماه سوم سُریانی) و در مذهب رومیان «عید میلاد مسیح»اورده است[۴]. شب یلدا با شباغاز چلّه بزرگ زمستان مطابقت دارد و مردم به سنّت کهن این شب را تا پاسی از نیمه گذشته، و گاهی تا بامداد، گرد هم در پای خوان «مَیْزَد» یا «شبچره» بیدار مینشینند. سفره مَیْزَد یا شبچره را ایرانیان در مناطق مختلف با مجموعهای از خوراکیها و تنقلات تابستانی و پائیزی مخصوص محل خود، به ویژه انار و هنداونه، میآرایند و با خوردن میوه واجیل و قصهگویی و تفألزنی[۵] با شعر حافظ میکوشند تا شومی و نحسی و نامبارکی این شب بلند[۶]را با بیدار ماندن و شکستن کمر دیو تاریکی با طلوع خورشید زمستانی، از خود و محیط زندگی خود دور سازند.
مآخذ:
1. بلوکباشی، علی. «ضیافتی روحانی بر سر خوان نوروزی». ماهنامه حافظ. فروردین 1384، ش13، ص5.
2. پورداود، ابراهیم. یشتها. تهران: طهوری، 1347، 1/420؛ فرهوشی، بهرام. جهانفروری. تهران: کاریان، 1364، 116؛ بلوکباشی، همانجا.
3. بیرونی، ابوریحان.اثارالباقیه. ترجمه اکبر داناسرشت، تهران: 1363، 384، 453.
4. فرهوشی، بیرونی، ابوریحان.اثارالباقیه. ترجمه اکبر داناسرشت. 115؛ بلوکباشی، تهران.
5. خلفتبریزی، محمدحسین. برهان قاطع. تهران: امیرکبیر، 1361، 4/2448.
6. یادداشت مؤلف. نیزنکـ: فرهوشی، همان. 113- 119؛ انجویشیرازی، ابوالقاسم. جشنها واداب و معتقدات زمستان. تهران: امیرکبیر، 1352، 1/18- 28.
علی بلوکباشی
نیز نگاه کنید به
ماخذ
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
علی بلوکباشی
- ↑ بلوکباشی، علی. «ضیافتی روحانی بر سر خوان نوروزی». ماهنامة حافظ. فروردین 1384، ش13، ص5.
- ↑ پورداود، ابراهیم. یشتها. تهران: طهوری، 1347، 1/420؛ فرهوشی، بهرام. جهانفروری. تهران: کاریان، 1364، 116؛ بلوکباشی، همانجا.
- ↑ بیرونی، ابوریحان.اثارالباقیه. ترجمه اکبر داناسرشت، تهران: 1363، 384، 453.
- ↑ فرهوشی، بیرونی، ابوریحان.اثارالباقیه. ترجمه اکبر داناسرشت. 115؛ بلوکباشی، تهران.
- ↑ خلفتبریزی، محمدحسین. برهان قاطع. تهران: امیرکبیر، 1361، 4/2448.
- ↑ یادداشت مؤلف. نیزنکـ: فرهوشی، همان. 113- 119؛ انجویشیرازی، ابوالقاسم. جشنها واداب و معتقدات زمستان. تهران: امیرکبیر، 1352، 1/18- 28.