سلطان محمد عراقی

سلطان محمد عراقی، (سده 10 ق / 16 م)، از برجسته‌ترین استادان نگارگر و از بنیانگذاران مکتب دوم تبریز^*.

از دوران کودکی و جوانی او اطلاعی در دست نیست، احتمالاً، پیش از شکل‌گیری حکومت صفوی، در خدمت ترکمانان بود و بعداً به کارگاه کتاب‌سازی صفویان در تبریز وارد شد. گویا استاد نقاشی شاه طهماسب اول بوده است و بعد از کمال‌الدین بهزاد^*، به ریاست کتابخانه سلطنتی منسوب شد.

او با تلفیق دستاوردهای مکتب نگارگری ترکمانان همچون رنگ درخشان، شاد و پرتحرک و ساختار سنجیده مکتب نگارگری تیموریان به شیوه شخصی و ابتکاری خود دست یافت.

از ویژگی‌های آثار او می‌توان به ترکیب‌بندی پیچیده و بغرنج، تجسم حالت‌های متنوع، هماهنگی جسورانه رنگ‌ها، و ریزه‌کاری‌های سنجیده شوخ طبعی در طراحی و ترکیب‌بندی اشاره کرد. او اسلوب خاصی را در بازنمایی کوه‌ها به کار می‌برد؛ و گاه صخره‌ها را به صورت آدمیان و حیوانات بازنمایی می‌کرد.

او با همکاری افرادی چون آقا میرک و میرمصور، نسخه‌های دیوان میر علیشیر نوایی، خمسه طهماسبی^* و شاهنامه طهماسبی^* را مصور کرد. چند نگاره از دیوان حافظ موسوم به حافظ کارتیه به او منسوب است. از شاگردان او می‌توان به محمدی^* و میرزا علی (پسر سلطان محمد) اشاره کرد.

از جمله آثار او: بارگاه کیومرث [شاهنامه طهماسبی]، ضیافت عید فطر [دیوان حافظ]، معراج حضرت رسول [خمسه طهماسبی].

علی بوذری