مکتب تبریز: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر تفاوت با ویرایش جدیدتر ←

نسخهٔ ‏۱۹ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۰۹

هنر مکتب تبریز (2020)، برگرفته از فارس نیوز، قابل بازیابی از https://farsnews.ir/Provinces/1608929635000283359/

تبریز، مکتب، سبک خاص هنری در نقاشی دوران ایلخان و صفویان در شهر تبریز.

شهر تبریز در زمان فرمانروایی آخرین ایلخانان مغول (نیمه نخست سده 8ق / 14م) به یک مرکز فرهنگی و هنری تبدیل شد^[۱]. وزیر با تدبیر غازان خان و اُوجالیتو، خواجه رشیدالدین^*، بانی بسیاری از اصلاحات در آن دوران، مجتمعی به نام رَبع رشیدی^* در تبریز بر پا کرد که کارگاه‌ها و کتابخانه‌های آن تولید و مصورسازی کتب تاریخی، ادبی و علمی را بر عهده داشتند^[۲]. در ربع رشیدی نخستین مکتب نقاشی تبریز پا گرفت. تصاویر پراکنده از نسخ متعدد جامع‌التواریخ^* ـ و تصاویر شاهنامه بزرگ اندازه دِموت^* خصوصیات این مکتب را باز می‌نمایاند^[۳]. اولین مکتب تبریز، تلفیقی از هنر خاور دور و عمدتاً چین با سنت های ایرانی است. در این دوران نقش‌هایی چون، ابرهای پیچان، کوه‌های مخروطی و درختان گره‌دار کهنسال، حیوانات افسانه‌ای (اژدها، ققنوس و...)، نیلوفر آبی، لباس‌ها و جنگ‌افزارها^[۴]، قلم‌گیری روان و کاربست رنگ‌های خاموش و... از هنر چینی به نگاره‌های ایرانی راه یافت.

دومین مکتب تبریز در عصر صفویان (نیمه نخست سده 10ق / 16م) پدید آمد^[۱].

پس از آن که عبدالله خان ازبک هرات را تسخیر کرد، بهزاد^* و جمعی از شاگردانش رهسپار تبریز شدند^[۵].

در این شهر، نسل جدیدی از نگارگران با پشتوانه دستاوردهای کارگاه‌های درباری تیموریان و ترکمانان پرورش یافتند. نسخ ارزنده‌ای چون دیوان حافظ (حدود 1520-1527ق)، شاهنامه طهماسبی^*، خمسه طهماسبی^*، در همین دوره به دست هنرمندانی چون سلطان محمد^*، میر مصور^*، آقامیرک^*، میر سید علی^*، میرزا علی^* و مظفر علی^* مصور شدند^[۱]. تصاویر این نسخ تلفیقی از سنت‌های باختری (تبریز) و خاوری (هرات) است^[۵].

از مهم‌ترین شاخصه‌های نگاره‌های مکتب دوم تبریزی می‌توان به خصوصیات زیر اشاره کرد:

فضاسازی چند ساحتی، رنگ‌بندی موزون با رنگ‌های درخشان و متنوع، عدم تمرکز ترکیب‌بندی بر شخصیت اصلی داستان، نمایش همزمان رویدادهای اصلی و فرعی، توجه به واقعیت و برقراری ارتباط میان آدم‌ها و اشیاء و محیط، حضور پیکره‌های آراسته با کلاه و عمامه قزلباش^[۱].

نیز نگاه کنید به

مکتب اصفهان

مکتب هرات

مآخذ

↑ ^۱٫۰ ^۱٫۱ ^۱٫۲ ^۱٫۳ پاکباز، روئین (1378). دایره‌المعارف هنر. تهران: فرهنگ معاصر، ص 157.
↑ کن‌بای، شیلا (1378). نقاشی ایرانی. ترجمه مهدی حسینی، تهران: دانشگاه هنر، ص 28.
↑ پاکباز، روئین (1379). نقاشی ایران از دیرباز تا امروز. تهران: لارستان، ص 60.
↑ شریف‌زاده، سید عبدالمجید (1375). تاریخ نگارگری در ایران. تهران: حوزه هنری، ص 83.
↑ ^۵٫۰ ^۵٫۱ پاکباز، روئین (1379). نقاشی ایران از دیرباز تا امروز. تهران: لارستان، ص 87.

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

علی بوذری

پیوند به بیرون

تبریز، مکتب. دانشنامه جهان اسلام. قابل بازیابی از https://rch.ac.ir/article/Details/7355

مروری بر هنر مکتب تبریز به بهانه جهانی‌شدن هنر نگارگری(2020)، برگرفته از فارس نیوز، قابل بازیابی از https://farsnews.ir/Provinces/1608929635000283359/

[:0-1] ۱٫۰ ^۱٫۱ ^۱٫۲ ^۱٫۳ پاکباز، روئین (1378). دایره‌المعارف هنر. تهران: فرهنگ معاصر، ص 157.

[2] کن‌بای، شیلا (1378). نقاشی ایرانی. ترجمه مهدی حسینی، تهران: دانشگاه هنر، ص 28.

[3] پاکباز، روئین (1379). نقاشی ایران از دیرباز تا امروز. تهران: لارستان، ص 60.

[4] شریف‌زاده، سید عبدالمجید (1375). تاریخ نگارگری در ایران. تهران: حوزه هنری، ص 83.

[:1-5] ۵٫۰ ^۵٫۱ پاکباز، روئین (1379). نقاشی ایران از دیرباز تا امروز. تهران: لارستان، ص 87.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

@@ خط ۲: / خط ۲: @@
 تبریز، مکتب، سبک خاص هنری در نقاشی دوران ایلخان و صفویان در شهر تبریز.
-شهر تبریز در زمان فرمانروایی آخرین ایلخانان مغول (نیمه نخست سده 8ق / 14م) به یک مرکز فرهنگی و هنری تبدیل شد<ref name=":0">پاکباز، روئین (1378). دایره‌المعارف هنر. تهران: فرهنگ معاصر، ص 157.</ref>. وزیر با تدبیر غازان خان و اُوجالیتو، خواجه رشیدالدین<sup>*</sup>، بانی بسیاری از اصلاحات در آن دوران، مجتمعی به نام رَبع رشیدی<sup>*</sup> در تبریز بر پا کرد که کارگاه‌ها و کتابخانه‌های آن تولید و مصورسازی کتب تاریخی، ادبی و علمی را بر عهده داشتند<ref>کن‌بای، شیلا (1378). نقاشی ایرانی. ترجمه مهدی حسینی، تهران: دانشگاه هنر، ص 28.</ref>. در ربع رشیدی نخستین مکتب نقاشی تبریز پا گرفت. تصاویر پراکنده از نسخ متعدد جامع‌التواریخ<sup>*</sup> ـ و تصاویر شاهنامه بزرگ اندازه دِموت<sup>*</sup> خصوصیات این مکتب را باز می‌نمایاند<ref>پاکباز، روئین (1379). نقاشی ایران از دیرباز تا امروز. تهران: لارستان، ص 60.</ref>. اولین مکتب تبریز، تلفیقی از هنر خاور دور و عمدتاً چین با سنت های ایرانی است. در این دوران نقش‌هایی چون، ابرهای پیچان، کوه‌های مخروطی و درختان گره‌دار کهنسال، حیوانات افسانه‌ای (اژدها، ققنوس و...)، نیلوفر آبی، لباس‌ها و جنگ‌افزارها<ref>شریف‌زاده، سید عبدالمجید (1375). تاریخ نگارگری در ایران. تهران: حوزه هنری، ص 83.</ref>، قلم‌گیری روان و کاربست رنگ‌های خاموش و... از هنر چینی به نگاره‌های ایرانی راه یافت.
+شهر تبریز در زمان فرمانروایی آخرین ایلخانان مغول (نیمه نخست سده 8ق / 14م) به یک مرکز فرهنگی و هنری تبدیل شد<ref name=":0">پاکباز، روئین (1378). '''''دایره‌المعارف هنر'''''. تهران: فرهنگ معاصر، ص 157.</ref>. وزیر با تدبیر غازان خان و اُوجالیتو، خواجه رشیدالدین<sup>*</sup>، بانی بسیاری از اصلاحات در آن دوران، مجتمعی به نام رَبع رشیدی<sup>*</sup> در تبریز بر پا کرد که کارگاه‌ها و کتابخانه‌های آن تولید و مصورسازی کتب تاریخی، ادبی و علمی را بر عهده داشتند<ref>کن‌بای، شیلا (1378). '''''نقاشی ایرانی'''''. ترجمه مهدی حسینی، تهران: دانشگاه هنر، ص 28.</ref>. در ربع رشیدی نخستین مکتب نقاشی تبریز پا گرفت. تصاویر پراکنده از نسخ متعدد جامع‌التواریخ<sup>*</sup> ـ و تصاویر شاهنامه بزرگ اندازه دِموت<sup>*</sup> خصوصیات این مکتب را باز می‌نمایاند<ref>پاکباز، روئین (1379). '''''نقاشی ایران از دیرباز تا امروز'''''. تهران: لارستان، ص 60.</ref>. اولین مکتب تبریز، تلفیقی از هنر خاور دور و عمدتاً چین با سنت های ایرانی است. در این دوران نقش‌هایی چون، ابرهای پیچان، کوه‌های مخروطی و درختان گره‌دار کهنسال، حیوانات افسانه‌ای (اژدها، ققنوس و...)، نیلوفر آبی، لباس‌ها و جنگ‌افزارها<ref>شریف‌زاده، سید عبدالمجید (1375). '''''تاریخ نگارگری در ایران'''''. تهران: حوزه هنری، ص 83.</ref>، قلم‌گیری روان و کاربست رنگ‌های خاموش و... از هنر چینی به نگاره‌های ایرانی راه یافت.
 دومین مکتب تبریز در عصر صفویان (نیمه نخست سده 10ق / 16م) پدید آمد<ref name=":0" />.
-پس از آن که عبدالله خان ازبک هرات را تسخیر کرد، بهزاد<sup>*</sup> و جمعی از شاگردانش رهسپار تبریز شدند<ref name=":1">پاکباز، روئین (1379). نقاشی ایران از دیرباز تا امروز. تهران: لارستان، ص 87.</ref>.
+پس از آن که عبدالله خان ازبک هرات را تسخیر کرد، بهزاد<sup>*</sup> و جمعی از شاگردانش رهسپار [[تبریز]] شدند<ref name=":1">پاکباز، روئین (1379). '''''نقاشی ایران از دیرباز تا امروز'''''. تهران: لارستان، ص 87.</ref>.
 در این شهر، نسل جدیدی از نگارگران با پشتوانه دستاوردهای کارگاه‌های درباری تیموریان و ترکمانان پرورش یافتند. نسخ ارزنده‌ای چون دیوان حافظ (حدود 1520-1527ق)، [[شاهنامه تهماسبی|شاهنامه طهماسبی]]<sup>*</sup>، خمسه طهماسبی<sup>*</sup>، در همین دوره به دست هنرمندانی چون سلطان محمد<sup>*</sup>، میر مصور<sup>*</sup>، [[آقا میرک|آقامیرک]]<sup>*</sup>، میر سید علی<sup>*</sup>، میرزا علی<sup>*</sup> و مظفر علی<sup>*</sup> مصور شدند<ref name=":0" />. تصاویر این نسخ تلفیقی از سنت‌های باختری ([[تبریز]]) و خاوری (هرات) است<ref name=":1" />.
@@ خط ۲۰: / خط ۲۰: @@
 * [[مکتب هرات]]
-== کتابشناسی ==
+== مآخذ ==
 <references />
 == منبع اصلی ==
-دانشنامه ایران
+[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،
 == نویسنده مقاله ==