هبه

هبه، عقدی که به موجب آن شخصی مالی را مجاناً به دیگری تملیک کند. در لغت، هبه مصدر ریشه «وَهَبَ» و به معنای بخشش، هدیه، عطیه بلاعوض و بخشیدن چیزی به صورت بلاعوض است. تملیک کننده، واهب، طرف دیگر، متهب و مال مورد هبه، عین موهبه نامیده می‌شود. صاحب جواهر، معتقد است «هبه، عبارت از عقدی است که اقتضای تملیک عین به صورت منجز و مجرد از قصد قربت می‌کند... که از آن به «نحله» و «عطیه» نیز تعبیر می‌شود، هر چند که هر دو می‌توانند از آن اعم باشند».

مهم‌ترین شروطه هبه، عبارتند از: 1) اهلیّت واهب؛ واهب باید برای معامله و تصرف در مال خود، اهلیت داشته باشد؛

2) مملوک بودن مورد؛ واهب باید مالک مالی باشد که هبه می‌کند؛ 3) ایجاب و قبول، در این باره قانون مدنی، تصریحی ندارد اما ماده 798 ق.م درباره قبض و قبول می‌گوید: «هبه واقع نمی‌شود، مگر با قبول و قبض متهب اعم از این‌که مباشر قبض، خود متهب باشد یا وکیل او، و قبض، بدون اذن واهب، اثری ندارد»، صاحب جواهر، معتقد است هبه، به نسبت صحت خویش و برای آن‌که اثر بر آن مرتبت گردد به ایجاب و قبول و قبض نیاز دارد.

منبع اصلی

دانشنامه ایران

نویسنده مقاله

اسدالله معظمی گودرزی