از خشت تا خشت

از خشت تا خشت، تک نگاشتی در زمینه بخشی از فرهنگ عامه* مردم تهران. این کتاب را محمود کتیرایی به قصد ثبت و ضبط و شناساندن بخشی از رفتارها، اداب و رسوم، گرایش‌ها و باورهای مردم جامعه سنتی تهران، از هنگام «در خشت افتادن» (زادن) کودک تا به هنگام «سر به خشت گذاشتن» (مردن) نوشته است.

کتاب شامل یک پیشگفتار، 9 فصل: ابستنی، زایمان و نوزاد، از کودکی تا نوجوانی، شوهریابی و دختریابی، خواستگاری و شال انگشتر کردن، عقد، عروسی، چند یادداشت درباره زندگی درونی، و مرگ و سوگواری؛ و یک پیوست، از 36 مقاله کوتاه و مستقل درباره مباحث مختلف، است.

اطلاعات کتاب از راه پرس و جو در میان سالخوردگان خانواده‌های قدیم تهرانی و بهره‌گیری از متون و منابع قدیم و جدید فراهم امده است. امروزه برخی از اداب و رسوم و باورهای گرد امده در کتاب از میان رفته و برخی دیگر به همان صورت یا صورت‌های تحول یافته بازمانده است.

این کتاب را نخستین بار مؤسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی دانشگاه تهران در 1348 ش چاپ و منتشر کرد و در 1350 ش سازمان فرهنگی یونسکو ان را کتاب برگزیده سال شناخت.

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

علی بلوکباشی