فرخی یزدی

فرخی‌یزدی، (1306ق/ 1888م ـ 1318ش) میرزا محمد شاعر و روزنامه‌نگار انقلابی. او فرزند محمدابراهیم سمساریزدی بود و در یزد متولد شد. تحصیلات مقدماتی را در مدرسه مرسلین كه متعلق به انگلیسی‌ها بود فرا گرفت. اما چون شعری علیه مدیران انگلیسی مدرسه سرود او را اخراج كردند. فرخی در طلوع مشروطیت در سلك طرفداران حزب دموكرات درآمد و اشعاری در ستایش آزادی‌خواهان سرود. هنگامی كه 23 ساله بود در نوروز 1327ق شعری انتقادی در حضور ضیغم‌الدوله قشقایی حكمران یزد خواند و خشم او را باعث شد. حاكم دستور داد دهانش را بدوزند.

فرخی سپس به تهران آمد و به مبارزات سیاسی خود ادامه داد و چند بار مورد حمله و ترور قرار گرفت با قرارداد 1919 به مخالفت برخاست و اشعاری در روزنامه‌ها چاپ كرد. چون سیدضیاء به قدرت رسید فرخی را زندانی كرد. فرخی پس از رهایی از زندان روزنامه طوفان^* را در 1300ش تأسیس كرد، در 1307ش به نمایندگی مجلس شورای ملّی از شهر یزد انتخاب شد، اما مدتی بعد به سبب درگیری با دولت در مجلس متحصن شد و از آن‌جا به اروپا گریخت و در برلین اقامت گزید و در آن‌جا با روزنامه‌های پیكار و نهضت همكاری می‌كرد و مطالبی علیه رضاشاه می‌نوشت. پس از چند سال اقامت به وساطت تیمورتاش به ایران بازگشت و در آخر به سبب مسأله‌ای عادی او را به زندان انداختند. فرخی در زندان قصر روز 25 مهر 1318ش به دست پزشك احمدی با آمپول‌ هوا به قتل رسید.

کتابشناسی

جمشید کیانفر