بختیارنامه: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱۲: | خط ۱۲: | ||
== ماخذ == | == ماخذ == | ||
<references /> | |||
== منبع اصلی == | == منبع اصلی == | ||
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی، | سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی، | ||
نسخهٔ ۱۸ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۲۱:۲۰
بختیارنامه. عنوان یکی از قصههای معروف فارسی که کهنترین تحریر متن منثور ان را به شمسالدین محمد دقایقی مروزی (اواخر سده 6 و اوایل سده 7 ق/ 11 و 12 م) نسبت میدهند حاوی یک مقدمه، 10 باب (قصّه) و یک خاتمه است.
داستان شرح زندگی بختیار پسر ازاد بخت شاه سیستان است که در میان دزدان بزرگ شد. سپس به دربار راه یافت و به شاه که پدرش بود و او را نمیشناخت، چنان نزدیک شد که حسودان، شاه را به قتل او برانگیختند، اما فرخ سوار، پیشوای دزدان پرده از راز زندگی بختیار برداشت تا شاه و ملکه پسر خود را باز شناسند.
جز داستان اصلی بختیار، قهرمانان 9 قصه دیگر بختیارنامه هر یک ماجرایی شبیه بختیار دارند و مانند داستانهای هزارو یک شب* تودرتو و به هم مرتبطاند[۱]. شباهت میان قصه «ده وزیر» بختیارنامه و «هفتوزیر» سندبادنامه چنان زیاد است که برخی ان را تقلید از هفت وزیر دانستهاند[۲].
همه قصهها متضمن پند و اندرز در تأیید فضایل ورد رذایل اخلاقی است[۳].ذبیحا... صفا براساس نامها و نوع تمثیلات منقول در بختیارنامه که در ترجمههای عربی و گاه تحریرهای فارسی این قصه بازمانده است، احتمال میدهد که تحریرهای بختیارنامه از یکی از متون کهن پیش از اسلام سرچشمه گرفته و در زمره داستانهایی مانند سندبادنامه و کلیله و دمنه باشد که در دوره تکوینی حیات ادب عربی در سدههای اول هجری از پهلوی به عربی ترجمه شدهاند[۴].
از بختیارنامه چند تحریر منظوم و منثور به فارسی و عربی در دست است.
نیز نگاه کنید به
ماخذ
- ↑ اته، هرمان، تاریخ ادبیات فارسی، ترجمه رضازاده شفق، تهران: 1337 ش، 223.
- ↑ بختیارنامه (راحهالارواح فی سرورالمفراح)، تحریر محمد دقایقی مروزی، به کوشش ذبیحالله صفا، تهران: 1345 ش، 71 به بعد، 119 به بعد.، 137 به بعد؛ نولدکه، تئودور، مقدمه بر بختیارنامه، ترجمه مقدمه کیکاوس جهانداری (نک: محمد روشن)، تهران، 1367 ش، 23.
- ↑ افشار، ایرج، «ترجمه فارسی بختیارنامه»، جهان نو، تهران، 1330 ش، س 6، شمر 12، 246.
- ↑ صفا، ذبیحالله، «مقدمه بر بختیارنامه» در حماسه سرایی در ایران، تهران: 1352، 6.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
ابوالفضل خطیبی
تلخیص کننده: اعظم محبوبی
تلخیص از: بختیارنامه، دایرهالمعارف بزرگ اسلامی، 1381 ش، ج 11، 486- 487.