عکاسخانه دارالفنون: تفاوت میان نسخه‌ها

نسخهٔ ‏۲۵ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۲۲

عکاسخانه دارالفنون، محلی برای عکسبرداری کارهای مربوط به دولت و امور مربوط به چاپ و ظهور عکس‌ و آموزش عکاسی به شاگردان مدرسه دارالفنون. این عکاسخانه در اواسط دهه هفتاد 1270 قمری (1270ق / 1853م) در طبقه بالای مدرسه دارالفنون بنیاد نهاده شد. نخستین معلم عکاسی دارالفنون، فرانسیس کارلهیان(Francis Carlhian)فرانسوی بوده که شاگردانی را در این فن آموزش داده است. در روزنامه دولت علیه ایران خبری مربوط به پیشرفت برخی از شاگردان عکاسی کارلهیان در دارالفنون به چاپ رسیده است^[۱]. از اوایل دهه نود 1290ق / 1873م تا حدود 1320ق / 1906م بخش عکاسی دارالفنون زیر نظر میرزا احمد صنیع‌السلطنه اداره می‌شد^[۲]. عبدالله قاجار مقدمات عکاسی را در همین عکاسخانه فرا گرفت و سپس برای تکمیل آموخته‌های خود به اروپا رفت^[۳] و در بازگشت به ایران، چندین سال ریاست عکاسخانه دارالفنون را برعهده داشت^[۴].⁴

عکاسی در مدرسه دارالفنون، به عنوان رشته‌ای مستقل تدریس نمی‌شده است بلکه به عنوان حرفه‌ای برای کسب درآمد، حداقل روزی یک تا دو ساعت به شاگردان علاقمند به منظور فراگیری حرفه‌ای غیر از رشته تحصیلی خود آموزش داده می‌شده است^[۵] و عکاسخانه دارالفنون نیز به عنوان بخشی خدماتی، در کنار سایر بخش‌های مدرسه مانند آزمایشگاه، داروسازی، چاپخانه و... فعالیت می‌کرده است^[۶].

برخی عکاسان مدرسه دارالفنون، بسیاری از مأموریت‌های دولتی را با عکسبرداری از شهرها و مناطق گوناگون ایران به صورت ارائه گزارش‌های تصویری به انجام می‌رسانده‌اند. بر روی بیشتر این عکس‌ها، عنوان «عکاسخانه مبارکه مدرسه دارالفنون» نوشته شده است^[۷].

مآخذ

1. روزنامه دولت علیه ایران. به کوشش جمشید کیان ‌فر و عنایت‌الله رحمانی، تهران: کتابخانه ملی، 1372، 1/433.

2. ذکاء، یحیی. تاریخ عکاسی و عکاسان پیشگام در ایران. تهران: انتشارات علمی و فرهنگی، 1376، 75.

3. روزنامه تربیت. مدیر محمدحسین فروغی (ذکاءالملک)، تهران: کتابخانه ملی و سازمان پژوهش‌ و برنامه‌ریزی آموزشی، 1376، ج اول، نمره دهم تا سیزدهم، ص40-52.

4. اعتمادالسلطنه، محمدحسن‌خان. چهل سال تاریخ ایران در دوره پادشاهی ناصرالدین شاه (المآثروالآثار). به کوشش ایرج افشار، تهران: انتشارات اساطیر، 1374، 1/404.

5. روزنامه تربیت. همانجا. ص814.

6. هاشمیان، احمد (ایرج). تحولات فرهنگی ایران در دوره قاجاریه و مدرسه دارالفنون. تهران: مؤسسه جغرافیایی و کارتوگرافی سحاب، 1379، ص 101.

7. طهماسب‌پور، محمدرضا. ناصرالدین، شاهِ عکاس. تهران: نشر تاریخ ایران، 1381، ش76-80.

محمدرضا طهماسب پور

[1]. Francis Carlhian

↑ روزنامه دولت علیه ایران. به کوشش جمشید کیان ‌فر و عنایت‌الله رحمانی، تهران: کتابخانه ملی، 1372، 1/433.
↑ ذکاء، یحیی. تاریخ عکاسی و عکاسان پیشگام در ایران. تهران: انتشارات علمی و فرهنگی، 1376، 75.
↑ روزنامه تربیت. مدیر محمدحسین فروغی (ذکاءالملک)، تهران: کتابخانه ملی و سازمان پژوهش‌ و برنامه‌ریزی آموزشی، 1376، ج اول، نمره دهم تا سیزدهم، ص40-52.
↑ اعتمادالسلطنه، محمدحسن‌خان. چهل سال تاریخ ایران در دوره پادشاهی ناصرالدین شاه (المآثروالآثار). به کوشش ایرج افشار، تهران: انتشارات اساطیر، 1374، جلد 1، ص.404.
↑ روزنامه تربیت. مدیر محمدحسین فروغی (ذکاءالملک)، تهران: کتابخانه ملی و سازمان پژوهش‌ و برنامه‌ریزی آموزشی، 1376، ج اول، نمره دهم تا سیزدهم، ص814.
↑ هاشمیان، احمد (ایرج). تحولات فرهنگی ایران در دوره قاجاریه و مدرسه دارالفنون. تهران: مؤسسه جغرافیایی و کارتوگرافی سحاب، 1379، ص 101.
↑ طهماسب‌پور، محمدرضا. ناصرالدین، شاهِ عکاس. تهران: نشر تاریخ ایران، 1381، ش76-80.

[1] روزنامه دولت علیه ایران. به کوشش جمشید کیان ‌فر و عنایت‌الله رحمانی، تهران: کتابخانه ملی، 1372، 1/433.

[2] ذکاء، یحیی. تاریخ عکاسی و عکاسان پیشگام در ایران. تهران: انتشارات علمی و فرهنگی، 1376، 75.

[3] روزنامه تربیت. مدیر محمدحسین فروغی (ذکاءالملک)، تهران: کتابخانه ملی و سازمان پژوهش‌ و برنامه‌ریزی آموزشی، 1376، ج اول، نمره دهم تا سیزدهم، ص40-52.

[4] اعتمادالسلطنه، محمدحسن‌خان. چهل سال تاریخ ایران در دوره پادشاهی ناصرالدین شاه (المآثروالآثار). به کوشش ایرج افشار، تهران: انتشارات اساطیر، 1374، جلد 1، ص.404.

[5] روزنامه تربیت. مدیر محمدحسین فروغی (ذکاءالملک)، تهران: کتابخانه ملی و سازمان پژوهش‌ و برنامه‌ریزی آموزشی، 1376، ج اول، نمره دهم تا سیزدهم، ص814.

[6] هاشمیان، احمد (ایرج). تحولات فرهنگی ایران در دوره قاجاریه و مدرسه دارالفنون. تهران: مؤسسه جغرافیایی و کارتوگرافی سحاب، 1379، ص 101.

[7] طهماسب‌پور، محمدرضا. ناصرالدین، شاهِ عکاس. تهران: نشر تاریخ ایران، 1381، ش76-80.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
-'''عكاسخانة دارالفنون،''' محلي براي عكسبرداري كارهاي مربوط به دولت و امور مربوط به چاپ و ظهور عكس‌ و آموزش عكاسي به شاگردان مدرسة دارالفنون. اين عكاسخانه در اواسط دهة هفتاد 1270 قمري (1270ق / 1853م) در طبقه بالاي مدرسة دارالفنون بنياد نهاده شد. نخستين معلم عكاسي دارالفنون، فرانسيس كارلهيان [1]فرانسوي بوده كه شاگرداني را در اين فن آموزش داده است. در ''روزنامة دولت علية ايران'' خبري مربوط به پيشرفت برخي از شاگردان عكاسي كارلهيان در دارالفنون به چاپ رسيده است.<sup>1</sup> از اوايل دهة نود 1290ق / 1873م تا حدود 1320ق / 1906م بخش عكاسي دارالفنون زير نظر ميرزا احمد صنيع‌السلطنه<sup>*</sup> اداره مي‌شد.<sup>2</sup> عبدالله قاجار<sup>*</sup> مقدمات عكاسي را در همين عكاسخانه فرا گرفت و سپس براي تكميل آموخته‌هاي خود به اروپا رفت<sup>3</sup> و در بازگشت به ايران، چندين سال رياست عكاسخانة دارالفنون را برعهده داشت.<sup>4</sup>
+'''عکاسخانه دارالفنون،''' محلی برای عکسبرداری کارهای مربوط به دولت و امور مربوط به چاپ و ظهور عکس‌ و آموزش عکاسی به شاگردان مدرسه دارالفنون. این عکاسخانه در اواسط دهه هفتاد 1270 قمری (1270ق / 1853م) در طبقه بالای مدرسه دارالفنون بنیاد نهاده شد. نخستین معلم عکاسی دارالفنون، فرانسیس کارلهیان(Francis Carlhian)فرانسوی بوده که شاگردانی را در این فن آموزش داده است. در ''[[روزنامه دولت علیه ایران]]'' خبری مربوط به پیشرفت برخی از شاگردان عکاسی کارلهیان در دارالفنون به چاپ رسیده است<ref>'''''روزنامه دولت علیه ایران'''''. به کوشش جمشید کیان ‌فر و عنایت‌الله رحمانی، تهران: کتابخانه ملی، 1372، 1/433. </ref>. از اوایل دهه نود 1290ق / 1873م تا حدود 1320ق / 1906م بخش عکاسی دارالفنون زیر نظر [[صنیع الملک|میرزا احمد صنیع‌السلطنه]] اداره می‌شد<ref>ذکاء، یحیی. '''''تاریخ عکاسی و عکاسان پیشگام در ایران'''''. تهران: انتشارات علمی و فرهنگی، 1376، 75.</ref>. [[عبدالله قاجار]] مقدمات عکاسی را در همین [[عکاسخانه]] فرا گرفت و سپس برای تکمیل آموخته‌های خود به اروپا رفت<ref>'''''روزنامه تربیت'''''. مدیر محمدحسین فروغی (ذکاءالملک)، تهران: کتابخانه ملی و سازمان پژوهش‌ و برنامه‌ریزی آموزشی، 1376، ج اول، نمره دهم تا سیزدهم، ص40-52.</ref> و در بازگشت به ایران، چندین سال ریاست عکاسخانه دارالفنون را برعهده داشت<ref>اعتمادالسلطنه، محمدحسن‌خان. '''''چهل سال تاریخ ایران در دوره پادشاهی ناصرالدین شاه (المآثروالآثار)'''''. به کوشش ایرج افشار، تهران: انتشارات اساطیر، 1374، جلد 1، ص.404.</ref>.<sup>4</sup>
-عكاسي در مدرسة دارالفنون، به عنوان رشته‌اي مستقل تدريس نمي‌شده است بلكه به عنوان حرفه‌اي براي كسب درآمد، حداقل روزي يك تا دو ساعت به شاگردان علاقمند به منظور فراگيري حرفه‌اي غير از رشتة تحصيلي خود آموزش داده مي‌شده است<sup>5</sup> و عكاسخانة دارالفنون نيز به عنوان بخشي خدماتي، در كنار ساير بخش‌هاي مدرسه مانند آزمايشگاه، داروسازي، چاپخانه و... فعاليت مي‌كرده است.<sup>6</sup>
+عکاسی در مدرسه دارالفنون، به عنوان رشته‌ای مستقل تدریس نمی‌شده است بلکه به عنوان حرفه‌ای برای کسب درآمد، حداقل روزی یک تا دو ساعت به شاگردان علاقمند به منظور فراگیری حرفه‌ای غیر از رشته تحصیلی خود آموزش داده می‌شده است<ref>'''''روزنامه تربیت'''''. مدیر محمدحسین فروغی (ذکاءالملک)، تهران: کتابخانه ملی و سازمان پژوهش‌ و برنامه‌ریزی آموزشی، 1376، ج اول، نمره دهم تا سیزدهم، ص814.</ref> و عکاسخانه دارالفنون نیز به عنوان بخشی خدماتی، در کنار سایر بخش‌های مدرسه مانند آزمایشگاه، داروسازی، چاپخانه و... فعالیت می‌کرده است<ref>هاشمیان، احمد (ایرج). '''''تحولات فرهنگی ایران در دوره قاجاریه و مدرسه دارالفنون'''''. تهران: مؤسسه جغرافیایی و کارتوگرافی سحاب، 1379، ص 101.</ref>.
-برخي عكاسان مدرسة دارالفنون، بسياري از مأموريت‌هاي دولتي را با عكسبرداري از شهرها و مناطق گوناگون ايران به صورت ارائة گزارش‌هاي تصويري به انجام مي‌رسانده‌اند. بر روي بيشتر اين عكس‌ها، عنوان «عكاسخانة مباركة مدرسة دارالفنون» نوشته شده است.<sup>7</sup>
+برخی عکاسان مدرسه دارالفنون، بسیاری از مأموریت‌های دولتی را با عکسبرداری از شهرها و مناطق گوناگون ایران به صورت ارائه گزارش‌های تصویری به انجام می‌رسانده‌اند. بر روی بیشتر این عکس‌ها، عنوان «عکاسخانه مبارکه مدرسه دارالفنون» نوشته شده است<ref>طهماسب‌پور، محمدرضا. '''''ناصرالدین،''''' '''''شاهِ عکاس'''''. تهران: نشر تاریخ ایران، 1381، ش76-80.</ref>.
+== مآخذ ==
+. '''''روزنامه دولت علیه ایران'''''. به کوشش جمشید کیان ‌فر و عنایت‌الله رحمانی، تهران: کتابخانه ملی، 1372، 1/433.
-'''مآخذ:'''
+. ذکاء، یحیی. '''''تاریخ عکاسی و عکاسان پیشگام در ایران'''''. تهران: انتشارات علمی و فرهنگی، 1376، 75.
-. '''''روزنامة دولت علية ايران'''''. به كوشش جمشيد كيان ‌فر و عنايت‌الله رحماني، تهران: كتابخانة ملي، 1372، 1/433.
+. '''''روزنامه تربیت'''''. مدیر محمدحسین فروغی (ذکاءالملک)، تهران: کتابخانه ملی و سازمان پژوهش‌ و برنامه‌ریزی آموزشی، 1376، ج اول، نمره دهم تا سیزدهم، ص40-52.
-. ذكاء، يحيي. '''''تاريخ عكاسي و عكاسان پيشگام در ايران'''''. تهران: انتشارات علمي و فرهنگي، 1376، 75.
-. '''''روزنامة تربيت'''''. مدير محمدحسين فروغي (ذكاءالملك)، تهران: كتابخانة ملي و سازمان پژوهش‌ و برنامه‌ريزي آموزشي، 1376، ج اول، نمرة دهم تا سيزدهم، ص40-52.
+. اعتمادالسلطنه، محمدحسن‌خان. '''''چهل سال تاریخ ایران در دوره پادشاهی ناصرالدین شاه (المآثروالآثار)'''''. به کوشش ایرج افشار، تهران: انتشارات اساطیر، 1374، 1/404.
+. '''''روزنامه تربیت'''''. همانجا. ص814.
-. اعتمادالسلطنه، محمدحسن‌خان. '''''چهل سال تاريخ ايران در دورة پادشاهي ناصرالدين شاه (المآثروالآثار)'''''. به كوشش ايرج افشار، تهران: انتشارات اساطير، 1374، 1/404.
+. هاشمیان، احمد (ایرج). '''''تحولات فرهنگی ایران در دوره قاجاریه و مدرسه دارالفنون'''''. تهران: مؤسسه جغرافیایی و کارتوگرافی سحاب، 1379، ص 101.
-. '''''روزنامة تربيت'''''. همانجا. ص814.
+. طهماسب‌پور، محمدرضا. '''''ناصرالدین،''''' '''''شاهِ عکاس'''''. تهران: نشر تاریخ ایران، 1381، ش76-80.
-. هاشميان، احمد (ايرج). '''''تحولات فرهنگي ايران در دورة قاجاريه و مدرسة دارالفنون'''''. تهران: مؤسسة جغرافيايي و كارتوگرافي سحاب، 1379، ص 101.
-. طهماسب‌پور، محمدرضا. '''''ناصرالدين،''''' '''''شاهِ عكاس'''''. تهران: نشر تاريخ ايران، 1381، ش76-80.
 محمدرضا طهماسب پور
 ----[1]. Francis Carlhian