جلال الدین محمد دوانی: تفاوت میان نسخهها
صفحهای تازه حاوی « '''دواني،''' جلالالدين محمد، 830ق. ربيعالثاني 908ق/ اكتبر 1502م، مشهور به محقق، فيلسوف اشراقي و صاحب حوزة فلسفي در شيراز و يكي از حلقههاي اتصال فلسفه از دوران پيش از حملة مغول به سدههاي بعد. نسبت دواني به محمد بن ابوبكر پسر خليفة دوم مسلمانان م...» ایجاد کرد |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
''' | '''دوانی،''' جلالالدین محمد، 830ق. ربیعالثانی 908ق/ اكتبر 1502م، مشهور به محقق، فیلسوف اشراقی و صاحب حوزه فلسفی در شیراز و یكی از حلقههای اتصال فلسفه از دوران پیش از حمله مغول به سدههای بعد. نسبت دوانی به محمد بن ابوبكر پسر خلیفه دوم مسلمانان میرسید. وی در قریه دوان در نزدیكی كازرون به دنیا امد و پس از كسب مقدمات علمی از پدر خود برای تكمیل معلومات به شیراز رفت و روزگار در فقر و سختی گذراند تا ورزیده و مشهور شد. شهرت علمی دوانی او را مورد توجه امیران قراقویونلو و اققویونلو قرار داد و وی علاوه بر مقام بلند علمی، در دربار هر دو سلسله به مناصبی نیز دست یافت. سرانجام نیز در حالیكه همراه سلطان ابوالفتح اققویونلو در نزدیكی زادگاه خود به سر میبرد وفات یافت و پیكرش را به دوان بردند و در انجا به خاکسپردند<ref>قاضی نورالله شوشتری. '''''مجالس''''' '''''المؤمنین'''''. تهران: 1375ق، 2/221، 223، 225، 227.</ref>. زندگی محقق دوانی در روزگاری میگذشت كه دو سلسله تركمان، قراقویونلوی شیعه و اققویونلوی سنی با یكدیگر در رقابت بودند و تشیع اندکاندکدر ایران در حال گسترش بود. گفته شده است كه محقق دوانی نیز، كه در اغاز سنی بود و اثاری گواه بر تسنن نوشته داشت، به تشیع گرایش یافت. در عین حال برخی نیز اظهار تسنن او را از باب تقیه شمردهاند<ref>قاضی نورالله شوشتری. '''''مجالس''''' '''''المؤمنین'''''. تهران: 1375ق، 2/221، 223، 225، 227.</ref>. هر چند هنوز نكات مبهمی درباره این اخبار قابل طرح است. چرا كه بخش دوم زندگی محقق دوانی مربوط به روزگار پیروزی اققویونلو بر رقیب شیعه مذهبشان است و او درست در همین دوران از سوی سلطان یعقوب پسر اوزون حسن به تبریز دعوت شد و در دربار این پدر و پسر موقعیتی عالی یافت<ref>قاضی نورالله شوشتری. '''''مجالس''''' '''''المؤمنین'''''. تهران: 1375ق، 2/221، 223، 225، 227.</ref>. | ||
محقق | محقق دوانی در شیراز حوزه درسی در برابر مدرسه امیر غیاثالدین منصور دشتكی داشت و مباحثات میان این دو در اثار پسر غیاثالدین، صدرالدین محمد امده است<ref>خوانساری، محمدباقر. '''''روضات الجنات'''''. بیروت: 1411ق/ 1991م، 7/167، 169.</ref>. دوانی را احیاگر حكمت اشراقی دانستهاند كه با اثار خود به این فلسفه غنا و جان تازهای بخشید.<ref>صدیقی، بختیار حسین'''''. «جلالالدین دوانی»'''''. ترجمه كارمران فانی، '''''در تاریخ فلسفه در اسلام.''''' به كوشش م.م. شریف، تهران: 1365ش، 2/416.</ref> اثار دوانی بسیار است و تا هفتاد اثر موجود ـ اعم از كتاب و رساله ـ از او برشمردهاند. كتاب مشهور ''اخلاق جلالی'' (لوامعالاشراق). او را تامپسون با عنوان: The practical philosophy of Mohammadan people، لندن، 1839م، به انگلیسی ترجمه كرده است.<sup>6</sup> در میان اثار محقق دوانی، به ویژه ''شرح الهیاكل'' یا شرح هیاكلالنور كه شرحی بر حكمت اشراقی است، اهمیت دارد. | ||
== '''ماخذ:''' == | |||
== نیز نگاه کنید به == | |||
== منبع اصلی == | |||
دانشنامه ایران | |||
== نویسنده مقاله == | |||
منوچهر پزشک | منوچهر پزشک | ||
نسخهٔ ۳ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۳۳
دوانی، جلالالدین محمد، 830ق. ربیعالثانی 908ق/ اكتبر 1502م، مشهور به محقق، فیلسوف اشراقی و صاحب حوزه فلسفی در شیراز و یكی از حلقههای اتصال فلسفه از دوران پیش از حمله مغول به سدههای بعد. نسبت دوانی به محمد بن ابوبكر پسر خلیفه دوم مسلمانان میرسید. وی در قریه دوان در نزدیكی كازرون به دنیا امد و پس از كسب مقدمات علمی از پدر خود برای تكمیل معلومات به شیراز رفت و روزگار در فقر و سختی گذراند تا ورزیده و مشهور شد. شهرت علمی دوانی او را مورد توجه امیران قراقویونلو و اققویونلو قرار داد و وی علاوه بر مقام بلند علمی، در دربار هر دو سلسله به مناصبی نیز دست یافت. سرانجام نیز در حالیكه همراه سلطان ابوالفتح اققویونلو در نزدیكی زادگاه خود به سر میبرد وفات یافت و پیكرش را به دوان بردند و در انجا به خاکسپردند[۱]. زندگی محقق دوانی در روزگاری میگذشت كه دو سلسله تركمان، قراقویونلوی شیعه و اققویونلوی سنی با یكدیگر در رقابت بودند و تشیع اندکاندکدر ایران در حال گسترش بود. گفته شده است كه محقق دوانی نیز، كه در اغاز سنی بود و اثاری گواه بر تسنن نوشته داشت، به تشیع گرایش یافت. در عین حال برخی نیز اظهار تسنن او را از باب تقیه شمردهاند[۲]. هر چند هنوز نكات مبهمی درباره این اخبار قابل طرح است. چرا كه بخش دوم زندگی محقق دوانی مربوط به روزگار پیروزی اققویونلو بر رقیب شیعه مذهبشان است و او درست در همین دوران از سوی سلطان یعقوب پسر اوزون حسن به تبریز دعوت شد و در دربار این پدر و پسر موقعیتی عالی یافت[۳].
محقق دوانی در شیراز حوزه درسی در برابر مدرسه امیر غیاثالدین منصور دشتكی داشت و مباحثات میان این دو در اثار پسر غیاثالدین، صدرالدین محمد امده است[۴]. دوانی را احیاگر حكمت اشراقی دانستهاند كه با اثار خود به این فلسفه غنا و جان تازهای بخشید.[۵] اثار دوانی بسیار است و تا هفتاد اثر موجود ـ اعم از كتاب و رساله ـ از او برشمردهاند. كتاب مشهور اخلاق جلالی (لوامعالاشراق). او را تامپسون با عنوان: The practical philosophy of Mohammadan people، لندن، 1839م، به انگلیسی ترجمه كرده است.6 در میان اثار محقق دوانی، به ویژه شرح الهیاكل یا شرح هیاكلالنور كه شرحی بر حكمت اشراقی است، اهمیت دارد.
ماخذ:
نیز نگاه کنید به
منبع اصلی
دانشنامه ایران
نویسنده مقاله
منوچهر پزشک
- ↑ قاضی نورالله شوشتری. مجالس المؤمنین. تهران: 1375ق، 2/221، 223، 225، 227.
- ↑ قاضی نورالله شوشتری. مجالس المؤمنین. تهران: 1375ق، 2/221، 223، 225، 227.
- ↑ قاضی نورالله شوشتری. مجالس المؤمنین. تهران: 1375ق، 2/221، 223، 225، 227.
- ↑ خوانساری، محمدباقر. روضات الجنات. بیروت: 1411ق/ 1991م، 7/167، 169.
- ↑ صدیقی، بختیار حسین. «جلالالدین دوانی». ترجمه كارمران فانی، در تاریخ فلسفه در اسلام. به كوشش م.م. شریف، تهران: 1365ش، 2/416.