کون و فساد: تفاوت میان نسخهها
صفحهای تازه حاوی «'''كون و فساد،''' در لغت به معني شدن، پديد آمدن و تباه شدن و در اصطلاح فلسفه، كون، به معني خروج دفعي و ناگهاني شيء از عدم به سوي وجود و فساد، به معني خروج دفعي شيء از وجود به سوي عدم است.<sup>1</sup> همچنين از كون به حصول صورت براي ماده و از فساد به زوال صو...» ایجاد کرد |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
''' | '''[[کون و فساد]]،''' در لغت به معنی شدن، پدیدامدن و تباه شدن و در اصطلاح فلسفه، کون، به معنی خروج دفعی و ناگهانی شیء از عدم به سوی وجود و فساد، به معنی خروج دفعی شیء از وجود به سوی عدم است<ref name=":0">جرجانی. '''''التعریفات'''''. بیروت: 1990م، 1 197.73،</ref>. همچنین از کون به حصول صورت برای ماده و از فساد به زوال صورت از ماده تفسیر شده است. بر این بنیاد معنای این سخن که پدیدههای جسمانی، همواره در معرض کون و فساد هستند،ان است که پیوسته، صورتی ازانها زایل میشود و صورتی برایانها پدید میآید<ref name=":1">فروغی، محمدعلی. '''''فن''''' '''''سماع''''' '''''طبیعی'''''. از کتاب شفا، تهران: 1360، 26.</ref>. [← حرکت]. | ||
'''مآخذ:''' | '''مآخذ:''' | ||
1. | 1. امدی، سیفالدین. '''''کتابالمبین'''''. ص355. | ||
2. | 2. سهروردی، یحیی بن حبش. '''''حکمهالاشراق'''''. 2/199؛ احمد، نگری. '''''دستورالعلماء'''''. 3/27. | ||
اصغر دادبه | اصغر دادبه | ||
''' | '''کون و فساد،''' در علم طبیعی، به معنی شدن (چیزی) و از میان رفتن (چیزی) در عالم طبیعت. کون و فساد مخصوص عالم زمینی است که عالم عناصر (چهارگانه) به شمار میرود، در برابر عالم افلاک که طبیعتی دیگر دارد. کون و فساد، یک نوع از ایجاد چیزها را توجیه میکند، یعنی حرکت دفعی را؛ مثلاًاب که به هوا تبدیل میگردد. نوع دیگر، حرکت تدریجی است مانند سیب که به تدریج رنگش به سرخی میگراید و کال است، میرسد. پس در تعریف کون و فساد گفتهاند: حادث شدن چیزی به صورت دفعی و ناگهانی و یا حاصل شدن صورت در ماده پس ازانکهان صورت نبود؛ و از میان رفتن صورت از ماده پس ازانکه برایان حاصل شد<ref name=":0" />. در این تعریف چنانکه ملاحظه میشود عدم، به معنی نبودن صورتی که بعداً در ماده حاصل میگردد، در کنار ماده (هیولی) و صورت یکی از مبادی تکوین یا شدن چیزی به شمارامده است<ref name=":1" />. مثلاً چوبی که فعلاً صورت چوبی دارد، فاقد صورت تخت میباشد و چون نجاران را به تخت تبدیل کرد، هیولی و صورت و عدم، هر سه مبداء تخت شدنِ تخت شمرده خواهند شد. | ||
نظریه کون و فساد برای تبیین تغییرات و به وجودامدن و از میان رفتن اشیاء جهان که به مشاهده اشکار میشدند، مطرح شده است. ارسطو دربارهان بحث کرد و پس از او به عالم اسلامی راه یافت. ازانجا که در نظر پیشینیان، فقط عالم زمینی مکان عناصر میباشد و تکوین نیز از عناصر صورت میپذیرد، کون و فساد جز درباره همین جهان زمینی صادق نیست و در موجودات فلکی که جسمانها از جنس دیگریست، کون و فساد راه ندارد. ملاصدرا بااوردن نظریه حرکت جوهری، تبیین دیگری از علت و چگونگی تغییرات اشیاء جهان ارائه داد که بر طبقان ذات و جوهر هر چیزی لحظه به لحظه در میان عدم و وجود در حال حرکت است<ref>صدرالدین شیرازی. '''''اسفار'''''. قم: مکتبه المصطفوی، 2 (2)/ 272.</ref>. | |||
== '''مآخذ:''' == | |||
1. جرجانی. '''''التعریفات'''''. بیروت: 1990م، 1 197.73، | |||
''' | 2. فروغی، محمدعلی. '''''فن''''' '''''سماع''''' '''''طبیعی'''''. از کتاب شفا، تهران: 1360، 26. | ||
3. صدرالدین شیرازی. '''''اسفار'''''. قم: مکتبه المصطفوی، 2 (2)/ 272. | |||
منوچهر پزشک | |||
== نیز نگاه کنید به == | |||
== منبع اصلی == | |||
دانشنامه ایران | |||
== نویسنده مقاله == | |||
منوچهر پزشک | منوچهر پزشک | ||
نسخهٔ ۱ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۰۷
کون و فساد، در لغت به معنی شدن، پدیدامدن و تباه شدن و در اصطلاح فلسفه، کون، به معنی خروج دفعی و ناگهانی شیء از عدم به سوی وجود و فساد، به معنی خروج دفعی شیء از وجود به سوی عدم است[۱]. همچنین از کون به حصول صورت برای ماده و از فساد به زوال صورت از ماده تفسیر شده است. بر این بنیاد معنای این سخن که پدیدههای جسمانی، همواره در معرض کون و فساد هستند،ان است که پیوسته، صورتی ازانها زایل میشود و صورتی برایانها پدید میآید[۲]. [← حرکت].
مآخذ:
1. امدی، سیفالدین. کتابالمبین. ص355.
2. سهروردی، یحیی بن حبش. حکمهالاشراق. 2/199؛ احمد، نگری. دستورالعلماء. 3/27.
اصغر دادبه
کون و فساد، در علم طبیعی، به معنی شدن (چیزی) و از میان رفتن (چیزی) در عالم طبیعت. کون و فساد مخصوص عالم زمینی است که عالم عناصر (چهارگانه) به شمار میرود، در برابر عالم افلاک که طبیعتی دیگر دارد. کون و فساد، یک نوع از ایجاد چیزها را توجیه میکند، یعنی حرکت دفعی را؛ مثلاًاب که به هوا تبدیل میگردد. نوع دیگر، حرکت تدریجی است مانند سیب که به تدریج رنگش به سرخی میگراید و کال است، میرسد. پس در تعریف کون و فساد گفتهاند: حادث شدن چیزی به صورت دفعی و ناگهانی و یا حاصل شدن صورت در ماده پس ازانکهان صورت نبود؛ و از میان رفتن صورت از ماده پس ازانکه برایان حاصل شد[۱]. در این تعریف چنانکه ملاحظه میشود عدم، به معنی نبودن صورتی که بعداً در ماده حاصل میگردد، در کنار ماده (هیولی) و صورت یکی از مبادی تکوین یا شدن چیزی به شمارامده است[۲]. مثلاً چوبی که فعلاً صورت چوبی دارد، فاقد صورت تخت میباشد و چون نجاران را به تخت تبدیل کرد، هیولی و صورت و عدم، هر سه مبداء تخت شدنِ تخت شمرده خواهند شد.
نظریه کون و فساد برای تبیین تغییرات و به وجودامدن و از میان رفتن اشیاء جهان که به مشاهده اشکار میشدند، مطرح شده است. ارسطو دربارهان بحث کرد و پس از او به عالم اسلامی راه یافت. ازانجا که در نظر پیشینیان، فقط عالم زمینی مکان عناصر میباشد و تکوین نیز از عناصر صورت میپذیرد، کون و فساد جز درباره همین جهان زمینی صادق نیست و در موجودات فلکی که جسمانها از جنس دیگریست، کون و فساد راه ندارد. ملاصدرا بااوردن نظریه حرکت جوهری، تبیین دیگری از علت و چگونگی تغییرات اشیاء جهان ارائه داد که بر طبقان ذات و جوهر هر چیزی لحظه به لحظه در میان عدم و وجود در حال حرکت است[۳].
مآخذ:
1. جرجانی. التعریفات. بیروت: 1990م، 1 197.73،
2. فروغی، محمدعلی. فن سماع طبیعی. از کتاب شفا، تهران: 1360، 26.
3. صدرالدین شیرازی. اسفار. قم: مکتبه المصطفوی، 2 (2)/ 272.
منوچهر پزشک
نیز نگاه کنید به
منبع اصلی
دانشنامه ایران
نویسنده مقاله
منوچهر پزشک