مانی: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر تفاوت با ویرایش جدیدتر ←

نسخهٔ ‏۷ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۱:۴۴

مانی (216 یا 217 – 277 م)، بنیادگذار آئین مانوی^*.

وی در جایی در غرب رود دجله (از قلمرو پارتی) در خانواده‌ای وابسته به اشکانیان به دنیا آمد و در خردسالی به همراه پدرش پاتیک به گروهی از گنوسیان پیوست. بنا بر منابع مانوی، نخست در 12 سالگی و بار دیگر در 24 سالگی همزاد آسمانی خود را دید که از جانب «پدر روشنی» یا پادشاه بهشت نور به او وحی رسانید و وی را به پیامبری و هدایت بشریت مأمور نمود^[۱]. مانی پس از ابلاغ دین خود به نزدیکان و یافتن پیروانی چند، به سرزمین‌های مکران، توران، قندهار و خراسان رفت و با تبلیغ دین خود برادران شاپور اول، فیروز و مهر شاه را به این آئین درآورد. سپس به دربار راه یافت و با کسب اجازه از شاپور اول، تا پایان سلطنت وی آزادانه به ترویج دین جدید پرداخت^[۲]. با به قدرت رسیدن بهرام اول، به تحریک موبدان زرتشتی، زندانی شد و پس از 26 روز در زندان درگذشت. بعد از مرگ، پوست او را با کاه آکندند و سر او را از یکی از دروازه‌های گندی شاپور آویختند. این دروازه تا دوران اسلامی نیز به دروازه مانی مشهور بود^[۳]. مهم‌ترین آثار او عبارت‌اند از شابوهرگان (شاپورگان) به پهلوی ساسانی، که آن را به شاپور اول تقدیم نمود، انجیل زنده، گنج زندگی... که همه به زبان آرامی شرقی بودند. از این آثار تنها قطعاتی در متون یافت شده در تورفان یا در آثار نویسندگان دیگر موجود است. کفالایا به زبان قبطی، و ارژنگ یا ارتهنگ، که در آن مهم‌ترین جنبه‌های اعتقادی دین مانوی به تصویر کشیده شده بود، نیز به مانی منسوب‌اند^[۴].

نیز نگاه کنید به

مآخذ

↑ تقی‌زاده، سید حسن. مانی و دین او. تهران: چاپخانه مجلس، 1335، ص 5-7؛ وامقی، ایرج. نوشته‌های مانی و مانویان. تهران: سوره، 1378، ص 24-25.Widengren, G. Mani and Manichaeism. Tr. Ch. Kessler. London: Weidenfield & Nicolson, 1965, PP. 23-26; Asmussen, J. P. «Manichaeism», Historia Religionum. ed. C. J. Bleeker & G. Widengren, Leiden: Brill, 1988, Vol. 1, PP. 586-587.
↑ تقی‌زاده. همان. ص 8-11؛ وامقی. ص 27-30؛ Asmussen. Ibid. P. 590.
↑ تقی‌زاده. همان. ص 11-17؛ وامقی. همان. ص 30-33. Asmussen. Ibid. PP. 590-591; Widengren. Ibid. PP. 39-42.
↑ بهار، مهرداد. ادیان آسیایی. تهران: چشمه، 1375، ص 93؛ اسماعیل‌پور، ابوالقاسم. اسطورة آفرینش در آئین مانی. تهران: فکر روز، 1375، ص 16، 31-32؛ تقی‌زاده. همان. ص 20-23. Asmussen. Ibid. PP. 584-585; Widengren. Ibid. PP. 76-83.

[1] تقی‌زاده، سید حسن. مانی و دین او. تهران: چاپخانه مجلس، 1335، ص 5-7؛ وامقی، ایرج. نوشته‌های مانی و مانویان. تهران: سوره، 1378، ص 24-25.Widengren, G. Mani and Manichaeism. Tr. Ch. Kessler. London: Weidenfield & Nicolson, 1965, PP. 23-26; Asmussen, J. P. «Manichaeism», Historia Religionum. ed. C. J. Bleeker & G. Widengren, Leiden: Brill, 1988, Vol. 1, PP. 586-587.

[2] تقی‌زاده. همان. ص 8-11؛ وامقی. ص 27-30؛ Asmussen. Ibid. P. 590.

[3] تقی‌زاده. همان. ص 11-17؛ وامقی. همان. ص 30-33. Asmussen. Ibid. PP. 590-591; Widengren. Ibid. PP. 39-42.

[4] بهار، مهرداد. ادیان آسیایی. تهران: چشمه، 1375، ص 93؛ اسماعیل‌پور، ابوالقاسم. اسطورة آفرینش در آئین مانی. تهران: فکر روز، 1375، ص 16، 31-32؛ تقی‌زاده. همان. ص 20-23. Asmussen. Ibid. PP. 584-585; Widengren. Ibid. PP. 76-83.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
 '''مانی''' (216 یا 217 – 277 م)، بنیادگذار [[مانوی، دین|آئین مانوی]]<sup>*</sup>.
-وی در جایی در غرب رود دجله (از قلمرو پارتی) در خانواده‌ای وابسته به اشكانیان به دنیا آمد و در خردسالی به همراه پدرش پاتیك به گروهی از گنوسیان پیوست. بنا بر منابع مانوی، نخست در 12 سالگی و بار دیگر در 24 سالگی همزاد آسمانی خود را دید كه از جانب «پدر روشنی» یا پادشاه بهشت نور به او وحی رسانید و وی را به پیامبری و هدایت بشریت مأمور نمود.<sup>1</sup> مانی پس از ابلاغ دین خود به نزدیكان و یافتن پیروانی چند، به سرزمین‌های مكران، توران، قندهار و خراسان رفت و با تبلیغ دین خود برادران شاپور اول، فیروز و مهر شاه را به این آئین درآورد. سپس به دربار راه یافت و با كسب اجازه از شاپور اول، تا پایان سلطنت وی آزادانه به ترویج دین جدید پرداخت.<sup>2</sup> با به قدرت رسیدن بهرام اول، به تحریك موبدان زرتشتی، زندانی شد و پس از 26 روز در زندان درگذشت. بعد از مرگ، پوست او را با كاه آكندند و سر او را از یكی از دروازه‌های گندی شاپور آویختند. این دروازه تا دوران اسلامی نیز به دروازة مانی مشهور بود.<sup>3</sup> مهم‌ترین آثار او عبارت‌اند از شابوهرگان (شاپورگان) به پهلوی ساسانی، كه آن را به شاپور اول تقدیم نمود، ''انجیل زنده''، ''گنج زندگی''... كه همه به زبان آرامی شرقی بودند. از این آثار تنها قطعاتی در متون یافت شده در تورفان یا در آثار نویسندگان دیگر موجود است. ''كفالایا'' به زبان قبطی، و ''ارژنگ'' یا ''ارتهنگ''، كه در آن مهم‌ترین جنبه‌های اعتقادی دین مانوی به تصویر كشیده شده بود، نیز به مانی منسوب‌اند.<sup>4</sup>
+وی در جایی در غرب رود دجله (از قلمرو پارتی) در خانواده‌ای وابسته به اشکانیان به دنیا آمد و در خردسالی به همراه پدرش پاتیک به گروهی از گنوسیان پیوست. بنا بر منابع مانوی، نخست در 12 سالگی و بار دیگر در 24 سالگی همزاد آسمانی خود را دید که از جانب «پدر روشنی» یا پادشاه بهشت نور به او وحی رسانید و وی را به پیامبری و هدایت بشریت مأمور نمود<ref>تقی‌زاده، سید حسن. '''''مانی و دین او'''''. تهران: چاپخانه مجلس، 1335، ص 5-7؛ وامقی، ایرج. '''''نوشته‌های مانی و مانویان'''''. تهران: سوره، 1378، ص 24-25.Widengren, G. '''''Mani and Manichaeism'''''. Tr. Ch. Kessler. London: Weidenfield & Nicolson, 1965, PP. 23-26; Asmussen, J. P. «Manichaeism», '''''Historia Religionum'''''. ed. C. J. Bleeker & G. Widengren, Leiden: Brill, 1988, Vol. 1, PP. 586-587.</ref>. مانی پس از ابلاغ دین خود به نزدیکان و یافتن پیروانی چند، به سرزمین‌های مکران، توران، قندهار و خراسان رفت و با تبلیغ دین خود برادران شاپور اول، فیروز و مهر شاه را به این آئین درآورد. سپس به دربار راه یافت و با کسب اجازه از شاپور اول، تا پایان سلطنت وی آزادانه به ترویج دین جدید پرداخت<ref>تقی‌زاده. همان. ص 8-11؛ وامقی. ص 27-30؛
+Asmussen. Ibid. P. 590.</ref>. با به قدرت رسیدن بهرام اول، به تحریک موبدان زرتشتی، زندانی شد و پس از 26 روز در زندان درگذشت. بعد از مرگ، پوست او را با کاه آکندند و سر او را از یکی از دروازه‌های گندی شاپور آویختند. این دروازه تا دوران اسلامی نیز به دروازه مانی مشهور بود<ref>تقی‌زاده. همان. ص 11-17؛ وامقی. همان. ص 30-33.
-'''مآخذ:'''
+Asmussen. Ibid. PP. 590-591; Widengren. Ibid. PP. 39-42.</ref>. مهم‌ترین آثار او عبارت‌اند از شابوهرگان (شاپورگان) به پهلوی ساسانی، که آن را به شاپور اول تقدیم نمود، ''انجیل زنده''، ''گنج زندگی''... که همه به زبان آرامی شرقی بودند. از این آثار تنها قطعاتی در متون یافت شده در تورفان یا در آثار نویسندگان دیگر موجود است. ''کفالایا'' به زبان قبطی، و ''ارژنگ'' یا ''ارتهنگ''، که در آن مهم‌ترین جنبه‌های اعتقادی دین مانوی به تصویر کشیده شده بود، نیز به مانی منسوب‌اند<ref>  بهار، مهرداد. '''''ادیان آسیایی'''''. تهران: چشمه، 1375، ص 93؛ اسماعیل‌پور، ابوالقاسم. '''''اسطورة آفرینش در آئین مانی'''''. تهران: فکر روز، 1375، ص 16، 31-32؛ تقی‌زاده. همان. ص 20-23.
--     تقی‌زاده، سید حسن. '''''مانی و دین او'''''. تهران: چاپخانة مجلس، 1335، ص 5-7؛ وامقی، ایرج. '''''نوشته‌های مانی و مانویان'''''. تهران: سوره، 1378، ص 24-25.
+Asmussen. Ibid. PP. 584-585; Widengren. Ibid. PP. 76-83.</ref>.
-Widengren, G. '''''Mani and Manichaeism'''''. Tr. Ch. Kessler. London: Weidenfield & Nicolson, 1965, PP. 23-26; Asmussen, J. P. «Manichaeism», '''''Historia Religionum'''''. ed. C. J. Bleeker & G. Widengren, Leiden: Brill, 1988, Vol. 1, PP. 586-587.
+== نیز نگاه کنید به ==
--     تقی‌زاده. همان. ص 8-11؛ وامقی. ص 27-30؛
+== '''مآخذ''' ==
-Asmussen. Ibid. P. 590.
--     تقی‌زاده. همان. ص 11-17؛ وامقی. همان. ص 30-33.
-Asmussen. Ibid. PP. 590-591; Widengren. Ibid. PP. 39-42.
--     بهار، مهرداد. '''''ادیان آسیایی'''''. تهران: چشمه، 1375، ص 93؛ اسماعیل‌پور، ابوالقاسم. '''''اسطورة آفرینش در آئین مانی'''''. تهران: فكر روز، 1375، ص 16، 31-32؛ تقی‌زاده. همان. ص 20-23.
-Asmussen. Ibid. PP. 584-585; Widengren. Ibid. PP. 76-83.