پرش به محتوا

سردوشی: تفاوت میان نسخه‌ها

از ویکی ایران
تفاوت با ویرایش جدیدتر ←
دیداریویکی‌متن
Samei (بحث | مشارکت‌ها)
deletegroup
۸٬۷۱۸ ویرایش‌ها
صفحه‌ای تازه حاوی «'''سردوشی'''، نوارهاي پهني از پارچه، رشته نخ‌هاي طلايي‌رنگ، فلز یا چرم که بر سرشانه‌هاي لباس نظامیان برای نشان دادن درجة نظامی يا نصب درجات و علامات نظامي مي‌دوزند. سردوشی به شکل‌ها و طرح‌های گوناگون در دوره‌های مختلف تاریخی به كار مي‌رفته...» ایجاد کرد
 
Samei (بحث | مشارکت‌ها)
deletegroup
۸٬۷۱۸ ویرایش‌ها
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۱: خط ۱:
'''سردوشی'''، نوارهاي پهني از پارچه، رشته نخ‌هاي طلايي‌رنگ، فلز یا چرم که بر سرشانه‌هاي لباس نظامیان برای نشان دادن درجة نظامی يا نصب درجات و علامات نظامي مي‌دوزند. سردوشی به شکل‌ها و طرح‌های گوناگون در دوره‌های مختلف تاریخی به كار مي‌رفته است.<sup>1</sup>
'''سردوشی'''، نوارهای پهنی از پارچه، رشته نخ‌های طلایی‌رنگ، فلز یا چرم که بر سرشانه‌های لباس نظامیان برای نشان دادن درجه نظامی یا نصب درجات و علامات نظامی می‌دوزند. سردوشی به شکل‌ها و طرح‌های گوناگون در دوره‌های مختلف تاریخی به كار می‌رفته است<ref>نگهبان، عزت الله. '''''حفاری هفت تپه دشت خوزستان'''''. سازمان میراث فرهنگی،1377، ص214- 215، 565، ش42، اثر مهر از هفت تپه.</ref>.


'''ایران باستان٭''': قدیمی‌ترین نمونه از سردوشی را شاید بتوان قبل از آریاییان بر لباس برخی از حاکمان اَوَن دید.<sup>2</sup> این سردوشی‌های اغلب دایره‌ای شکل و با نگینی در وسط و یا نگین‌هایی دور تا دور لبه، تزئین شده بودند.<sup>3</sup> نوع دیگری از آن‌ها، سه تکه کنار هم قرار گرفته بود.<sup>4  </sup>زنان نیز بر لباس‌های خود گاه سردوشی می‌آویختند.<sup>5  </sup>در دورة ساسانی، وسط این سردوشی اغلب گل بزرگ 6 ، 8  یا 10 پر مي‌دوختند.<sup>6</sup>
'''ایران باستان٭''': قدیمی‌ترین نمونه از سردوشی را شاید بتوان قبل از آریاییان بر لباس برخی از حاکمان اَوَن دید<ref>Spycket,A.Les figurines de Suse.MDAI,LII,Paris,Gabalda,1992, P. 50, Pl.31,no 206</ref>.<sup>2</sup> این سردوشی‌های اغلب دایره‌ای شکل و با نگینی در وسط و یا نگین‌هایی دور تا دور لبه، تزئین شده بودند<ref>Porada,E.Tchoga Zanbil la glyptique,Paris,1970,Pp.21-22,145,Pl.14,fig 10</ref><ref>اثرمُهر ایلامی، موزه برلین؛ نگهبان، ص 235- 236، 329، 349، ش198، طرح 82  آثار مُهر از هفت تپه.</ref>. نوع دیگری از آن‌ها، سه تکه کنار هم قرار گرفته بود<ref>Spycket,A.Les figurines de Suse.MDAI,LII,Paris,Gabalda,1992,P.50,Pl.31,no 207</ref>.<sup>4  </sup>زنان نیز بر لباس‌های خود گاه سردوشی می‌آویختند[1]<ref>Ghirshman,R.Iran.Parthes et sassanides,Paris,Gallimard,1962,Pp.212-213,fig254</ref><ref>Herrmann, G.The Iranian revival, Oxford, 1977, P.112</ref>. در دوره ساسانی، وسط این سردوشی اغلب گل بزرگ 6 ، 8  یا 10 پر می‌دوختند<ref>جاحظ، ابوعثمان عمرو بن بحر. '''''البیان و التبیین'''''. تحقیق و شرح عبدالسلام محمد هارون، قاهره: مکتبه الجاحظ، 1960- 1961م، ج۳، ص65،115.</ref><ref>جاحظ، ابوعثمان عمرو بن بحر. '''''رسائل'''''. تحقیق عبدالسلام محمد هارون، قاهره: 1964م، ج1، ص19.</ref><ref>امین، احمد، ضحی‌الاسلام، قاهره: الطبعه الثانیه، 1352ق/1934م، ج2، ص102-103.</ref><ref>ابن اثیر، عزالدین ابوالحسن. '''''الکامل فی التاریخ'''''. بیروت: دارصادر، داربیروت، 1385ق/ 1965م، ج7، ص192.</ref>.


'''ابتدای اسلام تا مغول''': در قرون اولیه اسلام از سردوشی به ندرت استفاده می‌شده است. بعدها در نواحی شرقی‌تر ایران، بر لباس برخی از امیران، نوعی سردوشی  به شکل گل چهارپر نقش شده بود.<sup>7</sup>
'''ابتدای اسلام تا مغول''': در قرون اولیه اسلام از سردوشی به ندرت استفاده می‌شده است. بعدها در نواحی شرقی‌تر ایران، بر لباس برخی از امیران، نوعی سردوشی  به شکل گل چهارپر نقش شده بود<ref>Gray,B.La peinture Persane,Genève,1977,Pp.46-51</ref><ref>Blair,S.A compendium of chronicles, the Nasser D.Khalili collection of Islamic art,ed,J.Raby,Oxford university press,vol XXVII,1995,Pp.74-75,82-84,</ref><ref>نسخه دیوان خواجوی کرمانی، بغداد: موزه لندن، لوندرز،Add.18113  ، پشت ورقه26.</ref><ref>'''''نسخه جامع التواریخ'''''. تبریز:  ورقه‌های 276a ،289a . مجموعه خلیلی.</ref>.


'''مغول تا عصر حاضر''': در این دوره نیز سردوشی‌های دایره‌ای شکلی بر شانه‌ها مي‌دوختند يا وصل مي‌كردند.<sup>8</sup> بعدها سردوشی از اركان شاخصة لباس نظامیان شد و انواع آن در رنگ‌ها و شکل‌های گوناگون، برای نشان دادن درجات نظامی افراد به كار مي‌رفت و از دورة قاجار به اين سو به آن پاگون (واژه‌اي روسي) نيز گفته‌اند.<sup>9</sup>  
'''مغول تا عصر حاضر''': در این دوره نیز سردوشی‌های دایره‌ای شکلی بر شانه‌ها می‌دوختند یا وصل می‌كردند<ref>وهرام، مجید. '''''آیین‌نامه نظامی قواعد مشق و حرکات پیاده نظام دولت علیه ایران در 1268'''''، '''''بررسی‌های تاریخی'''''. سال6، ش1،1350، ص1- 21.</ref>.<sup>8</sup> بعدها سردوشی از اركان شاخصه لباس نظامیان شد و انواع آن در رنگ‌ها و شکل‌های گوناگون، برای نشان دادن درجات نظامی افراد به كار می‌رفت و از دوره قاجار به این سو به آن پاگون (واژه‌ای روسی) نیز گفته‌اند<ref>مدرسی، یحیی، حسین سامعی و زهرا صفوی مبرهن. '''''فرهنگ اصطلاحات دوره قاجار'''''. تهران: دفتر پژوهش‌های فرهنگی، 1380، ص 99 و 329.</ref>.


'''مآخذ''':
نیز نگاه کنید به


== پاورقی ==
[1]. نقوش شاپورساسانی بر جام دیلمان و ظرف نقره‌ای موزه ارمیتاژ.
== مآخذ ==
1.     نگهبان، عزت الله. '''''حفاری هفت تپه دشت خوزستان'''''. سازمان میراث فرهنگی،1377، ص214- 215، 565، ش42، اثر مهر از هفت تپه.
1.     نگهبان، عزت الله. '''''حفاری هفت تپه دشت خوزستان'''''. سازمان میراث فرهنگی،1377، ص214- 215، 565، ش42، اثر مهر از هفت تپه.


خط ۱۹: خط ۲۳:
اثرمُهر ایلامی، موزه برلین؛ نگهبان، ص 235- 236، 329، 349، ش198، طرح 82  آثار مُهر از هفت تپه.
اثرمُهر ایلامی، موزه برلین؛ نگهبان، ص 235- 236، 329، 349، ش198، طرح 82  آثار مُهر از هفت تپه.


4. Spycket,P.50,Pl.31,no 207
4. Spycket,A.Les figurines de Suse.MDAI,LII,Paris,Gabalda,1992,P.50,Pl.31,no 207


5.  Ghirshman,R.Iran.Parthes et sassanides,Paris,Gallimard,1962,Pp.212-213,fig254; Herrmann, G.The Iranian revival, Oxford, 1977, P.112
5.  ; Herrmann, G.The Iranian revival, Oxford, 1977, P.112


'''''نقوش شاپورساسانی بر جام دیلمان و ظرف نقره‌ای موزه ارمیتاژ'''''.
'''''نقوش شاپورساسانی بر جام دیلمان و ظرف نقره‌ای موزه ارمیتاژ'''''.


6.          جاحظ، ابوعثمان عمرو بن بحر. '''''البیان و التبیین'''''. تحقیق و شرح عبدالسلام محمد هارون، قاهره: مکتبة الجاحظ، 1960- 1961م، ج۳، ص65،115؛ '''''همو'''''. '''''رسائل'''''. تحقیق عبدالسلام محمد هارون، قاهره: 1964م، ج1، ص19؛ امین، احمد، ضحی‌الاسلام، قاهره: الطبعة الثانیة، 1352ق/1934م، ج2، ص102-103؛ ابن اثیر، عزالدین ابوالحسن. '''''الکامل فی التاریخ'''''. بیروت: دارصادر، داربیروت، 1385ق/ 1965م، ج7، ص192.
6.          جاحظ، ابوعثمان عمرو بن بحر. '''''البیان و التبیین'''''. تحقیق و شرح عبدالسلام محمد هارون، قاهره: مکتبه الجاحظ، 1960- 1961م، ج۳، ص65،115؛ جاحظ، ابوعثمان عمرو بن بحر. '''''رسائل'''''. تحقیق عبدالسلام محمد هارون، قاهره: 1964م، ج1، ص19؛ امین، احمد، ضحی‌الاسلام، قاهره: الطبعه الثانیه، 1352ق/1934م، ج2، ص102-103؛ ابن اثیر، عزالدین ابوالحسن. '''''الکامل فی التاریخ'''''. بیروت: دارصادر، داربیروت، 1385ق/ 1965م، ج7، ص192.


Ghirshman,Pp.206-213.
Ghirshman,Pp.206-213.
خط ۳۷: خط ۴۱:
8.           وهرام، مجید. '''''آیین‌نامه نظامی قواعد مشق و حرکات پیاده نظام دولت علیه ایران در 1268'''''، '''''بررسی‌های تاریخی'''''. سال6، ش1،1350، ص1- 21.
8.           وهرام، مجید. '''''آیین‌نامه نظامی قواعد مشق و حرکات پیاده نظام دولت علیه ایران در 1268'''''، '''''بررسی‌های تاریخی'''''. سال6، ش1،1350، ص1- 21.


9.           مدرسي، يحيي، حسين سامعي و زهرا صفوي مبرهن. '''''فرهنگ اصطلاحات دورة قاجار'''''. تهران: دفتر پژوهش‌هاي فرهنگي، 1380، ص 99 و 329.
9.           مدرسی، یحیی، حسین سامعی و زهرا صفوی مبرهن. '''''فرهنگ اصطلاحات دوره قاجار'''''. تهران: دفتر پژوهش‌های فرهنگی، 1380، ص 99 و 329.


محمدرضا چیت ساز
محمدرضا چیت ساز

نسخهٔ ‏۲۱ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۴۵

سردوشی، نوارهای پهنی از پارچه، رشته نخ‌های طلایی‌رنگ، فلز یا چرم که بر سرشانه‌های لباس نظامیان برای نشان دادن درجه نظامی یا نصب درجات و علامات نظامی می‌دوزند. سردوشی به شکل‌ها و طرح‌های گوناگون در دوره‌های مختلف تاریخی به كار می‌رفته است[۱].

ایران باستان٭: قدیمی‌ترین نمونه از سردوشی را شاید بتوان قبل از آریاییان بر لباس برخی از حاکمان اَوَن دید[۲].2 این سردوشی‌های اغلب دایره‌ای شکل و با نگینی در وسط و یا نگین‌هایی دور تا دور لبه، تزئین شده بودند[۳][۴]. نوع دیگری از آن‌ها، سه تکه کنار هم قرار گرفته بود[۵].4  زنان نیز بر لباس‌های خود گاه سردوشی می‌آویختند[1][۶][۷]. در دوره ساسانی، وسط این سردوشی اغلب گل بزرگ 6 ، 8  یا 10 پر می‌دوختند[۸][۹][۱۰][۱۱].

ابتدای اسلام تا مغول: در قرون اولیه اسلام از سردوشی به ندرت استفاده می‌شده است. بعدها در نواحی شرقی‌تر ایران، بر لباس برخی از امیران، نوعی سردوشی  به شکل گل چهارپر نقش شده بود[۱۲][۱۳][۱۴][۱۵].

مغول تا عصر حاضر: در این دوره نیز سردوشی‌های دایره‌ای شکلی بر شانه‌ها می‌دوختند یا وصل می‌كردند[۱۶].8 بعدها سردوشی از اركان شاخصه لباس نظامیان شد و انواع آن در رنگ‌ها و شکل‌های گوناگون، برای نشان دادن درجات نظامی افراد به كار می‌رفت و از دوره قاجار به این سو به آن پاگون (واژه‌ای روسی) نیز گفته‌اند[۱۷].

نیز نگاه کنید به

پاورقی

[1]. نقوش شاپورساسانی بر جام دیلمان و ظرف نقره‌ای موزه ارمیتاژ.

مآخذ

1.     نگهبان، عزت الله. حفاری هفت تپه دشت خوزستان. سازمان میراث فرهنگی،1377، ص214- 215، 565، ش42، اثر مهر از هفت تپه.

2. Spycket,A.Les figurines de Suse.MDAI,LII,Paris,Gabalda,1992, P. 50, Pl.31,no 206

بالاتنه مردی از شوش. هزاره دوم پ‌م

3.    Porada,E.Tchoga Zanbil la glyptique,Paris,1970,Pp.21-22,145,Pl.14,fig 10

اثرمُهر ایلامی، موزه برلین؛ نگهبان، ص 235- 236، 329، 349، ش198، طرح 82  آثار مُهر از هفت تپه.

4. Spycket,A.Les figurines de Suse.MDAI,LII,Paris,Gabalda,1992,P.50,Pl.31,no 207

5.  ; Herrmann, G.The Iranian revival, Oxford, 1977, P.112

نقوش شاپورساسانی بر جام دیلمان و ظرف نقره‌ای موزه ارمیتاژ.

6.          جاحظ، ابوعثمان عمرو بن بحر. البیان و التبیین. تحقیق و شرح عبدالسلام محمد هارون، قاهره: مکتبه الجاحظ، 1960- 1961م، ج۳، ص65،115؛ جاحظ، ابوعثمان عمرو بن بحر. رسائل. تحقیق عبدالسلام محمد هارون، قاهره: 1964م، ج1، ص19؛ امین، احمد، ضحی‌الاسلام، قاهره: الطبعه الثانیه، 1352ق/1934م، ج2، ص102-103؛ ابن اثیر، عزالدین ابوالحسن. الکامل فی التاریخ. بیروت: دارصادر، داربیروت، 1385ق/ 1965م، ج7، ص192.

Ghirshman,Pp.206-213.

7. Gray,B.La peinture Persane,Genève,1977,Pp.46-51; Blair,S.A compendium of chronicles, the Nasser D.Khalili collection of Islamic art,ed,J.Raby,Oxford university press,vol XXVII,1995,Pp.74-75,82-84,

fig 39,48.

نسخه دیوان خواجوی کرمانی، بغداد: موزه لندن، لوندرز،Add.18113  ، پشت ورقه26؛ نسخه جامع التواریخ. تبریز:  ورقه‌های 276a ،289a . مجموعه خلیلی.

8.           وهرام، مجید. آیین‌نامه نظامی قواعد مشق و حرکات پیاده نظام دولت علیه ایران در 1268، بررسی‌های تاریخی. سال6، ش1،1350، ص1- 21.

9.           مدرسی، یحیی، حسین سامعی و زهرا صفوی مبرهن. فرهنگ اصطلاحات دوره قاجار. تهران: دفتر پژوهش‌های فرهنگی، 1380، ص 99 و 329.

محمدرضا چیت ساز

  1. ↑ نگهبان، عزت الله. حفاری هفت تپه دشت خوزستان. سازمان میراث فرهنگی،1377، ص214- 215، 565، ش42، اثر مهر از هفت تپه.
  2. ↑ Spycket,A.Les figurines de Suse.MDAI,LII,Paris,Gabalda,1992, P. 50, Pl.31,no 206
  3. ↑ Porada,E.Tchoga Zanbil la glyptique,Paris,1970,Pp.21-22,145,Pl.14,fig 10
  4. ↑ اثرمُهر ایلامی، موزه برلین؛ نگهبان، ص 235- 236، 329، 349، ش198، طرح 82  آثار مُهر از هفت تپه.
  5. ↑ Spycket,A.Les figurines de Suse.MDAI,LII,Paris,Gabalda,1992,P.50,Pl.31,no 207
  6. ↑ Ghirshman,R.Iran.Parthes et sassanides,Paris,Gallimard,1962,Pp.212-213,fig254
  7. ↑ Herrmann, G.The Iranian revival, Oxford, 1977, P.112
  8. ↑ جاحظ، ابوعثمان عمرو بن بحر. البیان و التبیین. تحقیق و شرح عبدالسلام محمد هارون، قاهره: مکتبه الجاحظ، 1960- 1961م، ج۳، ص65،115.
  9. ↑ جاحظ، ابوعثمان عمرو بن بحر. رسائل. تحقیق عبدالسلام محمد هارون، قاهره: 1964م، ج1، ص19.
  10. ↑ امین، احمد، ضحی‌الاسلام، قاهره: الطبعه الثانیه، 1352ق/1934م، ج2، ص102-103.
  11. ↑ ابن اثیر، عزالدین ابوالحسن. الکامل فی التاریخ. بیروت: دارصادر، داربیروت، 1385ق/ 1965م، ج7، ص192.
  12. ↑ Gray,B.La peinture Persane,Genève,1977,Pp.46-51
  13. ↑ Blair,S.A compendium of chronicles, the Nasser D.Khalili collection of Islamic art,ed,J.Raby,Oxford university press,vol XXVII,1995,Pp.74-75,82-84,
  14. ↑ نسخه دیوان خواجوی کرمانی، بغداد: موزه لندن، لوندرز،Add.18113  ، پشت ورقه26.
  15. ↑ نسخه جامع التواریخ. تبریز:  ورقه‌های 276a ،289a . مجموعه خلیلی.
  16. ↑ وهرام، مجید. آیین‌نامه نظامی قواعد مشق و حرکات پیاده نظام دولت علیه ایران در 1268، بررسی‌های تاریخی. سال6، ش1،1350، ص1- 21.
  17. ↑ مدرسی، یحیی، حسین سامعی و زهرا صفوی مبرهن. فرهنگ اصطلاحات دوره قاجار. تهران: دفتر پژوهش‌های فرهنگی، 1380، ص 99 و 329.
برگرفته از «https://iranology-e.ir/index.php?title=سردوشی&oldid=3850»