حجله: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''حجله،''' نام | '''حجله،''' نام یکی از تابوت وارههای تمثیلی در مراسم عزاداری شیعیان. | ||
این تابوت واره را در مناطق مختلف [[کشور ایران|ایران]] به | این تابوت واره را در مناطق مختلف [[کشور ایران|ایران]] به شکلهای گوناگون میسازند. تهرانیها آن را معمولاً از چوب و به شکل اتاقکی استوانهای ستوندار و با سقف گنبدی یا بیسقف و دیوارهدار بر روی طبقی مدور میسازند و با آینههای خرد پولکی و کاغذها و گویها و پرهای رنگارنگ میآرایند.<sup>1</sup> | ||
حجله را نماد و مظهری از | حجله را نماد و مظهری از «کِلّه» یا حجله عروسی،<sup>2</sup> به ویژه حجله عروسی قاسم<sup>3</sup> میدانند و در مراسم عزاداری ایام عاشورا و سوگ مرگ جوانان و پهلوانان درون آن را لاله و فانوس و شمعهای سیاه و سفید افروخته میگذارند و در برابر مساجد و حسینیهها و سرگذر محلهها و خانه جوانان درگذشته قرار میدهند و گاهی نیز همراه دستههای سینه زن حمل میکنند.<sup>4</sup> | ||
در قم در دستههای عزا به جز حجله، حجلهگاهی شبیه عماری بزرگ میگرداندند. دورادور حجلهگاه را با | در قم در دستههای عزا به جز حجله، حجلهگاهی شبیه عماری بزرگ میگرداندند. دورادور حجلهگاه را با پارچه سیاه میپوشاندند و شبیه نعش حضرت قاسم را در جلوی آن میخواباندند.<sup>5</sup> مردم برخی از شهرهای استان هرمزگان در روز عاشورا مراسم حجلهگردانی و رقص حجله ترتیب میدهند.<sup>6</sup> در برخی تعزیهها از حجله استفاده میکنند. مثلاً در تعزیه «حضرت قاسم» حجلهای با پوشش رنگین و در تعزیه «شهادت علیاکبر» و «حجهالوداع» حجلههایی با پوشش سیاه به کار میبرند.<sup>7</sup> | ||
| خط ۱۱: | خط ۱۱: | ||
'''مآخذ:''' | '''مآخذ:''' | ||
1. | 1. بلوکباشی، علی. '''''نخلگردانی'''''. تهران: دفتر پژوهشهای فرهنگی، 1383ش، ص29. | ||
2. معین، محمد. '''''فرهنگ''''' '''''فارسی'''''. تهران: | 2. معین، محمد. '''''فرهنگ''''' '''''فارسی'''''. تهران: امیرکبیر، 1357ش، ذیل «کلّه»، 3/3042. | ||
3. | 3. بلوکباشی، همانجا، 30. | ||
4. همان، | 4. همان، نیزنک: انوری، حسن. '''''فرهنگ''''' '''''بزرگ''''' '''''سخن'''''. تهران: انتشارات سخن، 1381ش، ذیل حجله، 3/2474. | ||
5. فقیهی، علیاصغر. '''''تاریخ''''' '''''جامع قم: تاریخ مذهبی'''''. قم: اسماعیلیان، 1350ش، 279- 280. | 5. فقیهی، علیاصغر. '''''تاریخ''''' '''''جامع قم: تاریخ مذهبی'''''. قم: اسماعیلیان، 1350ش، 279- 280. | ||
6. | 6. بلوکباشی، همانجا. | ||
7. شهیدی، عنایتالله'''''. پژوهشی در تعزیه و تعزیهخوانی: از آغاز تا پایان | 7. شهیدی، عنایتالله'''''. پژوهشی در تعزیه و تعزیهخوانی: از آغاز تا پایان دوره قاجار در تهران'''''. با همکاری و ویرایش علمی علی بلوکباشی. تهران: دفتر پژوهشهای فرهنگی، 1380، 409. | ||
علی بلوکباشی | علی بلوکباشی | ||
نسخهٔ ۹ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۴۴
حجله، نام یکی از تابوت وارههای تمثیلی در مراسم عزاداری شیعیان.
این تابوت واره را در مناطق مختلف ایران به شکلهای گوناگون میسازند. تهرانیها آن را معمولاً از چوب و به شکل اتاقکی استوانهای ستوندار و با سقف گنبدی یا بیسقف و دیوارهدار بر روی طبقی مدور میسازند و با آینههای خرد پولکی و کاغذها و گویها و پرهای رنگارنگ میآرایند.1
حجله را نماد و مظهری از «کِلّه» یا حجله عروسی،2 به ویژه حجله عروسی قاسم3 میدانند و در مراسم عزاداری ایام عاشورا و سوگ مرگ جوانان و پهلوانان درون آن را لاله و فانوس و شمعهای سیاه و سفید افروخته میگذارند و در برابر مساجد و حسینیهها و سرگذر محلهها و خانه جوانان درگذشته قرار میدهند و گاهی نیز همراه دستههای سینه زن حمل میکنند.4
در قم در دستههای عزا به جز حجله، حجلهگاهی شبیه عماری بزرگ میگرداندند. دورادور حجلهگاه را با پارچه سیاه میپوشاندند و شبیه نعش حضرت قاسم را در جلوی آن میخواباندند.5 مردم برخی از شهرهای استان هرمزگان در روز عاشورا مراسم حجلهگردانی و رقص حجله ترتیب میدهند.6 در برخی تعزیهها از حجله استفاده میکنند. مثلاً در تعزیه «حضرت قاسم» حجلهای با پوشش رنگین و در تعزیه «شهادت علیاکبر» و «حجهالوداع» حجلههایی با پوشش سیاه به کار میبرند.7
مآخذ:
1. بلوکباشی، علی. نخلگردانی. تهران: دفتر پژوهشهای فرهنگی، 1383ش، ص29.
2. معین، محمد. فرهنگ فارسی. تهران: امیرکبیر، 1357ش، ذیل «کلّه»، 3/3042.
3. بلوکباشی، همانجا، 30.
4. همان، نیزنک: انوری، حسن. فرهنگ بزرگ سخن. تهران: انتشارات سخن، 1381ش، ذیل حجله، 3/2474.
5. فقیهی، علیاصغر. تاریخ جامع قم: تاریخ مذهبی. قم: اسماعیلیان، 1350ش، 279- 280.
6. بلوکباشی، همانجا.
7. شهیدی، عنایتالله. پژوهشی در تعزیه و تعزیهخوانی: از آغاز تا پایان دوره قاجار در تهران. با همکاری و ویرایش علمی علی بلوکباشی. تهران: دفتر پژوهشهای فرهنگی، 1380، 409.
علی بلوکباشی