ایل جلالی: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''جلالی'''، از ایلات بزرگ ترک پراکنده در [[آذربایجان غربی|استان آذربایجان غربی]] [[کشور ایران|ایران]]. | '''جلالی'''، از ایلات بزرگ ترک پراکنده در [[آذربایجان غربی|استان آذربایجان غربی]] [[کشور ایران|ایران]]. | ||
خاستگاه اصلی این ایل در سرزمین عثمانیها بوده است که در زمان شاه عباس صفوی (حک 995-1037ق / 1587-1628م) به ایران کوچانده و در نواحی آذربایجان، [[استان کردستان|کردستان]] و [[استان قزوین|قزوین]] اسکان داده میشوند. در 932-933ق، شخصی به نام آتماجه که از | خاستگاه اصلی این [[ایل]] در سرزمین عثمانیها بوده است که در زمان شاه عباس صفوی (حک 995-1037ق / 1587-1628م) به [[کشور ایران|ایران]] کوچانده و در نواحی آذربایجان، [[استان کردستان|کردستان]] و [[استان قزوین|قزوین]] اسکان داده میشوند. در 932-933ق، شخصی به نام آتماجه که از [[قزلباش|قزلباش]]<nowiki/>ها بود با گروهی از ترکها در امپراتوری عثمانی دست به شورش زدند و به نواحی مختلف هجوم بردند و به قتل و غارت و راهزنی پرداختند. نهایتاً آتماجه و گروهش مقابل نیروهای بیگلربیگی دیار بکر ـ خسرو پاشا ـ توان مقاومت نیافتند و به ایران گریختند. به گزارش منابع تاریخی [[ترک]] گروه آتماجه بعدها به جلالی معروف شدند. برخی جلالیها را [[کرد و پیوستگی نژادی و تاریخی او|کرد]] دانستهاند و از اختلافات و درگیریهایشان با عثمانیها و کوچ به سمت [[استان کردستان|کردستان]] و... کرد بودن آنها را نتیجهگیری کردهاند<ref>اسکندرینیا، ابراهیم. '''''ساختار سازمان ایلات و شیوه معیشت عشایر آذربایجان غربی'''''. بندرانزلی: 1366، ص 52-62.</ref><ref>توحدی، کلیمالله. '''''حرکت تاریخی کرد به خراسان'''''. مشهد: 1364، جلد 2، ص. 176-177. </ref><ref>لطفی پاشا. '''''تواریخ العثمانی'''''. استانبول: 1341ق، ص 323.</ref><ref>سومر، فاروق. '''''نقش ترکان آناطولی در تشکیل و توسعه دولت صفوی'''''. ترجمه احسان اشراقی، محمدتقی امامی، تهران: 1371، ص 94-95.</ref>. | ||
نام ایل از نام بنیانگذار ایل ـ جلال ـ گرفته شده است | نام [[ایل]] از نام بنیانگذار [[ایل]] ـ جلال ـ گرفته شده است<ref name=":0">اسکندرینیا، ابراهیم. '''''ساختار سازمان ایلات و شیوه معیشت عشایر آذربایجان غربی'''''. بندرانزلی: 1366، ص 130.</ref>. بیشتر جلالیها یکجانشین شدهاند؛ با این حال شمار زیادی از آنها کوچنده هستند و بین روستاهای شهرستانهای چالدران و [[ماکو]] [[آذربایجان غربی|استان آذربایجان غربی]] ییلاق و قشلاق میکنند<ref>'''''سرشماری اجتماعی، اقتصادی عشایر کوچنده 1377، جمعیت عشایری دهستانها'''''. تهران: 1378، ص 23، 27-28.</ref>. کوچندگان جلالی 2/48 درصد خانوارهای کوچنده [[آذربایجان غربی|استان آذربایجان غربی]] شامل میشوند<ref name=":0" />. | ||
ایل جلالی از 10 طایفه و 59 باو (= تیره) و 247 اوبه (= زومه) تشکیل شده است.< | ایل جلالی از 10 طایفه و 59 باو (= تیره) و 247 اوبه (= زومه) تشکیل شده است<ref name=":0" />. در ساختار سیاسی ـ رهبری جلالیها، منصب موروثیِ ریاستِ [[ایل]] در رأس هرم قدرت و در بالاترین مقام تصمیمگیری قرار دارد و رؤسای طایفه و اوبه (سراوه = سراوبه) پس از او قرار میگیرند<ref name=":0" />. از جمعیت کل جلالیها اطلاع چندانی در دست نیست. شمار جمعیت کوچنده [[ایل]] جلالی در 1377ش، 2685 خانوار و 19314 نفر گزارش شده است<ref> '''''سرشماری اجتماعی، اقتصادی عشایر کوچنده 1377، نتایج تفصیلی'''''. تهران: 1378، ص 15.</ref>. جلالیها اقتصاد پررونقی دارند و از طریق پرورش گاو و گاومیش، بز و گوسفند و شتر و کشاورزی و باغداری امرار معاش میکنند<ref>اسکندرینیا، ابراهیم. '''''ساختار سازمان ایلات و شیوه معیشت عشایر آذربایجان غربی'''''. بندرانزلی: 1366، ص 132.</ref>. | ||
== نیز نگاه کنید به == | |||
* [[ایلات و عشایر]] | |||
* [[ایل]] | |||
* [[آذربایجان غربی]] | |||
* [[استان کردستان]] | |||
== مآخذ == | |||
1- اسکندرینیا، ابراهیم. '''''ساختار سازمان ایلات و شیوه معیشت عشایر آذربایجان غربی'''''. بندرانزلی: 1366، ص 52-62؛ توحدی، کلیمالله. '''''حرکت تاریخی کرد به خراسان'''''. مشهد: 1364، ص 2/176-177؛ لطفی پاشا. '''''تواریخ العثمانی'''''. استانبول: 1341ق، ص 323؛ نیز نک: سومر، فاروق. '''''نقش ترکان آناطولی در تشکیل و توسعه دولت صفوی'''''. ترجمه احسان اشراقی، محمدتقی امامی، تهران: 1371، ص 94-95. | |||
2- اسکندرینیا، ابراهیم. '''''ساختار سازمان ایلات و شیوه معیشت عشایر آذربایجان غربی'''''. بندرانزلی: 1366، ص 130. | |||
3- '''''سرشماری اجتماعی، اقتصادی عشایر کوچنده 1377، جمعیت عشایری دهستانها'''''. تهران: 1378، ص 23، 27-28. | 3- '''''سرشماری اجتماعی، اقتصادی عشایر کوچنده 1377، جمعیت عشایری دهستانها'''''. تهران: 1378، ص 23، 27-28. | ||
| خط ۲۹: | خط ۲۹: | ||
7- '''''سرشماری اجتماعی، اقتصادی عشایر کوچنده 1377، نتایج تفصیلی'''''. تهران: 1378، ص 15. | 7- '''''سرشماری اجتماعی، اقتصادی عشایر کوچنده 1377، نتایج تفصیلی'''''. تهران: 1378، ص 15. | ||
8- | 8- اسکندرینیا، ابراهیم. '''''ساختار سازمان ایلات و شیوه معیشت عشایر آذربایجان غربی'''''. بندرانزلی: 1366، ص 132. | ||
معصومه ابراهیمی | معصومه ابراهیمی | ||
نسخهٔ ۱۶ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۲:۴۶
جلالی، از ایلات بزرگ ترک پراکنده در استان آذربایجان غربی ایران.
خاستگاه اصلی این ایل در سرزمین عثمانیها بوده است که در زمان شاه عباس صفوی (حک 995-1037ق / 1587-1628م) به ایران کوچانده و در نواحی آذربایجان، کردستان و قزوین اسکان داده میشوند. در 932-933ق، شخصی به نام آتماجه که از قزلباشها بود با گروهی از ترکها در امپراتوری عثمانی دست به شورش زدند و به نواحی مختلف هجوم بردند و به قتل و غارت و راهزنی پرداختند. نهایتاً آتماجه و گروهش مقابل نیروهای بیگلربیگی دیار بکر ـ خسرو پاشا ـ توان مقاومت نیافتند و به ایران گریختند. به گزارش منابع تاریخی ترک گروه آتماجه بعدها به جلالی معروف شدند. برخی جلالیها را کرد دانستهاند و از اختلافات و درگیریهایشان با عثمانیها و کوچ به سمت کردستان و... کرد بودن آنها را نتیجهگیری کردهاند[۱][۲][۳][۴].
نام ایل از نام بنیانگذار ایل ـ جلال ـ گرفته شده است[۵]. بیشتر جلالیها یکجانشین شدهاند؛ با این حال شمار زیادی از آنها کوچنده هستند و بین روستاهای شهرستانهای چالدران و ماکو استان آذربایجان غربی ییلاق و قشلاق میکنند[۶]. کوچندگان جلالی 2/48 درصد خانوارهای کوچنده استان آذربایجان غربی شامل میشوند[۵].
ایل جلالی از 10 طایفه و 59 باو (= تیره) و 247 اوبه (= زومه) تشکیل شده است[۵]. در ساختار سیاسی ـ رهبری جلالیها، منصب موروثیِ ریاستِ ایل در رأس هرم قدرت و در بالاترین مقام تصمیمگیری قرار دارد و رؤسای طایفه و اوبه (سراوه = سراوبه) پس از او قرار میگیرند[۵]. از جمعیت کل جلالیها اطلاع چندانی در دست نیست. شمار جمعیت کوچنده ایل جلالی در 1377ش، 2685 خانوار و 19314 نفر گزارش شده است[۷]. جلالیها اقتصاد پررونقی دارند و از طریق پرورش گاو و گاومیش، بز و گوسفند و شتر و کشاورزی و باغداری امرار معاش میکنند[۸].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
1- اسکندرینیا، ابراهیم. ساختار سازمان ایلات و شیوه معیشت عشایر آذربایجان غربی. بندرانزلی: 1366، ص 52-62؛ توحدی، کلیمالله. حرکت تاریخی کرد به خراسان. مشهد: 1364، ص 2/176-177؛ لطفی پاشا. تواریخ العثمانی. استانبول: 1341ق، ص 323؛ نیز نک: سومر، فاروق. نقش ترکان آناطولی در تشکیل و توسعه دولت صفوی. ترجمه احسان اشراقی، محمدتقی امامی، تهران: 1371، ص 94-95.
2- اسکندرینیا، ابراهیم. ساختار سازمان ایلات و شیوه معیشت عشایر آذربایجان غربی. بندرانزلی: 1366، ص 130.
3- سرشماری اجتماعی، اقتصادی عشایر کوچنده 1377، جمعیت عشایری دهستانها. تهران: 1378، ص 23، 27-28.
4- اسکندرینیا، ابراهیم. همانجا.
5- اسکندرینیا، ابراهیم. همانجا.
6- اسکندرینیا، ابراهیم. همانجا.
7- سرشماری اجتماعی، اقتصادی عشایر کوچنده 1377، نتایج تفصیلی. تهران: 1378، ص 15.
8- اسکندرینیا، ابراهیم. ساختار سازمان ایلات و شیوه معیشت عشایر آذربایجان غربی. بندرانزلی: 1366، ص 132.
معصومه ابراهیمی
- ↑ اسکندرینیا، ابراهیم. ساختار سازمان ایلات و شیوه معیشت عشایر آذربایجان غربی. بندرانزلی: 1366، ص 52-62.
- ↑ توحدی، کلیمالله. حرکت تاریخی کرد به خراسان. مشهد: 1364، جلد 2، ص. 176-177.
- ↑ لطفی پاشا. تواریخ العثمانی. استانبول: 1341ق، ص 323.
- ↑ سومر، فاروق. نقش ترکان آناطولی در تشکیل و توسعه دولت صفوی. ترجمه احسان اشراقی، محمدتقی امامی، تهران: 1371، ص 94-95.
- ↑ ۵٫۰ ۵٫۱ ۵٫۲ ۵٫۳ اسکندرینیا، ابراهیم. ساختار سازمان ایلات و شیوه معیشت عشایر آذربایجان غربی. بندرانزلی: 1366، ص 130.
- ↑ سرشماری اجتماعی، اقتصادی عشایر کوچنده 1377، جمعیت عشایری دهستانها. تهران: 1378، ص 23، 27-28.
- ↑ سرشماری اجتماعی، اقتصادی عشایر کوچنده 1377، نتایج تفصیلی. تهران: 1378، ص 15.
- ↑ اسکندرینیا، ابراهیم. ساختار سازمان ایلات و شیوه معیشت عشایر آذربایجان غربی. بندرانزلی: 1366، ص 132.