ناصر خسرو: تفاوت میان نسخهها
صفحهای تازه حاوی «'''ناصر خسرو''' (394-481ق / 1004-1088م)، حكيم، شاعر، نويسنده و جهانگرد. حكيم ناصربن خسرو بن حارث قبادياني بلخي مروزي مكني به ابومعين و ملقب و متخلص به حجّت در قباديان از نواحي بلخ زاده شد.<sup>1</sup> در جواني افزون بر علوم ادبي و زبان عربي، به بيشتر علوم و فن...» ایجاد کرد |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''ناصر خسرو''' (394-481ق / 1004-1088م)، | '''ناصر خسرو''' (394-481ق / 1004-1088م)، حکیم، شاعر، نویسنده و جهانگرد. | ||
حکیم ناصربن خسرو بن حارث قبادیانی بلخی مروزی مکنی به ابومعین و ملقب و متخلص به حجّت در قبادیان از نواحی بلخ زاده شد<ref>فروزانفر، بدیع الزمان''. '''سخن و سخنوران'''''. تهران: خوارزمی، 1350، ج.2، ص 154.</ref>. در جوانی افزون بر علوم ادبی و زبان عربی، به بیشتر علوم و فنون روزگار خود مانند طبّ، ریاضیات، فلسفه و موسیقی تسلّط یافت<ref>وزین پور، نادر. '''''برگزیده قصاید حکیم ناصرخسرو قبادیانی'''''. تهران: امیرکبیر، 1349، ص مقدمه.</ref>. هم در این دوره به دربار ملوک و صدور از جمله سلطان محمود (حک 389-421ق / 999-1030م) و سلطان مسعود غزنوی (حک 421-432ق / 1030-1041م) پیوست و صاحب جاه و مقام شد. پس از آن در دربار چغری بیگ داوود (د 451 یا 452ق / 1059 یا 1060م) امیر سلجوقی به شغل دبیری پرداخت.<sup>3</sup> به تدریج مانند اقران خود به مال و مکنت دست یافت. اما در 42 سالگی به سبب خوابی که دید احوالش دگرگون شد و با هدف زیارت خانه خدا، دیار و مشاغل خود را ترک گفت و هفت سال از عمرش (437 تا 444ق / 1045 تا 1052م) را در سفر گذراند.<sup>4</sup> هنگام اقامت در قاهره با تأثیر و تبلیغ مؤیدالدین فاطمی به مذهب اسماعیلیه گروید و از سوی خلیفه فاطمی المستنتصر بالله (حک 427-487ق / 1036-1094م) لقب حجت خراسان گرفت.<sup>5</sup> حدود 50 سالگی به زادگاه خود بلخ بازگشت و دعوت خویش را آغاز کرد. مدتی به سبب مخالفت متعصّبان دور از بلخ به سر برد. سرانجام به یمکان رفت و در آنجا تشکیلات مذهبی ایجاد کرد و در همان جا نیز درگذشت.<sup>6</sup> از عمده آثارش میتوان ''دیوان اشعار، زادالمسافرین''<sup>*</sup>''، [[وجه دین]]''<sup>*</sup>''، [[گشایش و رهایش]]''<sup>*</sup>''، [[خوان الاخوان]]''<sup>*</sup>''، جامع الحکمتین'' و ''سفرنامه''<sup>*</sup> را نام برد.<sup>7</sup> | |||
'''مآخذ:''' | '''مآخذ:''' | ||
# فروزانفر، | # فروزانفر، بدیع الزمان''. '''سخن و سخنوران'''''. تهران: خوارزمی، چ 2، 1350، ص 154. | ||
# | # وزین پور، نادر. '''''برگزیده قصاید حکیم ناصرخسرو قبادیانی'''''. تهران: امیرکبیر، 1349، ص مقدمه. | ||
# | # قویم، علی. مقدمه بر '''''خوان الاخوان''''' ناصرخسرو. تهران: باران، 1338، ص ب (مقدمه). | ||
# محقق، | # محقق، مهدی. '''''تحلیل اشعار ناصرخسرو'''''. تهران: دانشگاه تهران، 1363، ص 10، (پیشگفتار). | ||
# شعار، جعفر. ''''' | # شعار، جعفر. '''''گزیده اشعار ناصرخسرو'''''. تهران: علمی، 1368، ص هفت (مقدمه). | ||
# مصاحب، | # مصاحب، غلامحسین. '''''دایرهالمعارف فارسی'''''. ج 2، 2993. | ||
# | # دبیرسیاقی، محمد. '''''ره آورد سفر'''''. تهران: سخن، چ 1، 1370، ص یازده و دوازده (سرآغاز). نیز نک: برتلس، یوگنی ادواردویچ. '''''ناصرخسرو و اسماعیلیان'''''. ترجمه یحیی آرین پور، تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1346؛ زرین کوب، عبدالحسین. '''''با''''' '''''کاروان حلّه'''''. تهران: آریا، 1343، ص 59 ـ 81؛ شیرزمان، فیروز. '''''فلسفه اخلاقی''''' '''''ناصر خسرو و ریشههای آن'''.'' اسلام آباد: مرکز تحقیقات فارسی ایران و پاکستان، 1371؛ صفا، ذبیحالله. '''''تاریخ ادبیات''''' '''''در ایران'''''. تهران: ابن سینا، چ 4، 1347، ج 2، ص 443ـ 469؛ میرانصاری، علی. '''''کتابشناسی حکیم ناصرخسرو''''' '''''قبادیانی'''''. تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، 1372؛ مینوی، مجتبی. «ناصرخسرو»، '''''ادبیات''''' '''''مشهد.''''' س 8 (1351)، ش 2، ص 273 ـ 304؛ ناصر خسرو، '''''دیوان''''' '''''ناصرخسرو'''''. به کوشش مجتبی مینوی و مهدی محقق، تهران: دانشگاه تهران، 1353؛ '''''یادنامه''''' '''''ناصرخسرو'''''. مشهد: دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی، 1355. | ||
ابوالقاسم رادفر | ابوالقاسم رادفر | ||
نسخهٔ ۵ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۱۲
ناصر خسرو (394-481ق / 1004-1088م)، حکیم، شاعر، نویسنده و جهانگرد.
حکیم ناصربن خسرو بن حارث قبادیانی بلخی مروزی مکنی به ابومعین و ملقب و متخلص به حجّت در قبادیان از نواحی بلخ زاده شد[۱]. در جوانی افزون بر علوم ادبی و زبان عربی، به بیشتر علوم و فنون روزگار خود مانند طبّ، ریاضیات، فلسفه و موسیقی تسلّط یافت[۲]. هم در این دوره به دربار ملوک و صدور از جمله سلطان محمود (حک 389-421ق / 999-1030م) و سلطان مسعود غزنوی (حک 421-432ق / 1030-1041م) پیوست و صاحب جاه و مقام شد. پس از آن در دربار چغری بیگ داوود (د 451 یا 452ق / 1059 یا 1060م) امیر سلجوقی به شغل دبیری پرداخت.3 به تدریج مانند اقران خود به مال و مکنت دست یافت. اما در 42 سالگی به سبب خوابی که دید احوالش دگرگون شد و با هدف زیارت خانه خدا، دیار و مشاغل خود را ترک گفت و هفت سال از عمرش (437 تا 444ق / 1045 تا 1052م) را در سفر گذراند.4 هنگام اقامت در قاهره با تأثیر و تبلیغ مؤیدالدین فاطمی به مذهب اسماعیلیه گروید و از سوی خلیفه فاطمی المستنتصر بالله (حک 427-487ق / 1036-1094م) لقب حجت خراسان گرفت.5 حدود 50 سالگی به زادگاه خود بلخ بازگشت و دعوت خویش را آغاز کرد. مدتی به سبب مخالفت متعصّبان دور از بلخ به سر برد. سرانجام به یمکان رفت و در آنجا تشکیلات مذهبی ایجاد کرد و در همان جا نیز درگذشت.6 از عمده آثارش میتوان دیوان اشعار، زادالمسافرین*، وجه دین*، گشایش و رهایش*، خوان الاخوان*، جامع الحکمتین و سفرنامه* را نام برد.7
مآخذ:
- فروزانفر، بدیع الزمان. سخن و سخنوران. تهران: خوارزمی، چ 2، 1350، ص 154.
- وزین پور، نادر. برگزیده قصاید حکیم ناصرخسرو قبادیانی. تهران: امیرکبیر، 1349، ص مقدمه.
- قویم، علی. مقدمه بر خوان الاخوان ناصرخسرو. تهران: باران، 1338، ص ب (مقدمه).
- محقق، مهدی. تحلیل اشعار ناصرخسرو. تهران: دانشگاه تهران، 1363، ص 10، (پیشگفتار).
- شعار، جعفر. گزیده اشعار ناصرخسرو. تهران: علمی، 1368، ص هفت (مقدمه).
- مصاحب، غلامحسین. دایرهالمعارف فارسی. ج 2، 2993.
- دبیرسیاقی، محمد. ره آورد سفر. تهران: سخن، چ 1، 1370، ص یازده و دوازده (سرآغاز). نیز نک: برتلس، یوگنی ادواردویچ. ناصرخسرو و اسماعیلیان. ترجمه یحیی آرین پور، تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1346؛ زرین کوب، عبدالحسین. با کاروان حلّه. تهران: آریا، 1343، ص 59 ـ 81؛ شیرزمان، فیروز. فلسفه اخلاقی ناصر خسرو و ریشههای آن. اسلام آباد: مرکز تحقیقات فارسی ایران و پاکستان، 1371؛ صفا، ذبیحالله. تاریخ ادبیات در ایران. تهران: ابن سینا، چ 4، 1347، ج 2، ص 443ـ 469؛ میرانصاری، علی. کتابشناسی حکیم ناصرخسرو قبادیانی. تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، 1372؛ مینوی، مجتبی. «ناصرخسرو»، ادبیات مشهد. س 8 (1351)، ش 2، ص 273 ـ 304؛ ناصر خسرو، دیوان ناصرخسرو. به کوشش مجتبی مینوی و مهدی محقق، تهران: دانشگاه تهران، 1353؛ یادنامه ناصرخسرو. مشهد: دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی، 1355.
ابوالقاسم رادفر