دقیقی: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
دقیقی، ابومنصور محمد بن احمد (د 367-370ق / 978-980م) شاعر حماسی ـ غنایی [[سامانیان|دوره سامانی]]. | |||
زادگاه او را مرو، بخارا، هرات، طوس و بلخ دانستهاند، اما بلخی بودن او درستتر است | زادگاه او را مرو، بخارا، هرات، طوس و بلخ دانستهاند، اما بلخی بودن او درستتر است<ref>اقبال آشتیانی، عباس. '''''تاریخ مختصر ادبیات ایران'''''. به كوشش میرهاشم محدث، تهران: هما، 1376، ص 155.</ref>. ابتدا به خدمت امرای چغانی ابوسعید مظفر و ابونصربن علی که در ماوراءالنهر سکونت داشتند، درآمد و افزون بر آنان امیر فخرالدوله از آل محتاج را در اشعار خود ستایش کرد<ref>خانلری (كیا)، زهرا. '''''فرهنگ ادبیات فارسی'''''. تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1348، ص 211.</ref>. سپس به دربار منصور بن نوح (حک 350-365ق / 961-976م) و نوح بن منصورسامانی (365-387ق / 976-997م) راه یافت و آنان را نیز مدح گفت<ref>صفا، ذبیحالله. '''''تاریخ ادبیات در ایران'''''. تهران: فردوسی، 1363، ج 1، ص 411.</ref>. گویا به امر نوح نظم شاهنامه (گشتاسبنامه) را آغاز کرد و 1000 (بنابر روایاتی 1000 تا 20.000) بیت سرود. پیش از پایان گشتاسبنامه به دست بندهای به قتل رسید<ref>فروزانفر، بدیعالزمان. '''''سخن و سخنوران'''''. تهران: خوارزمی، 1380، ص 29.</ref>. فردوسی اثر ناتمام او را به پایان برد و آن را در شاهنامه خود گنجانید. | ||
گشتاسبنامه در بیان سلطنت گشتاسب، ظهور زردشت و جنگ مذهبی میان گشتاسب و ارجاسب تورانی است. از دقیقی قصیدهها، غزلها، قطعات و ابیات پراکندهای نیز در کتب تذکره، به ویژه لبابالالباب، مجمعالفصحا و کتابهای دیگر مانند لغت فرس اسدی، تاریخ بیهقی و جز آنها باقی ماندهاست<ref>صفا، ذبیحالله. '''''تاریخ ادبیات در ایران'''''. تهران: فردوسی، 1363، ج 1، ص 412.</ref>. شیوه او در شعر نظیر [[رودکی|رودکی]] است و از الفاظ ساده و معانی طبیعی استفاده کرده است<ref>زرینکوب، عبدالحسین. '''''از گذشته ادبی ایران'''''. تهران: الهدی، 1375، ص224.</ref>. قدرت طبع دقیقی در شعر عاشقانه و تصویر جمال و جلوه طبیعت در مقایسه با گشتاسب نامه درخشش بیشتری دارد<ref>یوسفی، غلامحسین. «ز چندین عاشقانه شعر دلبر»، '''''یادنامه دقیقی طوسی'''''. تهران: شورای عالی فرهنگ و هنر، 1355، ص 35.</ref>. | |||
== نیز نگاه کنید به == | |||
* [[سامانیان]] | |||
* [[رودکی]] | |||
== '''مآخذ''' == | |||
نسخهٔ ۸ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۳۰
دقیقی، ابومنصور محمد بن احمد (د 367-370ق / 978-980م) شاعر حماسی ـ غنایی دوره سامانی.
زادگاه او را مرو، بخارا، هرات، طوس و بلخ دانستهاند، اما بلخی بودن او درستتر است[۱]. ابتدا به خدمت امرای چغانی ابوسعید مظفر و ابونصربن علی که در ماوراءالنهر سکونت داشتند، درآمد و افزون بر آنان امیر فخرالدوله از آل محتاج را در اشعار خود ستایش کرد[۲]. سپس به دربار منصور بن نوح (حک 350-365ق / 961-976م) و نوح بن منصورسامانی (365-387ق / 976-997م) راه یافت و آنان را نیز مدح گفت[۳]. گویا به امر نوح نظم شاهنامه (گشتاسبنامه) را آغاز کرد و 1000 (بنابر روایاتی 1000 تا 20.000) بیت سرود. پیش از پایان گشتاسبنامه به دست بندهای به قتل رسید[۴]. فردوسی اثر ناتمام او را به پایان برد و آن را در شاهنامه خود گنجانید.
گشتاسبنامه در بیان سلطنت گشتاسب، ظهور زردشت و جنگ مذهبی میان گشتاسب و ارجاسب تورانی است. از دقیقی قصیدهها، غزلها، قطعات و ابیات پراکندهای نیز در کتب تذکره، به ویژه لبابالالباب، مجمعالفصحا و کتابهای دیگر مانند لغت فرس اسدی، تاریخ بیهقی و جز آنها باقی ماندهاست[۵]. شیوه او در شعر نظیر رودکی است و از الفاظ ساده و معانی طبیعی استفاده کرده است[۶]. قدرت طبع دقیقی در شعر عاشقانه و تصویر جمال و جلوه طبیعت در مقایسه با گشتاسب نامه درخشش بیشتری دارد[۷].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ اقبال آشتیانی، عباس. تاریخ مختصر ادبیات ایران. به كوشش میرهاشم محدث، تهران: هما، 1376، ص 155.
- ↑ خانلری (كیا)، زهرا. فرهنگ ادبیات فارسی. تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1348، ص 211.
- ↑ صفا، ذبیحالله. تاریخ ادبیات در ایران. تهران: فردوسی، 1363، ج 1، ص 411.
- ↑ فروزانفر، بدیعالزمان. سخن و سخنوران. تهران: خوارزمی، 1380، ص 29.
- ↑ صفا، ذبیحالله. تاریخ ادبیات در ایران. تهران: فردوسی، 1363، ج 1، ص 412.
- ↑ زرینکوب، عبدالحسین. از گذشته ادبی ایران. تهران: الهدی، 1375، ص224.
- ↑ یوسفی، غلامحسین. «ز چندین عاشقانه شعر دلبر»، یادنامه دقیقی طوسی. تهران: شورای عالی فرهنگ و هنر، 1355، ص 35.