پرش به محتوا

مخزن الاسرار: تفاوت میان نسخه‌ها

از ویکی ایران
Samei (بحث | مشارکت‌ها)
صفحه‌ای تازه حاوی «'''مخزن‌الاسرار،''' كوتاه‌ترين‌ و كهن‌ترين‌ مثنوی از پنج گنج (خمسة‌) نظامی گنجوی. نظامی اين‌ مثنوی را كه‌ حدود 2260 بيت‌ دارد، پيرامون‌ 570ق / 1174م در بحر سريع‌ و به‌ نام‌ فخرالدين ‌بهرامشاه‌ بن‌ داود (د 622ق / 1225م) پادشاه‌ ارزنگان‌ سروده‌...» ایجاد کرد
 
Maedeh (بحث | مشارکت‌ها)
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۱: خط ۱:
'''مخزن‌الاسرار،''' كوتاه‌ترين‌ و كهن‌ترين‌ مثنوی از پنج گنج (خمسة‌) [[نظامی گنجوی]].
مخزن‌الاسرار، كوتاه‌ترين‌ و كهن‌ترين‌ مثنوی از پنج گنج (خمسه) [[نظامی گنجوی]].


نظامی اين‌ مثنوی را كه‌ حدود 2260 بيت‌ دارد، پيرامون‌ 570ق / 1174م در بحر سريع‌ و به‌ نام‌ فخرالدين ‌بهرامشاه‌ بن‌ داود (د 622ق / 1225م) پادشاه‌ ارزنگان‌ سروده‌ است‌.<sup>1</sup>
نظامی اين‌ مثنوی را كه‌ حدود 2260 بيت‌ دارد، پيرامون‌ 570ق / 1174م در بحر سريع‌ و به‌ نام‌ فخرالدين ‌بهرامشاه‌ بن‌ داود (د 622ق / 1225م) پادشاه‌ ارزنگان‌ سروده‌ است‌<ref>صفا، ذبيح‌الله‌. '''''تاريخ‌ ادبيات‌ در ايران‌'''''. تهران‌: ابن‌ سينا، 1347، ج 2، ص‌ 801 و 802.</ref>.


منظومة‌ ''مخزن‌الاسرار'' با يك‌ سلسله‌ مقدمات‌ استادانه‌ همچون: ستايش‌ يزدان‌، نعت‌ پيامبر (ص‌)، مدح ‌و تكريم‌ بهرامشاه‌ و سرانجام‌ چگونگی اقدام‌ به‌ سرودن‌ و مرتبت‌ اثر آغاز میشود. سپس‌ موضوع‌ها در 20 مقاله‌ تدوين‌ میگردد و در هر مقاله‌ تمثيل‌ و حكاياتی برای روشن‌تر شدن‌ موضوع‌ میآيد.<sup>2</sup> اين مثنوی از نظر كيفيت‌ با ديگر مثنویهای نظامی متفاوت‌ است‌، زيرا جنبه‌های داستانی ندارد. بااين‌حال‌، شاعر برای تشريح‌ معانی حكايات‌ كوچكی به‌ سبك‌ ''حديقة<sup>*</sup>'' سنايی يا ''مثنوی''<sup>*</sup> مولوی آورده‌ است‌.<sup>3</sup> ''مخزن‌الاسرار'' به‌ كوشش وحيد دستگردی (1343ش)، پژمان بختياری (1344ش) عبدالحميد آيتی (1367ش) و ديگران‌ به‌ چاپ‌ رسيده‌ است‌.  
منظومه مخزن‌الاسرار با يک سلسله‌ مقدمات‌ استادانه‌ همچون: ستايش‌ يزدان‌، نعت‌ پيامبر (ص‌)، مدح ‌و تكريم‌ بهرامشاه‌ و سرانجام‌ چگونگی اقدام‌ به‌ سرودن‌ و مرتبت‌ اثر آغاز میشود. سپس‌ موضوع‌ها در 20 مقاله‌ تدوين‌ میگردد و در هر مقاله‌ تمثيل‌ و حكاياتی برای روشن‌تر شدن‌ موضوع‌ میآيد<ref>آربری، آرتورجان‌. '''''ادبيات‌ كلاسيک فارسی'''''. ترجمه اسدالله‌ آزاد، مشهد: آستان‌ قدس‌، 1371، ص‌ 142.</ref>.اين مثنوی از نظر كيفيت‌ با ديگر مثنویهای نظامی متفاوت‌ است‌، زيرا جنبه‌های داستانی ندارد. بااين‌حال‌، شاعر برای تشريح‌ معانی حكايات‌ كوچكی به‌ سبک حديقه<sup>*</sup> سنايی يا مثنوی<sup>*</sup> مولوی آورده‌ است‌<ref>براون‌، ادوارد. '''''تاريخ‌ ادبی ايران‌'''''. ترجمه علی پاشا صالح‌، تهران‌: اميركبير، 1358، ج‌ 2، ص‌685.</ref>.مخزن‌الاسرار به‌ كوشش وحيد دستگردی (1343ش)، پژمان بختياری (1344ش) عبدالحميد آيتی (1367ش) و ديگران‌ به‌ چاپ‌ رسيده‌ است‌<ref>رادفر، ابوالقاسم‌. '''''كتابشناسی نظامی گنجوی'''.'' تهران‌: مؤسسه‌ مطالعات‌ و تحقيقات فرهنگی، 1371، ص‌ 39-69.</ref><ref>ثروت‌، منصور. '''''مقالات‌كنگره''''' '''''بين‌المللی بزرگداشت‌ نخستين‌''' '''سده تولد حكيم‌ نظامی گنجوی'''''. تبريز: دانشگاه‌ تبريز، 1372؛</ref><ref>نيز نک: ثروتيان‌، بهروز. '''''شرح‌ مخزن‌الاسرار'''''. تهران‌: برگ‌، 1370؛</ref>.
 
'''مآخذ:'''
 
1.    صفا، ذبيح‌الله‌. '''''تاريخ‌ ادبيات‌ در ايران‌'''''. تهران‌: ابن‌ سينا، 1347، ج 2، ص‌ 801 و 802.
 
2.    آربری، آرتورجان‌. '''''ادبيات‌ كلاسيك‌ فارسی'''''. ترجمة‌ اسدالله‌ آزاد، مشهد: آستان‌ قدس‌، 1371، ص‌ 142.
 
3.    براون‌، ادوارد. '''''تاريخ‌ ادبی ايران‌'''''. ترجمة علی پاشا صالح‌، تهران‌: اميركبير، 1358، ج‌ 2، ص‌685.
 
نيز نك‌: ثروتيان‌، بهروز. '''''شرح‌ مخزن‌الاسرار'''''. تهران‌: برگ‌، 1370؛ ثروت‌، منصور. '''''مقالات‌كنگرة‌''''' '''''بين‌المللی بزرگداشت‌ نخستين‌''' '''سدة‌ تولد حكيم‌ نظامی گنجوی'''''. تبريز: دانشگاه‌ تبريز، 1372؛ رادفر، ابوالقاسم‌. '''''كتابشناسی نظامی گنجوی'''.'' تهران‌: مؤسسه‌ مطالعات‌ و تحقيقات فرهنگی، 1371، ص‌ 39-69
 
ابوالقاسم رادفر

نسخهٔ ‏۱۰ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۰۹

مخزن‌الاسرار، كوتاه‌ترين‌ و كهن‌ترين‌ مثنوی از پنج گنج (خمسه) نظامی گنجوی.

نظامی اين‌ مثنوی را كه‌ حدود 2260 بيت‌ دارد، پيرامون‌ 570ق / 1174م در بحر سريع‌ و به‌ نام‌ فخرالدين ‌بهرامشاه‌ بن‌ داود (د 622ق / 1225م) پادشاه‌ ارزنگان‌ سروده‌ است‌[۱].

منظومه مخزن‌الاسرار با يک سلسله‌ مقدمات‌ استادانه‌ همچون: ستايش‌ يزدان‌، نعت‌ پيامبر (ص‌)، مدح ‌و تكريم‌ بهرامشاه‌ و سرانجام‌ چگونگی اقدام‌ به‌ سرودن‌ و مرتبت‌ اثر آغاز میشود. سپس‌ موضوع‌ها در 20 مقاله‌ تدوين‌ میگردد و در هر مقاله‌ تمثيل‌ و حكاياتی برای روشن‌تر شدن‌ موضوع‌ میآيد[۲].اين مثنوی از نظر كيفيت‌ با ديگر مثنویهای نظامی متفاوت‌ است‌، زيرا جنبه‌های داستانی ندارد. بااين‌حال‌، شاعر برای تشريح‌ معانی حكايات‌ كوچكی به‌ سبک حديقه* سنايی يا مثنوی* مولوی آورده‌ است‌[۳].مخزن‌الاسرار به‌ كوشش وحيد دستگردی (1343ش)، پژمان بختياری (1344ش) عبدالحميد آيتی (1367ش) و ديگران‌ به‌ چاپ‌ رسيده‌ است‌[۴][۵][۶].

  1. صفا، ذبيح‌الله‌. تاريخ‌ ادبيات‌ در ايران‌. تهران‌: ابن‌ سينا، 1347، ج 2، ص‌ 801 و 802.
  2. آربری، آرتورجان‌. ادبيات‌ كلاسيک فارسی. ترجمه اسدالله‌ آزاد، مشهد: آستان‌ قدس‌، 1371، ص‌ 142.
  3. براون‌، ادوارد. تاريخ‌ ادبی ايران‌. ترجمه علی پاشا صالح‌، تهران‌: اميركبير، 1358، ج‌ 2، ص‌685.
  4. رادفر، ابوالقاسم‌. كتابشناسی نظامی گنجوی. تهران‌: مؤسسه‌ مطالعات‌ و تحقيقات فرهنگی، 1371، ص‌ 39-69.
  5. ثروت‌، منصور. مقالات‌كنگره بين‌المللی بزرگداشت‌ نخستين‌ سده تولد حكيم‌ نظامی گنجوی. تبريز: دانشگاه‌ تبريز، 1372؛
  6. نيز نک: ثروتيان‌، بهروز. شرح‌ مخزن‌الاسرار. تهران‌: برگ‌، 1370؛