دیوان اطعمه

دیوان اَطْعَمه، اشعار طنزآمیز در وصف خوراک‌ها و حاوی اصطلاح‌های مربوط به آشپزی^* و ابزار پخت و پز متداول در سده‌های 8 و 9. سراینده اشعار مولانا شیخ ابواسحاق حلاج شیرازی، معروف به بسحاق اطعمه، از شاعران عصر تیموری و متوفی در 827 یا 830 ق است که ظاهراً به کار حلاّجی اشتغال داشته است.

دیوان اطعمه از مجموعه اشعار معروف به «شهر آشوب» یا «شهرانگیز» در وصف صنایع و فنون و حرف و اخلاق و رفتار صنعتگران و پیشه‌وران و ابزار و و شیوه کار آنها در فرهنگ و ادب فارسی است، که در استقبال اشعار جدی شاعران و در بیان ریاکاری منعمان و محرومیت ناداران سروده شده. دیوان منظومه «سفره کنزالاشتها» و «داستان زَعْفَر و بُغْرا» و مجموعه قصاید و ترجیعات،... و رساله‌های منشور «ماجرای برنج و بُغْرا»، «خواب نامه» و «فرهنگ دیوان اطعمه» را در بر می‌گیرد. دیوان اطعمه نخستین بار در 1299ق در ایران، سپس در 1303ق به کوشش میرزا حبیب اصفهانی^* در استانبول چاپ شد. پس از آن نیز چند بار از روی نسخه ویراسته میرزاحبیب در تهران و شیراز به چاپ رسید.

علی بلوکباشی

کتابشناسی

1-    براون، ادوارد. تاریخ ادبی ایران. ترجمه علی‌اصغر حکمت، تهران: امیرکبیر، 1357، ص 291، 459، 461-462.

2-    بلوکباشی، علی. نقد و نظر. تهران: دفتر پژوهش‌های فرهنگی، 1377، ص 167ـ169، حاشیه 1، ص 168.

3-    دائرهالمعارف بزرگ اسلامی. ج 12، زیر «بسحاق اطعمه».

4-    دیوان مولانا بسحق حلاج شیرازی. شیراز: معرفت، بی‌تا.

5-   مصاحب، غلام‌حسین. دایره‌المعارف فارسی. ج 1، زیر «بسحاق اطعمه».