آتش: تفاوت میان نسخهها
صفحهای تازه حاوی «'''آتش'''، از مهمترين پديدههاي مرتبط با بشر كه حيرت، كشش و خوف را در او برانگيخت و تاريخ بشر را به دو دورة قبل از آتش و دورة استفاده از آن (از حدود 10 هزار سال پيش) تقسيم كرد. در دوران استفاده از آتش و خانگي شدن آن، زندگي و آتش چنان به يكديگر پيوند...» ایجاد کرد |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''آتش'''، از | '''آتش'''، از مهمترین پدیدههای مرتبط با بشر كه حیرت، كشش و خوف را در او برانگیخت و تاریخ بشر را به دو دوره قبل از آتش و دوره استفاده از آن (از حدود 10 هزار سال پیش) تقسیم كرد. در دوران استفاده از آتش و خانگی شدن آن، زندگی و آتش چنان به یكدیگر پیوند خوردند كه با مرگ یك فرد، میپنداشتند كه آتش خانه او نیز به خاموشی میگراید. به لحاظ دینی، آتش در اساطیر و عقاید و آئینهای پرستش جوامع مختلف نقش بسیار مهمی ایفا كرده است و به همین سبب در بیشتر ادیان باستانی نمونههایی از این پرستش را میبینیم به گونهای كه آتش یا نشانهای از الهیت و یا خود یك خدا بوده است<ref>."Pike, R.(1958). Encyclopaedia of Religion and Religion, New York, "Fire </ref><ref>."Edsman, C.(1987). Encyclopaedia of Religion, New York, "Fire</ref>. | ||
این حال در ایران پیش از اسلام نیز برقرار بود؛ در عقاید زرتشتیان آتش جنبه الاهیت دارد و مظهر فروغ ایزدی و پسر اهورا مزدا به شمار میآید<ref>'''''یسنه'''''. 7:25.</ref>. اهورا مزدا همه آفریدگان مینوی را پیش از آمدن به گیتی، نخست به شكل اخگر آتشی برخاسته از نور ازلی خود آفرید<ref name=":0">'''''بندهش'''''. به كوشش انكلساریا، بمبئی، 1908م، 1الف.</ref>. امشاسپند نگهبان آن، اشدوهیشته یا اردیبهشت است<ref>'''''یسنه'''''. 4:34، 4:43، 6:47.</ref>. | |||
در مراسم | در مراسم دینی و عبادات زرتشتیان، آتش عاملی مهم و مورد توجه و احترام بسیار است، به گونهای كه به آن جنبه اخلاقی و معنوی میدهند و آن را نشانه زندهای از پاكی میدانند<ref>بویس، مری. «دیانت زرتشتی در دوران متأخر»، '''''دیانت زرتشتی'''''. ترجمه فریدون وهمن، تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1348، ص 155-156</ref><ref name=":0" />. از جمله كاربردهای دینی آتش میتوان به استفاده از آن در آزمایشهای خاص دینی (ور) اشاره كرد كه متهمان را از آن گذر میدادند تا اگر گناهكارند آتش آنان را نابود كند و اگر بیگناهاند، نجات یابند<ref>تفضلی، احمد. «آتش در ایران باستان»، '''''دایره المعارف بزرگ اسلامی'''''. ج 1، تهران: 1367، ص 94</ref>. دعای ویژه آتش «آتش نیایش» نام دارد كه در هر پنج گاه شبانه روز و در روز نهم هر ماه، كه آذر نام دارد، و همچنین در جشنهای ویژه آتش در آتشكدهها به وسیله موبدان تلاوت میشود<ref>رضی، هاشم. '''''اوستا'''''. تهران: 1374، ص 380.</ref>. | ||
در ''اوستا'' از 5 نوع آتش نام برده شده است كه با توجه به | در ''اوستا'' از 5 نوع آتش نام برده شده است كه با توجه به تفسیر پهلوی عبارتاند از: 1- آتش بهرام كه نزد اورمزد میدرخشد؛ 2- آتشی كه در تن انسان و چارپایان است؛ 3- آتشی كه در گیاهان است؛ 4- آتشی كه در ابرها است؛ 5- آتشی كه در جهان به كار میبرند<ref>'''''یسنه.''''' 11:17</ref><ref>'''''بندهش'''''. 1:18-5</ref><ref>'''''روایات پهلوی'''''. به كوشش دابار، بمبئی: 1913م، ص 58 به بعد.</ref>. | ||
آتشكدهها | آتشكدهها نیز بنا بر اهمیت نوع آتشی كه در آن است تقسیم میشدند. سه آتشكده معروف دوره ساسانی كه هر یك مربوط به یكی از طبقات اجتماعی این دوره بودند عبارتاند از آذر فرنبغ، مخصوص طبقه روحانیان، آذرگشنسب، مخصوص طبقه جنگجویان، و آتش برزین مهر، كه مخصوص طبقه كشاورزان بود<ref>كریستن سن، آرتور، '''''ایران در زمان ساسانیان'''''. رشید یاسمی، تهران: 1345، ص 182، 192.</ref>. | ||
== کتابشناسی == | |||
# | |||
# | |||
مریم فلاحتی موحد | مریم فلاحتی موحد | ||
نسخهٔ ۲۰ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۳۱
آتش، از مهمترین پدیدههای مرتبط با بشر كه حیرت، كشش و خوف را در او برانگیخت و تاریخ بشر را به دو دوره قبل از آتش و دوره استفاده از آن (از حدود 10 هزار سال پیش) تقسیم كرد. در دوران استفاده از آتش و خانگی شدن آن، زندگی و آتش چنان به یكدیگر پیوند خوردند كه با مرگ یك فرد، میپنداشتند كه آتش خانه او نیز به خاموشی میگراید. به لحاظ دینی، آتش در اساطیر و عقاید و آئینهای پرستش جوامع مختلف نقش بسیار مهمی ایفا كرده است و به همین سبب در بیشتر ادیان باستانی نمونههایی از این پرستش را میبینیم به گونهای كه آتش یا نشانهای از الهیت و یا خود یك خدا بوده است[۱][۲].
این حال در ایران پیش از اسلام نیز برقرار بود؛ در عقاید زرتشتیان آتش جنبه الاهیت دارد و مظهر فروغ ایزدی و پسر اهورا مزدا به شمار میآید[۳]. اهورا مزدا همه آفریدگان مینوی را پیش از آمدن به گیتی، نخست به شكل اخگر آتشی برخاسته از نور ازلی خود آفرید[۴]. امشاسپند نگهبان آن، اشدوهیشته یا اردیبهشت است[۵].
در مراسم دینی و عبادات زرتشتیان، آتش عاملی مهم و مورد توجه و احترام بسیار است، به گونهای كه به آن جنبه اخلاقی و معنوی میدهند و آن را نشانه زندهای از پاكی میدانند[۶][۴]. از جمله كاربردهای دینی آتش میتوان به استفاده از آن در آزمایشهای خاص دینی (ور) اشاره كرد كه متهمان را از آن گذر میدادند تا اگر گناهكارند آتش آنان را نابود كند و اگر بیگناهاند، نجات یابند[۷]. دعای ویژه آتش «آتش نیایش» نام دارد كه در هر پنج گاه شبانه روز و در روز نهم هر ماه، كه آذر نام دارد، و همچنین در جشنهای ویژه آتش در آتشكدهها به وسیله موبدان تلاوت میشود[۸].
در اوستا از 5 نوع آتش نام برده شده است كه با توجه به تفسیر پهلوی عبارتاند از: 1- آتش بهرام كه نزد اورمزد میدرخشد؛ 2- آتشی كه در تن انسان و چارپایان است؛ 3- آتشی كه در گیاهان است؛ 4- آتشی كه در ابرها است؛ 5- آتشی كه در جهان به كار میبرند[۹][۱۰][۱۱].
آتشكدهها نیز بنا بر اهمیت نوع آتشی كه در آن است تقسیم میشدند. سه آتشكده معروف دوره ساسانی كه هر یك مربوط به یكی از طبقات اجتماعی این دوره بودند عبارتاند از آذر فرنبغ، مخصوص طبقه روحانیان، آذرگشنسب، مخصوص طبقه جنگجویان، و آتش برزین مهر، كه مخصوص طبقه كشاورزان بود[۱۲].
کتابشناسی
مریم فلاحتی موحد
- ↑ ."Pike, R.(1958). Encyclopaedia of Religion and Religion, New York, "Fire
- ↑ ."Edsman, C.(1987). Encyclopaedia of Religion, New York, "Fire
- ↑ یسنه. 7:25.
- ↑ ۴٫۰ ۴٫۱ بندهش. به كوشش انكلساریا، بمبئی، 1908م، 1الف.
- ↑ یسنه. 4:34، 4:43، 6:47.
- ↑ بویس، مری. «دیانت زرتشتی در دوران متأخر»، دیانت زرتشتی. ترجمه فریدون وهمن، تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1348، ص 155-156
- ↑ تفضلی، احمد. «آتش در ایران باستان»، دایره المعارف بزرگ اسلامی. ج 1، تهران: 1367، ص 94
- ↑ رضی، هاشم. اوستا. تهران: 1374، ص 380.
- ↑ یسنه. 11:17
- ↑ بندهش. 1:18-5
- ↑ روایات پهلوی. به كوشش دابار، بمبئی: 1913م، ص 58 به بعد.
- ↑ كریستن سن، آرتور، ایران در زمان ساسانیان. رشید یاسمی، تهران: 1345، ص 182، 192.