تصنیف: تفاوت میان نسخه‌ها

نسخهٔ ‏۱۷ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۴:۰۴

تصنیف، در رسالات موسیقی قدیم ایران. عمدتاً به هر نقطه موزونِ آهنگسازی شده، اعم از سازی و آوازی^[۱] و امروز موسیقی كلاسیك ایران اختصاصاً به قطعات موزون و آهنگسازی شده آوازی اطلاق می‌شود. در دورهه قاجار، تصنیف كه بیشتر به گونه «هوایی» در سالهای كهن^[۲] نزدیك است، میان حوزه موسیقی مردمی و حوزه موسیقی كلاسیك در نوسان بوده است و موسیقیدانان معتبر توجه چندانی به آن نداشتند. در دوره اول تحول تصنیف كه از اواخر قاجار تا اویل پهلوی به طول می‌انجامید چهره‌های برجسته‌ای مانند شیدا، عارف قزوینی^[۳] و امیر جاهد به این گونه موسیقایی اعتبار می‌بخشد. همچنین در اواخر این دوره، تصنیف‌سازان، با حذف عناصر و ویژگی‌هایی كه آنها را عامیانه می‌دانستند تصنیف را به سمت عقلایی شدن و كلاسیك پیش بردند^[۴].

دوره دوم تحل تصنیف تقریباً همزمان است با ظهور رادیو (سال 1319). در این دوره، تصنیف عموماً برای اجرا با اكِترهایی به سبك غربی نوشته می‌شد، از این رو برخی ریتم‌ها و وزن‌های موسیقی غربی مانند والس، تانگو و جز آن در آن راه یافت^[۵]. فرایند آفرینش تصنیف در این دوره كه تا اواخر دهه 40 طول كشید، تقریباً همواره مبتنی بر تقدم ملودی بر شعر بوده است. از نمایندگان مهم این دوره علی تجویدی، همایون خرم و مهدی خالدی را می‌توان نام برد.

دوره سوم تحول تصنیف، بازگشت به تصنیف‌های اواخر دوره اول در این روزگار است. نمایندگان این دوره عموماً آموزش دیده «مركز حفظ و اشاعه موسیقی ایرانی»اند. این بازگشت به طور كامل صورت نگرفته است و آهنگ زمان معاصر تقریباً همواره بر روی اشعار كلاسیكِ عروضی تصنیف می‌سازند (موردی كه در گذشته به ندرت روی می‌داده است). در نتیجه فرایند خلق تصنیف در این دوره تقریباً مبتنی بر تقدم شعر بر ملودی بوده است. تصنیف‌سازان برجسته این دوره از ورزیده‌ترین نوازندگان و خوانندگان عصر خود به شمار می‌روند. محمدرضا شجریان، محمدرضا لطفی، حسین علیزاده، و پرویز مشكاتیان در میان بزرگان موسیقیدان این دوره هستند.

نیز نگاه کنید به

مآخذ

↑ عبدالقادر مراغی، مقاصدالالحان. به اهتمام تقی بینش. تهران: بنگاه ترجمه و نشر كتاب، 2536، صص 107- 104.
↑ عبدالقادر مراغی، شرح ادوار. با متن ادوار و زوائد‌الغوائد. به اهتمام تقی بینش. تهران: مركز نشر دانشگاهی. 1370، ص 342.
↑ فرامرز پایور، ردیف آوازی و تصنیف‌های قدیمی به روایت استاد عبدالله دوامی. تهران: ماهور، 1375.
↑ امیر جاهد، دیوان امیر جاهد. تهران: بانك ملی، 1349.
↑ علی تجویدی، موسیقی ایرانی، 2، مقدمه، نوا، راست و پنجگاه، سه‌گاه و آثار مؤلف. تهران: سروش، 1377.

[1] عبدالقادر مراغی، مقاصدالالحان. به اهتمام تقی بینش. تهران: بنگاه ترجمه و نشر كتاب، 2536، صص 107- 104.

[2] عبدالقادر مراغی، شرح ادوار. با متن ادوار و زوائد‌الغوائد. به اهتمام تقی بینش. تهران: مركز نشر دانشگاهی. 1370، ص 342.

[3] فرامرز پایور، ردیف آوازی و تصنیف‌های قدیمی به روایت استاد عبدالله دوامی. تهران: ماهور، 1375.

[4] امیر جاهد، دیوان امیر جاهد. تهران: بانك ملی، 1349.

[5] علی تجویدی، موسیقی ایرانی، 2، مقدمه، نوا، راست و پنجگاه، سه‌گاه و آثار مؤلف. تهران: سروش، 1377.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
-'''تصنيف،''' در رسالات موسيقي قديم ايران. عمدتاً به هر نقطه موزونِ آهنگسازي شده، اعم از سازي و آوازي<sup>1</sup> و امروز موسيقي كلاسيك ايران اختصاصاً به قطعات موزون و آهنگسازي شدة آوازي اطلاق مي‌شود. در دورهة قاجار، تصنيف كه بيشتر به گونة «هوايي» در سالهاي كهن <sup>2</sup> نزديك است، ميان حوزة موسيقي مردمي و حوزه موسيقي كلاسيك در نوسان بوده است و موسيقيدانان معتبر توجه چنداني به آن نداشتند. در دورة اول تحول تصنيف كه از اواخر قاجار تا اويل پهلوي به طول مي‌انجاميد چهره‌هاي برجسته‌اي مانند شيدا، عارف قزويني<sup>3</sup> و امير جاهد به اين گونه موسيقايي اعتبار مي‌بخشد. همچنين در اواخر اين دوره، تصنيف‌سازان، با حذف عناصر و ويژگي‌هايي كه آنها را عاميانه مي‌دانستند تصنيف را به سمت عقلايي شدن و كلاسيك پيش بردند.<sup>4</sup>
+'''تصنیف،''' در رسالات موسیقی قدیم ایران. عمدتاً به هر نقطه موزونِ آهنگسازی شده، اعم از سازی و آوازی<ref>عبدالقادر مراغی، '''''مقاصدالالحان'''''. به اهتمام تقی بینش. تهران: بنگاه ترجمه و نشر كتاب، 2536، صص 107- 104. </ref> و امروز موسیقی كلاسیك ایران اختصاصاً به قطعات موزون و آهنگسازی شده آوازی اطلاق می‌شود. در دورهه قاجار، تصنیف كه بیشتر به گونه «هوایی» در سالهای كهن<ref>عبدالقادر مراغی، '''''شرح ادوار. با متن ادوار و زوائد‌الغوائد'''''. به اهتمام تقی بینش. تهران: مركز نشر دانشگاهی. 1370، ص 342. </ref> نزدیك است، میان حوزه موسیقی مردمی و حوزه موسیقی كلاسیك در نوسان بوده است و موسیقیدانان معتبر توجه چندانی به آن نداشتند. در دوره اول تحول تصنیف كه از اواخر قاجار تا اویل پهلوی به طول می‌انجامید چهره‌های برجسته‌ای مانند شیدا، عارف قزوینی<ref>فرامرز پایور، '''''ردیف آوازی و تصنیف‌های قدیمی به روایت استاد عبدالله دوامی'''''. تهران: ماهور، 1375.</ref> و امیر جاهد به این گونه موسیقایی اعتبار می‌بخشد. همچنین در اواخر این دوره، تصنیف‌سازان، با حذف عناصر و ویژگی‌هایی كه آنها را عامیانه می‌دانستند تصنیف را به سمت عقلایی شدن و كلاسیك پیش بردند<ref>  امیر جاهد، '''''دیوان امیر جاهد'''''. تهران: بانك ملی، 1349. </ref>.
-دورة دوم تحل تصنيف تقريباً همزمان است با ظهور راديو (سال 1319). در اين دوره، تصنيف عموماً براي اجرا با اكِترهايي به سبك غربي نوشته مي‌شد، از اين رو برخي ريتم‌ها و وزن‌هاي موسيقي غربي مانند والس، تانگو و جز آن در آن راه يافت.<sup>5</sup> فرايند آفرينش تصنيف در اين دوره كه تا اواخر دهة 40 طول كشيد، تقريباً همواره مبتني بر تقدم ملودي بر شعر بوده است. از نمايندگان مهم اين دوره علي تجويدي، همايون خرم و مهدي خالدي را مي‌توان نام برد.
+دوره دوم تحل تصنیف تقریباً همزمان است با ظهور رادیو (سال 1319). در این دوره، تصنیف عموماً برای اجرا با اكِترهایی به سبك غربی نوشته می‌شد، از این رو برخی ریتم‌ها و وزن‌های موسیقی غربی مانند والس، تانگو و جز آن در آن راه یافت<ref>علی تجویدی، '''''موسیقی ایرانی، 2، مقدمه، نوا، راست و پنجگاه، سه‌گاه و آثار مؤلف'''''. تهران: سروش، 1377. </ref>. فرایند آفرینش تصنیف در این دوره كه تا اواخر دهه 40 طول كشید، تقریباً همواره مبتنی بر تقدم ملودی بر شعر بوده است. از نمایندگان مهم این دوره علی تجویدی، همایون خرم و مهدی خالدی را می‌توان نام برد.
-دورة سوم تحول تصنيف، بازگشت به تصنيف‌هاي اواخر دورة اول در اين روزگار است. نمايندگان اين دوره عموماً آموزش ديدة «مركز حفظ و اشاعة موسيقي ايراني»اند. اين بازگشت به طور كامل صورت نگرفته است و آهنگ زمان معاصر تقريباً همواره بر روي اشعار كلاسيكِ عروضي تصنيف مي‌سازند (موردي كه در گذشته به ندرت روي مي‌داده است). در نتيجه فرايند خلق تصنيف در اين دوره تقريباً مبتني بر تقدم شعر بر ملودي بوده است. تصنيف‌سازان برجسته اين دوره از ورزيده‌ترين نوازندگان و خوانندگان عصر خود به شمار مي‌روند. محمدرضا شجريان، محمدرضا لطفي، حسين عليزاده، و پرويز مشكاتيان در ميان بزرگان موسيقيدان اين دوره هستند.
+دوره سوم تحول تصنیف، بازگشت به تصنیف‌های اواخر دوره اول در این روزگار است. نمایندگان این دوره عموماً آموزش دیده «مركز حفظ و اشاعه موسیقی ایرانی»اند. این بازگشت به طور كامل صورت نگرفته است و آهنگ زمان معاصر تقریباً همواره بر روی اشعار كلاسیكِ عروضی تصنیف می‌سازند (موردی كه در گذشته به ندرت روی می‌داده است). در نتیجه فرایند خلق تصنیف در این دوره تقریباً مبتنی بر تقدم شعر بر ملودی بوده است. تصنیف‌سازان برجسته این دوره از ورزیده‌ترین نوازندگان و خوانندگان عصر خود به شمار می‌روند. محمدرضا شجریان، محمدرضا لطفی، حسین علیزاده، و پرویز مشكاتیان در میان بزرگان موسیقیدان این دوره هستند.
+== نیز نگاه کنید به ==
-'''''منابع:'''''
+== مآخذ ==
--             عبدالقادر مراغي، '''''مقاصدالالحان'''''. به اهتمام تقي بينش. تهران: بنگاه ترجمه و نشر كتاب، 2536، صص 107- 104.
--             عبدالقادر مراغي، '''''شرح ادوار. با متن ادوار و زوائد‌الغوائد'''''. به اهتمام تقي بينش. تهران: مركز نشر دانشگاهي. 1370، ص 342.
--             فرامرز پايور، '''''رديف آوازي و تصنيف‌هاي قديمي به روايت استاد عبدالله دوامي'''''. تهران: ماهور، 1375.
--             امير جاهد، '''''ديوان امير جاهد'''''. تهران: بانك ملي، 1349.
--             علي تجويدي، '''''موسيقي ايراني، 2، مقدمه، نوا، راست و پنجگاه، سه‌گاه و آثار مؤلف'''''. تهران: سروش، 1377.
-ساسان فاطمی