پرش به محتوا

دوتار: تفاوت میان نسخه‌ها

از ویکی ایران
Samei (بحث | مشارکت‌ها)
صفحه‌ای تازه حاوی «'''دوتار'''، سازي از خانوادة سازه‌هاي زه صدا<sup>*</sup>ي زخمه‌اي كه در برخي از مناطق ايران با نام‌هاي مختلفي شناخته مي‌شود. اين ساز در مناطق شرق و شمال خراسان، منطقه‌ي كتول در استان گلستان و مناطق شرقي مازندران با نام دوتار، در منطقه‌ي تركمني در...» ایجاد کرد
 
Samei (بحث | مشارکت‌ها)
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۱: خط ۱:
'''دوتار'''، سازي از خانوادة سازه‌هاي زه صدا<sup>*</sup>ي زخمه‌اي كه در برخي از مناطق ايران با نام‌هاي مختلفي شناخته مي‌شود.
'''دوتار'''، سازی از خانواده سازه‌های زه صدا<sup>*</sup>ی زخمه‌ای كه در برخی از مناطق ایران با نام‌های مختلفی شناخته می‌شود.


اين ساز در مناطق شرق و شمال خراسان، منطقه‌ي كتول در استان گلستان و مناطق شرقي مازندران با نام دوتار، در منطقه‌ي تركمني در استان گلستان به نام تا مديره، توت تار يا دوتار و در كرمانشاه شمالي لرستان با نام تنبور مشهور است. در خراسان قديم نيز اين ساز را تنبور مي‌ناميدند.  
این ساز در مناطق شرق و شمال خراسان، منطقه‌ی كتول در استان گلستان و مناطق شرقی مازندران با نام دوتار، در منطقه‌ی تركمنی در استان گلستان به نام تا مدیره، توت تار یا دوتار و در كرمانشاه شمالی لرستان با نام تنبور مشهور است. در خراسان قدیم نیز این ساز را تنبور می‌نامیدند.  


دوتار از يك كاسه‌ي طنيني به شكل نيمه گلابي كه روي دهانه‌ي آن صفحه‌ي چوبي قرار مي‌گيرد، دسته‌اي بلند، دستان‌ها، دوگوشي، دو وتر، خرك و سيم‌گير ساخته مي‌شود. تعداد دستان‌هاي دوتار در مناطق مختلف متفاوت است. دوتارهاي شرق خراسان 8 تا 18، در دوتارهاي شمال خراسان 11 تا 12، دوتارهاي تركمني 13، در دوتار كتول 11 و دوتار شرق مازندران 5 تا 8 دستان دارد. تنبور كرمانشاهان نيز داراي 13 تا 14 دستان است. سازهاي خانواده‌ي دوتار را بدون مضراب و با انگشت‌هاي دست مي‌نوازند. در قديم، جنس وترها از ابريشم‌، زه، موي دُم است، سيم فلزي بود و امروزه عموماً سيم فلزي است دوتار را در موارد مختلف به كار مي‌برند. مثلاً تنبور كرمانشاهان و دوتار شرق را بيشتر در تجمعات عرفاني و مجالس ذكر مي‌‌نوازند، از اين رو از حرمت و احترام ويژه‌اي برخوردارند. دوتار شمال خراسان، تركمن حمرا، منطقه‌ي كتول و شرق مازندران را بيشتر در مجالس عروسي و شادماني بكار مي‌بند.   
دوتار از یك كاسه‌ی طنینی به شكل نیمه گلابی كه روی دهانه‌ی آن صفحه‌ی چوبی قرار می‌گیرد، دسته‌ای بلند، دستان‌ها، دوگوشی، دو وتر، خرك و سیم‌گیر ساخته می‌شود. تعداد دستان‌های دوتار در مناطق مختلف متفاوت است. دوتارهای شرق خراسان 8 تا 18، در دوتارهای شمال خراسان 11 تا 12، دوتارهای تركمنی 13، در دوتار كتول 11 و دوتار شرق مازندران 5 تا 8 دستان دارد. تنبور كرمانشاهان نیز دارای 13 تا 14 دستان است. سازهای خانواده‌ی دوتار را بدون مضراب و با انگشت‌های دست می‌نوازند. در قدیم، جنس وترها از ابریشم‌، زه، موی دُم است، سیم فلزی بود و امروزه عموماً سیم فلزی است دوتار را در موارد مختلف به كار می‌برند. مثلاً تنبور كرمانشاهان و دوتار شرق را بیشتر در تجمعات عرفانی و مجالس ذكر می‌‌نوازند، از این رو از حرمت و احترام ویژه‌ای برخوردارند. دوتار شمال خراسان، تركمن حمرا، منطقه‌ی كتول و شرق مازندران را بیشتر در مجالس عروسی و شادمانی بكار می‌بند<ref>اطلاعات این مدخل از طریق كار میدانی بدست آمده است.</ref><ref>درویشی، محمدرضا.  '''''دایره‌المعارف سازهای ایران'''''،  جلد اول</ref>.   


نیز نگاه کنید به 
 




'''''مآخذ:'''''


-       اصلاعات اين مدخل از طريق كار ميداني بدست آمده است.
== ''مآخذ'' ==
 
-       مشروح اين اطلاعات در جلد اول '''''دايره‌المعارف سازهاي ايران'''''. محمدرضا درويش منعكس است.
 
محمدرضا درویشی

نسخهٔ ‏۱۷ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۵:۲۷

دوتار، سازی از خانواده سازه‌های زه صدا*ی زخمه‌ای كه در برخی از مناطق ایران با نام‌های مختلفی شناخته می‌شود.

این ساز در مناطق شرق و شمال خراسان، منطقه‌ی كتول در استان گلستان و مناطق شرقی مازندران با نام دوتار، در منطقه‌ی تركمنی در استان گلستان به نام تا مدیره، توت تار یا دوتار و در كرمانشاه شمالی لرستان با نام تنبور مشهور است. در خراسان قدیم نیز این ساز را تنبور می‌نامیدند.

دوتار از یك كاسه‌ی طنینی به شكل نیمه گلابی كه روی دهانه‌ی آن صفحه‌ی چوبی قرار می‌گیرد، دسته‌ای بلند، دستان‌ها، دوگوشی، دو وتر، خرك و سیم‌گیر ساخته می‌شود. تعداد دستان‌های دوتار در مناطق مختلف متفاوت است. دوتارهای شرق خراسان 8 تا 18، در دوتارهای شمال خراسان 11 تا 12، دوتارهای تركمنی 13، در دوتار كتول 11 و دوتار شرق مازندران 5 تا 8 دستان دارد. تنبور كرمانشاهان نیز دارای 13 تا 14 دستان است. سازهای خانواده‌ی دوتار را بدون مضراب و با انگشت‌های دست می‌نوازند. در قدیم، جنس وترها از ابریشم‌، زه، موی دُم است، سیم فلزی بود و امروزه عموماً سیم فلزی است دوتار را در موارد مختلف به كار می‌برند. مثلاً تنبور كرمانشاهان و دوتار شرق را بیشتر در تجمعات عرفانی و مجالس ذكر می‌‌نوازند، از این رو از حرمت و احترام ویژه‌ای برخوردارند. دوتار شمال خراسان، تركمن حمرا، منطقه‌ی كتول و شرق مازندران را بیشتر در مجالس عروسی و شادمانی بكار می‌بند[۱][۲].

نیز نگاه کنید به



مآخذ

  1. اطلاعات این مدخل از طریق كار میدانی بدست آمده است.
  2. درویشی، محمدرضا. دایره‌المعارف سازهای ایران،  جلد اول