موسیقی کردستان: تفاوت میان نسخهها
صفحهای تازه حاوی «كردستان هم به دليل گستردگي و تنوع موسيقايي و هم قدمت انواعي از موسيقي از نواحي مهم موسيقايي ايران است. از منظرتاريخي موسيقي كردستان را ميتوان به دو بخش تقسيم كرد كه شامل دورههاي باستاني و ميانه است. 1. '''دورة باستاني'''''،'' ريشههاي اين بخش م...» ایجاد کرد |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
كردستان هم به | كردستان هم به دلیل گستردگی و تنوع موسیقایی و هم قدمت انواعی از موسیقی از نواحی مهم موسیقایی ایران است. از منظرتاریخی موسیقی كردستان را میتوان به دو بخش تقسیم كرد كه شامل دورههای باستانی و میانه است. | ||
1. | === 1. دوره باستانی === | ||
ریشههای این بخش متعلق به پیش از اسلام است. آوازهای هوره، سیاچمانه، نمونههایی از آوازههای بیت و حیران و برخی مقامهای اجرا شده با سرنا<sup>*</sup> و دوزله<sup>*</sup> متعلق به این دورهاند. هوره منشاء شكلگیری بسیاری از آوازهای دورههای گذشته است و مقامهای آن با تغییر شكل مناسب توسط بیتخوانان در اجرای منظومهها و حكایتهای كُردی و نیز توسط خوانندگان چَپلَه و گوشی مورد استفاده قرار میگیرند. | |||
2. | === 2. دوره میانه === | ||
بسیاری از نمونههای موسیقی كُردی متعلق به این دورهاند. به این بخش از موسیقی گاه عنوان گورانی داده میشود. ترانهها و آهنگهای رقص غالباً متعلق به این دورهاند كه با آواز، سرنا<sup>*</sup> و دهل<sup>*</sup>، دوزله<sup>*</sup> و تمبك<sup>*</sup>، نی<sup>*</sup>(شمشال)، نرمهنای<sup>*</sup> و گاه كمانچه<sup>*</sup> و دایره<sup>*</sup> و دف<sup>*</sup> اجرا میشوند. این بخش، گستردهترین بخش از موسیقی كردستان محسوب میشود. | |||
بخش | بخش گستردهای از موسیقی دوره میانه را موسیقیهای رقص تشكیل میدهد. گریان، فتاح و فتاح پاشایی، چپی، سرجار، پشت پا، لبلان و... از مهمترین مقامهای رقص در كردستان است. | ||
موسیقی دراویش قادریه كه با آواز، دف<sup>*</sup> و تاس<sup>*</sup> در خانقاهها اجرا میشود به موسیقی صوفیانه ـ مذهبی این ناحیه متعلق است. دراویش نقشبندیه نیز در خانقاههای خود در حد محدودی از موسیقی بهره میجویند. (لالاییها) ترانهها، مرثیهها و آوازهای كار بخشهای دیگر موسیقی كردستان است<ref>کار میدانی</ref><ref>درویشی، محمدرضا، '''''دایر ه المعارف سازهای ایران'''''. جلد دوم، تهران: ماهور .</ref><ref>اردلان، حمیدرضا، بروشور آلبوم موسیقی كردستان. تهران: انجمن موسیقی ایران.</ref>. | |||
== مآخذ == | |||
نسخهٔ ۱۷ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۹:۰۳
كردستان هم به دلیل گستردگی و تنوع موسیقایی و هم قدمت انواعی از موسیقی از نواحی مهم موسیقایی ایران است. از منظرتاریخی موسیقی كردستان را میتوان به دو بخش تقسیم كرد كه شامل دورههای باستانی و میانه است.
1. دوره باستانی
ریشههای این بخش متعلق به پیش از اسلام است. آوازهای هوره، سیاچمانه، نمونههایی از آوازههای بیت و حیران و برخی مقامهای اجرا شده با سرنا* و دوزله* متعلق به این دورهاند. هوره منشاء شكلگیری بسیاری از آوازهای دورههای گذشته است و مقامهای آن با تغییر شكل مناسب توسط بیتخوانان در اجرای منظومهها و حكایتهای كُردی و نیز توسط خوانندگان چَپلَه و گوشی مورد استفاده قرار میگیرند.
2. دوره میانه
بسیاری از نمونههای موسیقی كُردی متعلق به این دورهاند. به این بخش از موسیقی گاه عنوان گورانی داده میشود. ترانهها و آهنگهای رقص غالباً متعلق به این دورهاند كه با آواز، سرنا* و دهل*، دوزله* و تمبك*، نی*(شمشال)، نرمهنای* و گاه كمانچه* و دایره* و دف* اجرا میشوند. این بخش، گستردهترین بخش از موسیقی كردستان محسوب میشود.
بخش گستردهای از موسیقی دوره میانه را موسیقیهای رقص تشكیل میدهد. گریان، فتاح و فتاح پاشایی، چپی، سرجار، پشت پا، لبلان و... از مهمترین مقامهای رقص در كردستان است.
موسیقی دراویش قادریه كه با آواز، دف* و تاس* در خانقاهها اجرا میشود به موسیقی صوفیانه ـ مذهبی این ناحیه متعلق است. دراویش نقشبندیه نیز در خانقاههای خود در حد محدودی از موسیقی بهره میجویند. (لالاییها) ترانهها، مرثیهها و آوازهای كار بخشهای دیگر موسیقی كردستان است[۱][۲][۳].