بقال بازی

بقال بازی، نمایشی است سنتی. در عصر ناصری و بیشتر در دربار شاهان قاجار، بصورت مضحکه و تقلید که شخصیت اصلی آن یک بقال پولدار و مسخره بوده، اجرا می‌گردید. کریم بقال لوده‌ای حقیقت بین و حقگو و در زیر جامه‌ لودگی، صاحب منصبان، وزیران، مفت‌شان را یک به یک رسوا می‌کند؛ و مسایلی که مردم خود نمی‌توانند بر زبان بیاورند، توسط این شخصیت، بدون ترس و پروا در قالبی طنز و مضحکه بر زبان آورده می‌شد.

کریم شیره‌ای دلقک مشهور در بار ناصرالدین شاه، با همکاری چند وردست این نمایش را در حضور شاه براه انداخت.

در این اجرا خود نقش «بقال» را بازی و مسخره‌های وردستش با نام‌های نمایشی «چوردکی»، «ریشکی»، «ماستی» و «پسیکی» به ایفای نقش پرداختند.

میرزا آقا تبریزی اولین نمایشنامه‌نویس به زبان فارسی، این نمایش را: «شرحی از بدبختی اهالی ایران ... در لباس قصه و طرز تیاتر فرنگیان (یا بقال بازی در حضور)» می‌داند.

در قسمتی از نمایش بقال بازی چوردکی (چوراکی) با اشاره به ظرف ماست از کریم بقال می‌ترسد که این چیست؟ و وقتی کریم در جواب می‌گوید: مگر چشم نداری ببینی، جواب می‌دهد.

آدم از سال گرانی در آمده چطور می‌بیند، به مرگ تو از پارسال آنقدر گرسنه مانده‌ام که باد هر دو گوش‌هایم را گرفته است.

نیز نگاه کنید به

منبع اصلی

دانشنامه ایران

نویسنده مقاله

محمود عزیزی