نظر بازی: تفاوت میان نسخهها
صفحهای تازه حاوی «'''نظربازي،''' يا شاهد بازي ديدن زيبايي است با چشم و بهرهمند شدن از زيبايي ظاهري و جمال صوري است كه در جنب شنيدن زيبايي (= ساز و آواز خوش) عامل تزكيه و تصفية باطن به شمار ميآيد. به نظر عرفا از آنجا كه زيبايي صوري و ظاهري، جلوهاي است از زيبايي ح...» ایجاد کرد |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
''' | '''[[نظر بازی|نظربازی]]،''' یا شاهد بازی دیدن زیبایی است با چشم و بهرهمند شدن از زیبایی ظاهری و جمال صوری است كه در جنب شنیدن زیبایی (= ساز و اواز خوش) عامل تزكیه و تصفیی باطن به شمار میاید. به نظر عرفا از انجا كه زیبایی صوری و ظاهری، جلوهای است از زیبایی حقیقی و اسمانی، دل دادن بدان مقدمی بهرهمندی و دلدادگی به زیبایی حقیقی و جمال الهی است. عرفا معتقدند كه زیباروی كه از او به «شاهد» تعبیر میشود جلوی زیبایی حق و گواه (= شاهد) صنع خداست<ref>ثعالبی. '''''الكناییُ و التعریض'''''. چاپ مصر، ص19؛ نیز نك: غنی، قاسم. '''''تاریخ''''' '''''تصوف'''''. تهران: زوار، 349، ص402.</ref> و دل دادن بدو دلداده را به جمال حق رهنمون میشود. حافظ، خطاب به زیباروی (= شاهد) میگوید كه در اینه بنگرند و صنع خدا را تماشا كنند: | ||
در | در روی خود تفرّج صنع خدای كن كایینی خداینما میفرستمت<ref>حافظ. '''''دیوان'''''. به كوشش غنی ـ قزوینی، تهران: زوار، غزل، 90، بیت 7.</ref> | ||
عرفا با | عرفا با تكیه و تأكید بر اصل «المجازُ قنطریُ الحقیقی: مجاز (= چهری زیبا و اوای خوش ظاهری) پلی است كه رهرو حقیقت را به حقیقت (= زیبایی حقیقی) میرساند»<ref>لاهیجی، شیخ محمد. '''''مفاتیح''''' '''''الاعجاز'''''. به كوشش محمدرضا برزگر خالقی و .... ، تهران: زوار، 1371، ص409- 410</ref> تصریح میكنند كه چون انسان، در این جهان اسیر ظواهر است بناگزیر باید جمال حق را در زیباییهای مجازی بنگرد و از مجاز به حقیقت برسد و قولِ روزبهان بقلی شیرازی «منهاج عشق ربّانی، عشق انسانی است»<ref>روزبهان بقلی شیرازی، '''''عبهر''''' '''''العاشقین'''''. به كوشش محمد معین، تهران: انستیتو ایران و فرانسه.</ref>. در كتب صوفیانه حكایتها هست در باب شاهد بازی و نظربازی و زیباپرستی صوفیان و توجیه انها به عنوان حركتی كه از مجاز اغاز میشود و به حقیقت میپیوندد<ref>جامی، نورالدین عبدالرحمن. '''''نفحات''''' '''''الانس'''''. به كوشش محمود عابدی، تهران: انتشارات اطلاعات، به عنوان نمونه «شرح حال اوحدالدین كرمانی»، ..13.</ref>. | ||
نظربازی (= شاهد بازی) كه با هدف دیدن زیباییها به قصد تزكیی دل صورت میگیرد مكمّل سماع است كه هدف از ان نیز تزكیه و تصفیی دل است با شنیدن ساز و اواز خوش. دو حس مورد استفاده در نظربازی و سماع یعنی چشم و گوش، در زیبایی شناسی و فلسفی هنر دو حس زیباییشناس محسوب میشوند و طبقهبندی زیباییها و هنرها به دیداری (= تجسمی) و شنیداری (= تلفّظی) نیز با توجه به این دو حس صورت میپذیرد و این حقیقت روشن میشود كه عرفان ایرانی اسلامی با هنر پیوندی ناگسستنی دارد. [← سماع] | |||
== '''ماخذ:''' == | |||
== نیز نگاه کنید به == | |||
== منبع اصلی == | |||
دانشنامه ایران | |||
== نویسنده مقاله == | |||
اصغر دادبه | |||
نسخهٔ ۱ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۳۴
نظربازی، یا شاهد بازی دیدن زیبایی است با چشم و بهرهمند شدن از زیبایی ظاهری و جمال صوری است كه در جنب شنیدن زیبایی (= ساز و اواز خوش) عامل تزكیه و تصفیی باطن به شمار میاید. به نظر عرفا از انجا كه زیبایی صوری و ظاهری، جلوهای است از زیبایی حقیقی و اسمانی، دل دادن بدان مقدمی بهرهمندی و دلدادگی به زیبایی حقیقی و جمال الهی است. عرفا معتقدند كه زیباروی كه از او به «شاهد» تعبیر میشود جلوی زیبایی حق و گواه (= شاهد) صنع خداست[۱] و دل دادن بدو دلداده را به جمال حق رهنمون میشود. حافظ، خطاب به زیباروی (= شاهد) میگوید كه در اینه بنگرند و صنع خدا را تماشا كنند:
در روی خود تفرّج صنع خدای كن كایینی خداینما میفرستمت[۲]
عرفا با تكیه و تأكید بر اصل «المجازُ قنطریُ الحقیقی: مجاز (= چهری زیبا و اوای خوش ظاهری) پلی است كه رهرو حقیقت را به حقیقت (= زیبایی حقیقی) میرساند»[۳] تصریح میكنند كه چون انسان، در این جهان اسیر ظواهر است بناگزیر باید جمال حق را در زیباییهای مجازی بنگرد و از مجاز به حقیقت برسد و قولِ روزبهان بقلی شیرازی «منهاج عشق ربّانی، عشق انسانی است»[۴]. در كتب صوفیانه حكایتها هست در باب شاهد بازی و نظربازی و زیباپرستی صوفیان و توجیه انها به عنوان حركتی كه از مجاز اغاز میشود و به حقیقت میپیوندد[۵].
نظربازی (= شاهد بازی) كه با هدف دیدن زیباییها به قصد تزكیی دل صورت میگیرد مكمّل سماع است كه هدف از ان نیز تزكیه و تصفیی دل است با شنیدن ساز و اواز خوش. دو حس مورد استفاده در نظربازی و سماع یعنی چشم و گوش، در زیبایی شناسی و فلسفی هنر دو حس زیباییشناس محسوب میشوند و طبقهبندی زیباییها و هنرها به دیداری (= تجسمی) و شنیداری (= تلفّظی) نیز با توجه به این دو حس صورت میپذیرد و این حقیقت روشن میشود كه عرفان ایرانی اسلامی با هنر پیوندی ناگسستنی دارد. [← سماع]
ماخذ:
نیز نگاه کنید به
منبع اصلی
دانشنامه ایران
نویسنده مقاله
اصغر دادبه
- ↑ ثعالبی. الكناییُ و التعریض. چاپ مصر، ص19؛ نیز نك: غنی، قاسم. تاریخ تصوف. تهران: زوار، 349، ص402.
- ↑ حافظ. دیوان. به كوشش غنی ـ قزوینی، تهران: زوار، غزل، 90، بیت 7.
- ↑ لاهیجی، شیخ محمد. مفاتیح الاعجاز. به كوشش محمدرضا برزگر خالقی و .... ، تهران: زوار، 1371، ص409- 410
- ↑ روزبهان بقلی شیرازی، عبهر العاشقین. به كوشش محمد معین، تهران: انستیتو ایران و فرانسه.
- ↑ جامی، نورالدین عبدالرحمن. نفحات الانس. به كوشش محمود عابدی، تهران: انتشارات اطلاعات، به عنوان نمونه «شرح حال اوحدالدین كرمانی»، ..13.