ابن مسکویه: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
[[ابن مسکویه|ابن مُسکویه]] (د 421ق / 1030م). احمد بن محمد [[ابن مسکویه|ابنمسكویه]] [ابوعلی] مورخ، فیلسوف، پزشك، كتابدار، و ادیب پرآوازه ایرانی است. از دوران رشد ابوعلی اطلاع چندانی در دست نیست. چنانكه خود میگوید در جوانی به تشویق پدر به ادب و شعر روی آورده<ref>ابنمسكویه، احمد بن محمد. '''''تهذیبالاخلاق'''''. به كوشش قسطنطین زریق، بیروت: الجامعة الامیركیه 1386ق / 1966م، ص49-50.</ref> و به مطالعه ''استطالهالفهم'' جاحظ پرداخته است و در آن از وجود ''جاویدان خرد'' هوشنگ شاه آگاه گردیده است<ref>همو. '''''جاویدان خرد (الحكمةالخالدة)'''''. به كوشش عبدالرحمان بدوی، تهران: دانشگاه تهران، 1358، ص5.</ref>. | |||
[[ابن مسکویه|ابن مسكویه]] پس از كسب دانش بسیار، حلقهها و مجالسی ترتیب داده و در آنها به تدریس پرداخته است. ابوسلیمان ضمن برشمردن آثار وی میگوید كه این آثار در جلسات تدریس، نزد او، خوانده میشد<ref>ابوسلیمان سجستانی، محمد بن طاهر. '''''صوان الحكمة'''''. به كوشش عبدالرحمان بدوی، تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1352، ص347.</ref>. | [[ابن مسکویه|ابن مسكویه]] پس از كسب دانش بسیار، حلقهها و مجالسی ترتیب داده و در آنها به تدریس پرداخته است. ابوسلیمان ضمن برشمردن آثار وی میگوید كه این آثار در جلسات تدریس، نزد او، خوانده میشد<ref>ابوسلیمان سجستانی، محمد بن طاهر. '''''صوان الحكمة'''''. به كوشش عبدالرحمان بدوی، تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1352، ص347.</ref>. | ||
| خط ۵: | خط ۵: | ||
برخی [[ابن مسکویه|مسكویه]] را از استادان ابوحیّان شمرده و كتاب ''الهوامل و الشوامل'' را كه پاسخ مسكویه به پرسشهای ابوحیّان است، دلیلی بر این مدعا دانستهاند<ref>حوفی، احمد محمد. '''''ابوحیان التوحیدی'''''. قاهره: مكتبة نهضة مصر، 1376ق / 1957م، ص 31.</ref>. | برخی [[ابن مسکویه|مسكویه]] را از استادان ابوحیّان شمرده و كتاب ''الهوامل و الشوامل'' را كه پاسخ مسكویه به پرسشهای ابوحیّان است، دلیلی بر این مدعا دانستهاند<ref>حوفی، احمد محمد. '''''ابوحیان التوحیدی'''''. قاهره: مكتبة نهضة مصر، 1376ق / 1957م، ص 31.</ref>. | ||
[[ابن مسکویه|مسكویه]] ظاهراً پس از گذراندن بیست | [[ابن مسکویه|مسكویه]] ظاهراً پس از گذراندن بیست ساله نخست عمر خود در ری، به بویهیان بغداد پیوست و حدود دوازده سال مصاحب و ندیم خاص ابومحمد مهلبی، وزیر معزّالدوله بود. آنگاه هفت سال (353-360ق / 964-970م) در خدمت و مصاحبت ابوالفضل ابن عمید، وزیر ركنالدوله بویهی زیست و خازن (كتابدار) كتابخانه او در ری بود<ref>ابنمسكویه، احمد. '''''تجارب الامم'''''. به كوشش آمدروز، قاهره: مطبعة شركة التمدن الصناعیه، 1332ق / 1914م، 2/124، 276؛ ابوسلیمان سجستانی. همان. ص 346- 347.</ref>. از آن پس از ظاهراً به خدمت ابوالفتح ابن عمید، وزیر ركنالدوله و مؤیدالدوله پیوست و چون ابوالفتح به قتل رسید، [[ابن مسکویه|ابن مسكویه]] از خدمت به صاحب بن عبّاد، وزیر جدید مؤیّدالدوله سرباز زد<ref>ثعالبی، عبدالملك بن محمد. '''''تتمه الیتیمة'''''. به كوشش عباس اقبال آشتیانی، تهران: مطبعةفردین، 1353، 1/96.</ref>. وی سپس در شیراز به عضدالدوله، سلطان بزرگ آلبویه، پیوست و در زمره ندیمان و رسولان او درآمد و كتابدار كتابخانه و مسئول بیتالمال وی شد و تا مرگ عضدالدوله در همین شغل ماند<ref>ابوسلیمان سجستانی. همان. ص347؛ امین، محسن. '''''اعیانالشیعة'''''. به كوشش حسن امین، بیروت: دارالتعاریف للمطبوعات، 1403ق / 1983م، 3/ 159.</ref>. | ||
[[ابن مسکویه|ابن مسكویه]] آثار بسیاری شامل كتاب و رساله در زمینههای مختلف نظیر تاریخ، اخلاق، فلسفه، كیمیا، و داروشناسی دارد همچنین قطعاتی از اشعار عربی و وصایا، از او بر جای مانده است. بخشی از این آثار به چاپ رسیده و بخشی به صورت خطی موجود است، شماری از آثار وی نیز تاكنون یافت نشده است. [[ابن مسکویه|ابن مسكویه]] روزهای آخر عمر را در اصفهان گذراند و در آن شهر چشم از جهان فرو بست و همانجا نیز مدفون شد. محل دفن او مورد اختلاف است<ref>قمی، عباس. '''''سفینة بحار الانوار'''''. تهران: 1355، 2/540؛ مدرس، محمدعلی. '''''ریحانةالادب'''''. تبریز: چاپخانة شفق، 1349، 8/208؛ خوانساری، محمدباقر. '''''روضاتالجنات'''''. تهران: اسلامیه، 1390ق / 1970م، 1/257.</ref>. | [[ابن مسکویه|ابن مسكویه]] آثار بسیاری شامل كتاب و رساله در زمینههای مختلف نظیر تاریخ، اخلاق، فلسفه، كیمیا، و داروشناسی دارد همچنین قطعاتی از اشعار عربی و وصایا، از او بر جای مانده است. بخشی از این آثار به چاپ رسیده و بخشی به صورت خطی موجود است، شماری از آثار وی نیز تاكنون یافت نشده است. [[ابن مسکویه|ابن مسكویه]] روزهای آخر عمر را در اصفهان گذراند و در آن شهر چشم از جهان فرو بست و همانجا نیز مدفون شد. محل دفن او مورد اختلاف است<ref>قمی، عباس. '''''سفینة بحار الانوار'''''. تهران: 1355، 2/540؛ مدرس، محمدعلی. '''''ریحانةالادب'''''. تبریز: چاپخانة شفق، 1349، 8/208؛ خوانساری، محمدباقر. '''''روضاتالجنات'''''. تهران: اسلامیه، 1390ق / 1970م، 1/257.</ref>. | ||
== نیز نگاه کنید به == | == نیز نگاه کنید به == | ||
* [[میرزا یوسف خان اعتصامی]] | |||
* [[آقا بزرگ طهرانی]] | |||
== مآخذ == | == مآخذ == | ||
| خط ۱۸: | خط ۲۲: | ||
== نویسنده مقاله == | == نویسنده مقاله == | ||
ابوالقاسم امامی تلخیص نرگس نشاط | ابوالقاسم امامی | ||
تلخیص نرگس نشاط | |||
نسخهٔ ۶ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۳۵
ابن مُسکویه (د 421ق / 1030م). احمد بن محمد ابنمسكویه [ابوعلی] مورخ، فیلسوف، پزشك، كتابدار، و ادیب پرآوازه ایرانی است. از دوران رشد ابوعلی اطلاع چندانی در دست نیست. چنانكه خود میگوید در جوانی به تشویق پدر به ادب و شعر روی آورده[۱] و به مطالعه استطالهالفهم جاحظ پرداخته است و در آن از وجود جاویدان خرد هوشنگ شاه آگاه گردیده است[۲].
ابن مسكویه پس از كسب دانش بسیار، حلقهها و مجالسی ترتیب داده و در آنها به تدریس پرداخته است. ابوسلیمان ضمن برشمردن آثار وی میگوید كه این آثار در جلسات تدریس، نزد او، خوانده میشد[۳].
برخی مسكویه را از استادان ابوحیّان شمرده و كتاب الهوامل و الشوامل را كه پاسخ مسكویه به پرسشهای ابوحیّان است، دلیلی بر این مدعا دانستهاند[۴].
مسكویه ظاهراً پس از گذراندن بیست ساله نخست عمر خود در ری، به بویهیان بغداد پیوست و حدود دوازده سال مصاحب و ندیم خاص ابومحمد مهلبی، وزیر معزّالدوله بود. آنگاه هفت سال (353-360ق / 964-970م) در خدمت و مصاحبت ابوالفضل ابن عمید، وزیر ركنالدوله بویهی زیست و خازن (كتابدار) كتابخانه او در ری بود[۵]. از آن پس از ظاهراً به خدمت ابوالفتح ابن عمید، وزیر ركنالدوله و مؤیدالدوله پیوست و چون ابوالفتح به قتل رسید، ابن مسكویه از خدمت به صاحب بن عبّاد، وزیر جدید مؤیّدالدوله سرباز زد[۶]. وی سپس در شیراز به عضدالدوله، سلطان بزرگ آلبویه، پیوست و در زمره ندیمان و رسولان او درآمد و كتابدار كتابخانه و مسئول بیتالمال وی شد و تا مرگ عضدالدوله در همین شغل ماند[۷].
ابن مسكویه آثار بسیاری شامل كتاب و رساله در زمینههای مختلف نظیر تاریخ، اخلاق، فلسفه، كیمیا، و داروشناسی دارد همچنین قطعاتی از اشعار عربی و وصایا، از او بر جای مانده است. بخشی از این آثار به چاپ رسیده و بخشی به صورت خطی موجود است، شماری از آثار وی نیز تاكنون یافت نشده است. ابن مسكویه روزهای آخر عمر را در اصفهان گذراند و در آن شهر چشم از جهان فرو بست و همانجا نیز مدفون شد. محل دفن او مورد اختلاف است[۸].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ ابنمسكویه، احمد بن محمد. تهذیبالاخلاق. به كوشش قسطنطین زریق، بیروت: الجامعة الامیركیه 1386ق / 1966م، ص49-50.
- ↑ همو. جاویدان خرد (الحكمةالخالدة). به كوشش عبدالرحمان بدوی، تهران: دانشگاه تهران، 1358، ص5.
- ↑ ابوسلیمان سجستانی، محمد بن طاهر. صوان الحكمة. به كوشش عبدالرحمان بدوی، تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1352، ص347.
- ↑ حوفی، احمد محمد. ابوحیان التوحیدی. قاهره: مكتبة نهضة مصر، 1376ق / 1957م، ص 31.
- ↑ ابنمسكویه، احمد. تجارب الامم. به كوشش آمدروز، قاهره: مطبعة شركة التمدن الصناعیه، 1332ق / 1914م، 2/124، 276؛ ابوسلیمان سجستانی. همان. ص 346- 347.
- ↑ ثعالبی، عبدالملك بن محمد. تتمه الیتیمة. به كوشش عباس اقبال آشتیانی، تهران: مطبعةفردین، 1353، 1/96.
- ↑ ابوسلیمان سجستانی. همان. ص347؛ امین، محسن. اعیانالشیعة. به كوشش حسن امین، بیروت: دارالتعاریف للمطبوعات، 1403ق / 1983م، 3/ 159.
- ↑ قمی، عباس. سفینة بحار الانوار. تهران: 1355، 2/540؛ مدرس، محمدعلی. ریحانةالادب. تبریز: چاپخانة شفق، 1349، 8/208؛ خوانساری، محمدباقر. روضاتالجنات. تهران: اسلامیه، 1390ق / 1970م، 1/257.
منبع اصلی
دانشنامه ایران
نویسنده مقاله
ابوالقاسم امامی
تلخیص نرگس نشاط