کتابخانه مدرسه عالی شهید مطهری: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''كتابخانه مدرسه عالی شهید مطهری،''' یكی از معتبرترین كتابخانههای مدارس دینی ایران كه به نامهای «ناصریه»، «سپهسالار»، و «دانشكده معقول و منقول»، شهرت داشته است. میرزا حسینخان سپهسالار (1241- 1298ق / 1825-1881م) صدراعظم ناصرالدین شاه قاجار در 1296ق / 1879م در صدد ایجاد مسجد و مدرسهای در ضلع جنوبی باغ منزل خود برآمد و در 1297ق / 1880م كتابخانه مدرسه را تأسیس كرد<ref>سحاب، ابوالقاسم. '''''تاريخ | '''كتابخانه مدرسه عالی شهید مطهری،''' یكی از معتبرترین كتابخانههای مدارس دینی ایران كه به نامهای «ناصریه»، «سپهسالار»، و «دانشكده معقول و منقول»، شهرت داشته است. میرزا حسینخان سپهسالار (1241- 1298ق / 1825-1881م) صدراعظم ناصرالدین شاه قاجار در 1296ق / 1879م در صدد ایجاد مسجد و مدرسهای در ضلع جنوبی باغ منزل خود برآمد و در 1297ق / 1880م كتابخانه مدرسه را تأسیس كرد<ref>سحاب، ابوالقاسم. '''''تاريخ مدرسه عالی سپهسالار'''''. تهران: [بي نا]، 1329، ص53.</ref>. سال بعد با خرید كتابخانه شخصی اعتضادالسلطنه، وزیر علوم و معارف ناصرالدین شاه، مجموعهای ارزشمند از كتابهای خطی را به موقوفههای خود افزود<ref>«معرفی كتابخانه مركزی مدرسه عالی شهيد مطهری(1): تاريخچه»، '''''رهنمون'''''. ش 7 (زمستان 1372)، ص240- 241.</ref>. پس از درگذشت سپهسالار، ناصرالدین شاه براساس وقفنامه مدرسه كه حاكم عصر را متولی آن قرار داده بود، تولیت مدرسه را بر عهده گرفت و یحیی خان مشیرالدوله را كه وزارت عدلیه آن زمان را در دست داشت، مأمور تكمیل بنا و تأسیس مدرسه كرد؛ اما او نیز قبل از پایان كار درگذشت<ref>رجبی، مهدی؛ ميرمحمد صادق، سعيد. «مسجد و مدرسه عالی شهيد مطهری»، '''''ماهنامه مسجد'''''. س چهارم، ش 20 (خرداد و تير 1374)، ص54.</ref>. در 1304-1305ش به دستور علی اصغر حكمت، وزیر فرهنگ آن عصر، فهرستی از كتابها زیر نظر بدیعالزمان فروزانفر<sup>*</sup> تهیه شد<ref>«معرفی كتابخانه مركزی مدرسه عالی شهيد مطهری(1): تاريخچه»،'''''رهنمون'''''. ش 7 (زمستان 1372)،ص242- 243.</ref>. از آن سال به بعد تا 1313ش، 294 نسخه خطی و چاپی مدرسه سعدالدوله یا «سعدیه»، 219 نسخه خطی مدرسه صدر، و 612 جلد كتاب مدرسه مشیرالدوله به این كتابخانه منتقل شد<ref>سحاب، ابوالقاسم. '''''تاريخ مدرسه عالی سپهسالار'''''. تهران: [بی نا]، 1329،ص54.</ref>. در 1313ش مدرسه با عنوان «دانشكده معقول و منقول دانشگاه تهران» افتتاح شد و تنی چند از استادان و مدرسان آن زیر نظر بدیعالزمان فروزانفر به تهیه فهرستی از كتابهای آن همت گماشتند<ref name=":1">كتابخانه مركزی و مركز اسناد مدرسه عالی شهيد مطهری [بروشور داخلی مدرسه].</ref>. در 1329ش كتابخانه از ساختمان پیشین به ساختمان مجاور آن در ضلع شرقی میدان بهارستان و در جنب مجلس شورای اسلامی انتقال یافت<ref name=":0">رجبی، مهدی؛ ميرمحمد صادق، سعيد. «مسجد و مدرسه عالي شهيد مطهری»، '''''ماهنامه مسجد'''''. س چهارم، ش 20 (خرداد و تير 1374)،ص54.</ref>. در 1335ش «انجمن ایرانی فلسفه و علوم انسانی» در تهران تهیه، چاپ و انتشار فهرستی از نسخ خطی كتابخانه را زیر نظر علینقی منزوی و محمد تقی دانشپژوه<sup>*</sup> در دستور كار خود قرار داد<ref>«معرفی كتابخانه مركزی و مدرسه عالی شهيد مطهری(2): بخش كتب خطی»، '''''رهنمون'''''. ش 6 (پاييز 1372)، ص174.</ref>. از 1371ش گروهی از فارغالتحصیلان مدرسه به تصحیح این فهرستها پرداختند<ref name=":1" />. نخستین رئیس كتابخانه ملا محمد ابراهیم ملاباشی لاریجانی بوده است. كتابخانه زیر نظر معاونت پژوهشی مدرسه اداره و بودجه آن از طریق كمكهای مردمی و موقوفات مدرسه تأمین میگردد<ref name=":0" />. كتابخانه دارای شعبههایی در شهرستانهای یزد، مشهد، و زاهدان و تعدادی كتابخانه تخصصی مانند كتابخانه كلام، فلسفه، و حقوق است. علاوه بر مجموعه كتابهای چاپی فارسی و عربی و لاتین دارای گنجینهای گرانبها از كتابهای خطی نفیس و كمیاب و نیز نسخههایی ارزشمند از كتابهای چاپ سنگی در زمینه علوم و معارف اسلامی است<ref>«معرفی كتابخانه مركزی مدرسه عالی شهيد مطهری(1): تاريخچه». '''''رهنمون'''''. ش 4 و 5 (بهار و تابستان 1372)، ص238- 249.</ref>. | ||
== نیز نگاه کنید به == | == نیز نگاه کنید به == | ||
| خط ۷: | خط ۷: | ||
== منبع اصلی == | == منبع اصلی == | ||
دانشنامه ایران | [https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]، | ||
== نویسنده مقاله == | == نویسنده مقاله == | ||
بهارعلی فتحی | بهارعلی فتحی | ||
نسخهٔ ۱۳ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۲۶
كتابخانه مدرسه عالی شهید مطهری، یكی از معتبرترین كتابخانههای مدارس دینی ایران كه به نامهای «ناصریه»، «سپهسالار»، و «دانشكده معقول و منقول»، شهرت داشته است. میرزا حسینخان سپهسالار (1241- 1298ق / 1825-1881م) صدراعظم ناصرالدین شاه قاجار در 1296ق / 1879م در صدد ایجاد مسجد و مدرسهای در ضلع جنوبی باغ منزل خود برآمد و در 1297ق / 1880م كتابخانه مدرسه را تأسیس كرد[۱]. سال بعد با خرید كتابخانه شخصی اعتضادالسلطنه، وزیر علوم و معارف ناصرالدین شاه، مجموعهای ارزشمند از كتابهای خطی را به موقوفههای خود افزود[۲]. پس از درگذشت سپهسالار، ناصرالدین شاه براساس وقفنامه مدرسه كه حاكم عصر را متولی آن قرار داده بود، تولیت مدرسه را بر عهده گرفت و یحیی خان مشیرالدوله را كه وزارت عدلیه آن زمان را در دست داشت، مأمور تكمیل بنا و تأسیس مدرسه كرد؛ اما او نیز قبل از پایان كار درگذشت[۳]. در 1304-1305ش به دستور علی اصغر حكمت، وزیر فرهنگ آن عصر، فهرستی از كتابها زیر نظر بدیعالزمان فروزانفر* تهیه شد[۴]. از آن سال به بعد تا 1313ش، 294 نسخه خطی و چاپی مدرسه سعدالدوله یا «سعدیه»، 219 نسخه خطی مدرسه صدر، و 612 جلد كتاب مدرسه مشیرالدوله به این كتابخانه منتقل شد[۵]. در 1313ش مدرسه با عنوان «دانشكده معقول و منقول دانشگاه تهران» افتتاح شد و تنی چند از استادان و مدرسان آن زیر نظر بدیعالزمان فروزانفر به تهیه فهرستی از كتابهای آن همت گماشتند[۶]. در 1329ش كتابخانه از ساختمان پیشین به ساختمان مجاور آن در ضلع شرقی میدان بهارستان و در جنب مجلس شورای اسلامی انتقال یافت[۷]. در 1335ش «انجمن ایرانی فلسفه و علوم انسانی» در تهران تهیه، چاپ و انتشار فهرستی از نسخ خطی كتابخانه را زیر نظر علینقی منزوی و محمد تقی دانشپژوه* در دستور كار خود قرار داد[۸]. از 1371ش گروهی از فارغالتحصیلان مدرسه به تصحیح این فهرستها پرداختند[۶]. نخستین رئیس كتابخانه ملا محمد ابراهیم ملاباشی لاریجانی بوده است. كتابخانه زیر نظر معاونت پژوهشی مدرسه اداره و بودجه آن از طریق كمكهای مردمی و موقوفات مدرسه تأمین میگردد[۷]. كتابخانه دارای شعبههایی در شهرستانهای یزد، مشهد، و زاهدان و تعدادی كتابخانه تخصصی مانند كتابخانه كلام، فلسفه، و حقوق است. علاوه بر مجموعه كتابهای چاپی فارسی و عربی و لاتین دارای گنجینهای گرانبها از كتابهای خطی نفیس و كمیاب و نیز نسخههایی ارزشمند از كتابهای چاپ سنگی در زمینه علوم و معارف اسلامی است[۹].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ سحاب، ابوالقاسم. تاريخ مدرسه عالی سپهسالار. تهران: [بي نا]، 1329، ص53.
- ↑ «معرفی كتابخانه مركزی مدرسه عالی شهيد مطهری(1): تاريخچه»، رهنمون. ش 7 (زمستان 1372)، ص240- 241.
- ↑ رجبی، مهدی؛ ميرمحمد صادق، سعيد. «مسجد و مدرسه عالی شهيد مطهری»، ماهنامه مسجد. س چهارم، ش 20 (خرداد و تير 1374)، ص54.
- ↑ «معرفی كتابخانه مركزی مدرسه عالی شهيد مطهری(1): تاريخچه»،رهنمون. ش 7 (زمستان 1372)،ص242- 243.
- ↑ سحاب، ابوالقاسم. تاريخ مدرسه عالی سپهسالار. تهران: [بی نا]، 1329،ص54.
- ↑ ۶٫۰ ۶٫۱ كتابخانه مركزی و مركز اسناد مدرسه عالی شهيد مطهری [بروشور داخلی مدرسه].
- ↑ ۷٫۰ ۷٫۱ رجبی، مهدی؛ ميرمحمد صادق، سعيد. «مسجد و مدرسه عالي شهيد مطهری»، ماهنامه مسجد. س چهارم، ش 20 (خرداد و تير 1374)،ص54.
- ↑ «معرفی كتابخانه مركزی و مدرسه عالی شهيد مطهری(2): بخش كتب خطی»، رهنمون. ش 6 (پاييز 1372)، ص174.
- ↑ «معرفی كتابخانه مركزی مدرسه عالی شهيد مطهری(1): تاريخچه». رهنمون. ش 4 و 5 (بهار و تابستان 1372)، ص238- 249.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
بهارعلی فتحی