آقا بزرگ طهرانی: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر تفاوت با ویرایش جدیدتر ←

نسخهٔ ‏۱۳ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۱۲

آقا بزرگ طهرانی، محمد محسن بن علی (1293-1389ق /1876- 1969م)، یکی از بزرگ‌ترین و معروف‌ترین کتابشناسان شیعی و ایرانی. در تهران به دنیا آمد. پدر و پدربزرگش از روحانیون این شهر بودند. جد بزرگش، حاج‌محسن، بازرگان بود و به یاری منوچهرخان معتمدالدوله گرجی، نخستین چاپخانه ایران را بنیان نهاده بود^[۱]^[۲]^[۳].

آقا بزرگ مقدمات را در مدارس دینی دانگی، پامنار و فخریه (مروی) تهران خواند و سطح را نزد استادان فن این شهر فرا گرفت و در کنار تحصیل، به مطالعاتی گسترده در تاریخ، ادبیات، و رجال حدیث پرداخت^[۱]^[۳].

در 1329ق/1911م آقا بزرگ به کاظمین رفت و به منظور تدوین بزرگ‌ترین کتاب‌شناسی شیعی، یعنی الذریعه الی تصانیف‌ الشیعه به تحقیق و تتبع پرداخت^[۴]^[۵]^[۳]. وی در خلال سال‌های متمادی تحقیق، مجموعه‌ای از آثار نفیس را گرد آورده بود که در زمان حیات خود، این کتابخانه ارزشمند را وقف دانشجویان علوم دینی در نجف کرد^[۶]. آثار وی عبارتند از:

الذریعه الی تصانیف‌الشیعه (26جلد)؛
طبقات اعلام الشیعه (11 جزء،1373ق-1372ش)؛
مصفی المقال فی مصنفی علم الرجال (تهران،1337ش)؛
المشیخه (نجف، 1356ق)؛
هدیه الرازی الی المجدد الشیرازی (کربلا، 1383ق)؛
النقداللطیف فی نفی التحریف عن القرآن‌الشریف (خطی)؛
توضیح‌ الرشاد فی تاریخ حصرالاجتهاد (قم، 1401ق)؛
تنفیذ قول‌العوام بقدم‌الکلام (خطی)؛
ذیل المشیخه (نجف، 1355ق)؛
ضیاء المفازات فی طریق مشایخ الاجازات (خطی)؛
اجازات ‌الروایه و الوراثه فی القرون الاخیره الثلاثه (خطی)؛
حیات شیخ طوسی (نجف، 1376ق)؛ و
مستدرک کشف‌الظنون یا ذیل کشف‌الظنون (تهران، 1378ق)^[۷].

آقا بزرگ پس از بیماری طولانی در نجف اشرف در گذشت و بر طبق وصیتش،در کتابخانه خود به خاک سپرده شد^[۸]^[۹].

مآخذ

↑ ^۱٫۰ ^۱٫۱ آقا بزرگ طهرانی، محمدمحسن. تاریخ حصرالاجتهاد. به کوشش محمد علی انصاری. قم: مطبعه الخیام، 1359، ص 55، 56.
↑ حکیمی، محمدرضا. شیخ آقا بزرگ طهرانی. تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی، [بی‌تا]، ص 3-4.
↑ ^۳٫۰ ^۳٫۱ ^۳٫۲ منزوی، علینقی، «الذریعه و آقا بزرگ تهرانی»، آینده. 6(3-4)، خرداد ـ تیر1359، 247-249.
↑ آقا بزرگ طهرانی، محمدمحسن. تاریخ حصرالاجتهاد. به کوشش محمد علی انصاری. قم: مطبعه الخیام، 1359، ص 59-60.
↑ حکیمی، محمدرضا. شیخ آقا بزرگ طهرانی. تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی، [بی‌تا]، ص 6-7.
↑ خلیلی، جعفر. موسوعه العتبات المقدسه. بغداد: دارالتعارف، 1967م، 7 (2) / 261-262.
↑ مشار، خانبابا، فهرست کتاب‌های چاپی عربی. تهران: چاپخانه رنگین،1344.
↑ آقا بزرگ طهرانی، محمدمحسن. تاریخ حصرالاجتهاد. به کوشش محمد علی انصاری. قم: مطبعه الخیام، 1359، ص 64.
↑ منزوی، علینقی، «الذریعه و آقا بزرگ تهرانی»، آینده. 6(3-4)، خرداد ـ تیر1359،ص.249 -250.

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

کاظم موسوی بجنوردی

[:0-1] ۱٫۰ ^۱٫۱ آقا بزرگ طهرانی، محمدمحسن. تاریخ حصرالاجتهاد. به کوشش محمد علی انصاری. قم: مطبعه الخیام، 1359، ص 55، 56.

[2] حکیمی، محمدرضا. شیخ آقا بزرگ طهرانی. تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی، [بی‌تا]، ص 3-4.

[:1-3] ۳٫۰ ^۳٫۱ ^۳٫۲ منزوی، علینقی، «الذریعه و آقا بزرگ تهرانی»، آینده. 6(3-4)، خرداد ـ تیر1359، 247-249.

[4] آقا بزرگ طهرانی، محمدمحسن. تاریخ حصرالاجتهاد. به کوشش محمد علی انصاری. قم: مطبعه الخیام، 1359، ص 59-60.

[5] حکیمی، محمدرضا. شیخ آقا بزرگ طهرانی. تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی، [بی‌تا]، ص 6-7.

[6] خلیلی، جعفر. موسوعه العتبات المقدسه. بغداد: دارالتعارف، 1967م، 7 (2) / 261-262.

[7] مشار، خانبابا، فهرست کتاب‌های چاپی عربی. تهران: چاپخانه رنگین،1344.

[8] آقا بزرگ طهرانی، محمدمحسن. تاریخ حصرالاجتهاد. به کوشش محمد علی انصاری. قم: مطبعه الخیام، 1359، ص 64.

[9] منزوی، علینقی، «الذریعه و آقا بزرگ تهرانی»، آینده. 6(3-4)، خرداد ـ تیر1359،ص.249 -250.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

@@ خط ۳: / خط ۳: @@
 آقا بزرگ مقدمات را در مدارس دینی دانگی، پامنار و فخریه (مروی) تهران خواند و سطح  را  نزد استادان فن این شهر فرا گرفت و در کنار تحصیل، به مطالعاتی گسترده در تاریخ، ادبیات، و رجال حدیث پرداخت<ref name=":0" /><ref name=":1" />.
-در 1329ق/1911م آقا بزرگ به کاظمین رفت و به منظور تدوین بزرگ‌ترین کتاب‌شناسی شیعی، یعنی الذریعه الی تصانیف‌ الشیعه به تحقیق و تتبع پرداخت<ref>آقا بزرگ طهرانی، محمدمحسن. '''''تاریخ حصرالاجتهاد'''''. به کوشش محمد علی انصاری. قم: مطبعه الخیام، 1359، ص 59-60.</ref><ref>حکیمی، محمدرضا. '''''شیخ آقا بزرگ طهرانی'''''. تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی، [بی‌تا]، ص 6-7.</ref><ref name=":1" />. وی در خلال سال‌های متمادی تحقیق، مجموعه‌ای از آثار نفیس را گرد آورده بود که در زمان حیات خود، این کتابخانه ارزشمند را وقف دانشجویان علوم دینی در نجف کرد<ref>خلیلی، جعفر. '''''موسوعه العتبات المقدسه'''''. بغداد: دارالتعارف، 1967م، 7 (2) / 261-262.</ref>.
+در 1329ق/1911م آقا بزرگ به کاظمین رفت و به منظور تدوین بزرگ‌ترین کتاب‌شناسی شیعی، یعنی الذریعه الی تصانیف‌ الشیعه به تحقیق و تتبع پرداخت<ref>آقا بزرگ طهرانی، محمدمحسن. '''''تاریخ حصرالاجتهاد'''''. به کوشش محمد علی انصاری. قم: مطبعه الخیام، 1359، ص 59-60.</ref><ref>حکیمی، محمدرضا. '''''شیخ آقا بزرگ طهرانی'''''. تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی، [بی‌تا]، ص 6-7.</ref><ref name=":1" />. وی در خلال سال‌های متمادی تحقیق، مجموعه‌ای از آثار نفیس را گرد آورده بود که در زمان حیات خود، این کتابخانه ارزشمند را وقف دانشجویان علوم دینی در نجف کرد<ref>خلیلی، جعفر. '''''موسوعه العتبات المقدسه'''''. بغداد: دارالتعارف، 1967م، 7 (2) / 261-262.</ref>. آثار وی عبارتند از:
-آثار وی عبارتند از:
 # الذریعه الی تصانیف‌الشیعه (26جلد)؛