قوم هزاره

قوم هزاره، از گروه‌های قومی پراكنده در افغانستان، ایران و پاكستان.

برخی هزاره‌ها را اصلاً هند و ایرانی و سكونتگاه اولیهان‌ها را در نواحی اطراف هندوكش، و برخی دیگر از  گروه‌های تركی- مغولی دانسته‌اند. یك گروه خویشاوند از انها هزار سواره نظام سپاه مغول‌ را تشكیل می‌داد، از این‌رو مغول‌ها این گروه خویشاوند را «مینگ» (به مغولی یعنی هزار) می‌نامیدند.  بعدها مغول‌های هندوكش معادل فارسیان یعنی هزار را برای نامیدن این گروه قومی به كار بردند.

سكونتگاه اصلی هزاره‌ها، در افغانستان هزاره‌جات نامیده می‌شود. هزاره‌جات در مركز افغانستان قرار دارد و از شمال به قندهار، از غرب به غزنه و كوه‌های دای‌كُندی و نواحی كوهستانی هندوكش و بَغَلان می‌پیوندد.

در 1891- 1892م هزاره‌های افغانستان علیه حكومت افغانستان شورش كردند و سرانجام پس از دو سال  سركوب شدند وان‌ها را از سرزمین‌شان بیرون کردند و به مشهد، در ایران و كویتهه در پاكستان تاراندند. در ایران هزاره‌ها را بربری می‌نامند.

هزاره‌ها به چند گروه تایمنی (تیمنی)ها در مناطق غرب و شرقِ هزاره‌جات، بربری‌های ساكن در ایران و گروه‌هایی از ایماق‌ها و مغول‌های ناحیه غور افغانستان تقسیم می‌شوند.

از جمعیت هزاره‌ها اصلاع دقیقی در دست نیست.امارهای غیر كارشناسانه موجود شمار جمعیتان‌ها را بیش از 1 میلیون نفر تخمین زده است. هزاره‌ها شیعه اثنی‌عشری هستند. و به «هزارگی» كه شاخه‌ای از زبان‌های هند و ایرانی وامیخته به واژه‌های مغولی است، صحبت می‌كنند. فارسی ‌دری نیز زبان رسمیان‌هاست.

هزاره‌ها به جهت از دست دادن مراتع و زمین‌های كشاورزی‌شان فقیر و تنگدستند و غالباً با دامپروری، كشت گندم و جو و كارگری زندگی می‌گذرانند.

تلخیص از مقاله «Hazaras» تألیف Robert, L. canfield در

Muslim peoples, ed, Richard v. Weeks, U.S.A, 1984, vol, 1, pp 327-332.

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

معصومه ابراهیم