ایل هَرکی: تفاوت میان نسخهها
صفحهای تازه حاوی «'''هَرْكي،''' نام يكي از ايلات كُرد مرزنشين در استان آذربايجان غربي ايران. هركيها در غرب و جنوب شهرستان اورميه در منطقهاي زندگی میکنند كه از شمال به برادُست در شهرستان سلماس، از جنوب به اشنويه، از خاور به اورميه و از باختر به دو سرزمين تركي...» ایجاد کرد |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
''' | '''هَرْکی،''' نام یکی از ایلات کُرد مرزنشین در استان اذربایجان غربی ایران. | ||
هرکیها در غرب و جنوب شهرستان اورمیه در منطقهای زندگی میکنند که از شمال به برادُست در شهرستان سلماس، از جنوب به اشنویه، از خاور به اورمیه و از باختر به دو سرزمین ترکیه و عراق محدود است.<sup>1</sup> گروهی از هرکیها نیز در بخشهایی از سرزمین عراق، به ویژه در منطقه سوران، به سر میبرند.<sup>2</sup> | |||
ایل هرکی از 3 طایفه مَندان، سیدان و سَرهاتی و هر یک از انها از چند طایفه، باوْ، تیره و زوَمْه شکل مییابد.<sup>3</sup> اعضای دو طایفه مندان و سرهاتی با یکدیگر پیوند خویشاوندی دارند. در جنگ و ستیزهای درون ایلی این دو طایفه با هم، و در جنگهای برون ایلی هر سه طایفه ایل با هم متحد میشوند. «رِسْپی» (ریشسفید) و «بیگ» یا «خان» دو مقام ایلی- سیاسی بودند که اولی زُومَه (گروهی از عشایر دامدار که یک واحد اقتصادی را در طایفه تشکیل میدادند) و دومی تیره و طایفه را سرپرستی میکردند. در رأس ایل نیز «ایلبیگ» قرار داشت. از زمان دِهنشین شدن ایل، عنوان «کدخدا»، مسئول اداره امور دِه نیز به مناصب ایلی افزوده شد.<sup>4</sup> در ایل هرکی مقام ایلبیگی انتخابی بود و از تیره لِیاسی طایفه سیدان برگزیده میشد. عزل و نصب او فقط بر عهده اعضای تیره لیاسی و 13 تیره خویشاوند انها بود، که به «پیس اقا» معروف بودند.<sup>5</sup> در گذشته، هرکیها همه کوچنده و دامدار بودند، لیکن از چند دهه پیش بیشترشان یکجانشین شده و به زراعت میپردازند. شمار کوچندگان هرکی طبق سرشماری 1377ش 1772 خانوار بوده است.<sup>6</sup> | |||
''''' | '''''ماخذ:''''' | ||
1. | 1. یادداشت مؤلف. | ||
2. | 2. اسکندرینیا، ابراهیم. '''''ساختار سازمان ایلات و شیوه معیشت عشایر اذربایجان غربی'''''. اورمیه: 1366، انتشارات انزلی، ص410. | ||
3. همو، ص412-415؛ | 3. همو، ص412-415؛ بلوکباشی، علی. '''''جامعه ایلی در ایران'''''. تهران: 1382، دفتر پژوهشهای فرهنگی، نمودار 1، ص74. | ||
4. | 4. پژوهشهای میدانی مؤلف. | ||
5. | 5. اسکندرینیا. همانجا، ص410-411. | ||
6. | 6. بلوکباشی. همانجا، شماره102، جدول ص104. | ||
علی بلوکباشی | علی بلوکباشی | ||
نسخهٔ ۱۶ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۲۱
هَرْکی، نام یکی از ایلات کُرد مرزنشین در استان اذربایجان غربی ایران.
هرکیها در غرب و جنوب شهرستان اورمیه در منطقهای زندگی میکنند که از شمال به برادُست در شهرستان سلماس، از جنوب به اشنویه، از خاور به اورمیه و از باختر به دو سرزمین ترکیه و عراق محدود است.1 گروهی از هرکیها نیز در بخشهایی از سرزمین عراق، به ویژه در منطقه سوران، به سر میبرند.2
ایل هرکی از 3 طایفه مَندان، سیدان و سَرهاتی و هر یک از انها از چند طایفه، باوْ، تیره و زوَمْه شکل مییابد.3 اعضای دو طایفه مندان و سرهاتی با یکدیگر پیوند خویشاوندی دارند. در جنگ و ستیزهای درون ایلی این دو طایفه با هم، و در جنگهای برون ایلی هر سه طایفه ایل با هم متحد میشوند. «رِسْپی» (ریشسفید) و «بیگ» یا «خان» دو مقام ایلی- سیاسی بودند که اولی زُومَه (گروهی از عشایر دامدار که یک واحد اقتصادی را در طایفه تشکیل میدادند) و دومی تیره و طایفه را سرپرستی میکردند. در رأس ایل نیز «ایلبیگ» قرار داشت. از زمان دِهنشین شدن ایل، عنوان «کدخدا»، مسئول اداره امور دِه نیز به مناصب ایلی افزوده شد.4 در ایل هرکی مقام ایلبیگی انتخابی بود و از تیره لِیاسی طایفه سیدان برگزیده میشد. عزل و نصب او فقط بر عهده اعضای تیره لیاسی و 13 تیره خویشاوند انها بود، که به «پیس اقا» معروف بودند.5 در گذشته، هرکیها همه کوچنده و دامدار بودند، لیکن از چند دهه پیش بیشترشان یکجانشین شده و به زراعت میپردازند. شمار کوچندگان هرکی طبق سرشماری 1377ش 1772 خانوار بوده است.6
ماخذ:
1. یادداشت مؤلف.
2. اسکندرینیا، ابراهیم. ساختار سازمان ایلات و شیوه معیشت عشایر اذربایجان غربی. اورمیه: 1366، انتشارات انزلی، ص410.
3. همو، ص412-415؛ بلوکباشی، علی. جامعه ایلی در ایران. تهران: 1382، دفتر پژوهشهای فرهنگی، نمودار 1، ص74.
4. پژوهشهای میدانی مؤلف.
5. اسکندرینیا. همانجا، ص410-411.
6. بلوکباشی. همانجا، شماره102، جدول ص104.
علی بلوکباشی