امور عامه: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''[[امور عامه]]،''' اصطلاحی در فلسفه اولی یا مابعدالطبیعه (= متافیزیک) برای شناسائی ویژگیهای موجود از ان حیث که موجود است. مضمون و معنی امور عامه در فلسفه اسلامی از زمان ابنسینا، د 428ق/ 1037م، و حتی پیش از او نیز وجود داشته و مقدمهای بر الهیات به شمار میامده است<ref>قطبالدین رازی. '''''«شرح بر شروح خواجه نصیر و امام فخر بر اشارات و تنبیهات»'''''. در حاشیه ابنسینا، الاشارات و التنّبیهات، تهران: 1403ق، 3/1، حاشیه 1.</ref>. اما نخستین بار جرجانی، د 816ق/ 1413م، ان را اصطلاح کرد و در تعریف ان گفت «ان چیزهائی که به قسم خاصی از اقسام موجود، یعنی واجب و جوهر و عرض، اختصاص ندارند»<ref>جرجانی. '''''التعریفات.'''''بیروت: 1990م، ص38.</ref>. یعنی بر هرگونه موجود صادق است. ابنسینا در دو بخش نخست «الهیات» شفا بحث مفصلی از امور عامه اورده است. طبق نظر او، در فلسفه ـ همان مباحثی که از ارسطو با نام مابعد الطبیعه شهرت یافته ـ موجود، پیش از انکه صفت خاصی بگیرد و موضوع علم خاصی گردد، تنها از ان حیث که موجود است موضوع امور عامه خواهد بود<ref>ابنسینا. '''''شفا''''' «الهیات». به کوشش ابراهیم مدکور، قاهره: 1960م، ص10- 17.</ref>. بنابراین امور عامه عبارتند از: وجود، | '''[[امور عامه]]،''' اصطلاحی در فلسفه اولی یا مابعدالطبیعه (= متافیزیک) برای شناسائی ویژگیهای موجود از ان حیث که موجود است. مضمون و معنی امور عامه در فلسفه اسلامی از زمان ابنسینا، د 428ق/ 1037م، و حتی پیش از او نیز وجود داشته و مقدمهای بر الهیات به شمار میامده است<ref>قطبالدین رازی. '''''«شرح بر شروح خواجه نصیر و امام فخر بر اشارات و تنبیهات»'''''. در حاشیه ابنسینا، الاشارات و التنّبیهات، تهران: 1403ق، 3/1، حاشیه 1.</ref>. اما نخستین بار جرجانی، د 816ق/ 1413م، ان را اصطلاح کرد و در تعریف ان گفت «ان چیزهائی که به قسم خاصی از اقسام موجود، یعنی [[واجب]] و [[جوهر فرد|جوهر]] و عرض، اختصاص ندارند»<ref>جرجانی. '''''التعریفات.'''''بیروت: 1990م، ص38.</ref>. یعنی بر هرگونه موجود صادق است. ابنسینا در دو بخش نخست «الهیات» شفا بحث مفصلی از امور عامه اورده است. طبق نظر او، در فلسفه ـ همان مباحثی که از ارسطو با نام مابعد الطبیعه شهرت یافته ـ موجود، پیش از انکه صفت خاصی بگیرد و موضوع علم خاصی گردد، تنها از ان حیث که موجود است موضوع امور عامه خواهد بود<ref>ابنسینا. '''''شفا''''' «الهیات». به کوشش ابراهیم مدکور، قاهره: 1960م، ص10- 17.</ref>. بنابراین امور عامه عبارتند از: وجود، [[ماهیت]]، وحدت، شیئیت، کلیت، علیت و نظائر انها. به سخنی دیگر، فلسفه اولی ـ مابعدالطبیعه= متافیزیک ـ را دو بخش الهیات به معنی اعم و الهیات به معنی اخص تقسیم کردهاند که بخش نخستین همان امور عامه یا الهیات به معنی اعم و بخش دومین، امور خاصه یا الهیات به معنی اخص خواندهاند بخش اول به موجود از حیث انکه موجود است، قطع نظر از داشتن هرگونه صفت ؟ و [[ماهیت]] میپردازد و بخش دوم ذات و صفات و افعال خدا را مورد بحث قرار میدهد<ref>به عنوان نمونه: نکـ: سبزواری. شرح منظومه حکمت الهی قمشهای؛ المرقشه، حکمتالهی: عام و خاص... .</ref>. صدرالدین شیرازی مشهور به ملاصدرا، د. 1050ق / 1640م با تفصیل بیشتر از امور عامه بحث کرده و ضمن پاسخ دادن به منتقدان به تبیین معانی و مفاهیم مربوط به امور عامه پرداخته است<ref>صدرالدین شیرازی. '''''الاسفار'''''. قم: 1378ق، 1/28- 35.</ref>. | ||
== نیز نگاه کنید به == | == نیز نگاه کنید به == | ||
* [[ماهیت]] | |||
* [[واجب]] | |||
* [[جوهر فرد]] | |||
== مآخذ == | |||
== | |||
<references /> | <references /> | ||
== منبع اصلی == | == منبع اصلی == | ||
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی | [https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]، | ||
== نویسنده مقاله == | == نویسنده مقاله == | ||
منوچهر پزشک | منوچهر پزشک | ||
نسخهٔ ۱۷ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۰۱
امور عامه، اصطلاحی در فلسفه اولی یا مابعدالطبیعه (= متافیزیک) برای شناسائی ویژگیهای موجود از ان حیث که موجود است. مضمون و معنی امور عامه در فلسفه اسلامی از زمان ابنسینا، د 428ق/ 1037م، و حتی پیش از او نیز وجود داشته و مقدمهای بر الهیات به شمار میامده است[۱]. اما نخستین بار جرجانی، د 816ق/ 1413م، ان را اصطلاح کرد و در تعریف ان گفت «ان چیزهائی که به قسم خاصی از اقسام موجود، یعنی واجب و جوهر و عرض، اختصاص ندارند»[۲]. یعنی بر هرگونه موجود صادق است. ابنسینا در دو بخش نخست «الهیات» شفا بحث مفصلی از امور عامه اورده است. طبق نظر او، در فلسفه ـ همان مباحثی که از ارسطو با نام مابعد الطبیعه شهرت یافته ـ موجود، پیش از انکه صفت خاصی بگیرد و موضوع علم خاصی گردد، تنها از ان حیث که موجود است موضوع امور عامه خواهد بود[۳]. بنابراین امور عامه عبارتند از: وجود، ماهیت، وحدت، شیئیت، کلیت، علیت و نظائر انها. به سخنی دیگر، فلسفه اولی ـ مابعدالطبیعه= متافیزیک ـ را دو بخش الهیات به معنی اعم و الهیات به معنی اخص تقسیم کردهاند که بخش نخستین همان امور عامه یا الهیات به معنی اعم و بخش دومین، امور خاصه یا الهیات به معنی اخص خواندهاند بخش اول به موجود از حیث انکه موجود است، قطع نظر از داشتن هرگونه صفت ؟ و ماهیت میپردازد و بخش دوم ذات و صفات و افعال خدا را مورد بحث قرار میدهد[۴]. صدرالدین شیرازی مشهور به ملاصدرا، د. 1050ق / 1640م با تفصیل بیشتر از امور عامه بحث کرده و ضمن پاسخ دادن به منتقدان به تبیین معانی و مفاهیم مربوط به امور عامه پرداخته است[۵].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ قطبالدین رازی. «شرح بر شروح خواجه نصیر و امام فخر بر اشارات و تنبیهات». در حاشیه ابنسینا، الاشارات و التنّبیهات، تهران: 1403ق، 3/1، حاشیه 1.
- ↑ جرجانی. التعریفات.بیروت: 1990م، ص38.
- ↑ ابنسینا. شفا «الهیات». به کوشش ابراهیم مدکور، قاهره: 1960م، ص10- 17.
- ↑ به عنوان نمونه: نکـ: سبزواری. شرح منظومه حکمت الهی قمشهای؛ المرقشه، حکمتالهی: عام و خاص... .
- ↑ صدرالدین شیرازی. الاسفار. قم: 1378ق، 1/28- 35.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
منوچهر پزشک