بختیارنامه: تفاوت میان نسخهها
صفحهای تازه حاوی «'''بختیارنامه'''. عنوان یکی از قصههای معروف فارسی که کهنترین تحریر متن منثور آن را به شمسالدین محمد دقایقی مروزی (اواخر سدة 6 و اوایل سدة 7 ق/ 11 و 12 م) نسبت میدهند حاوی یک مقدمه، 10 باب (قصّه) و یک خاتمه است. داستان شرح زندگی بختیار پسر آزاد بخت...» ایجاد کرد |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''بختیارنامه'''. عنوان یکی از قصههای معروف فارسی که کهنترین تحریر متن منثور | '''[[بختیارنامه]]'''. عنوان یکی از قصههای معروف فارسی که کهنترین تحریر متن منثور ان را به شمسالدین محمد دقایقی مروزی (اواخر سده 6 و اوایل سده 7 ق/ 11 و 12 م) نسبت میدهند حاوی یک مقدمه، 10 باب (قصّه) و یک خاتمه است. | ||
داستان شرح زندگی بختیار پسر | داستان شرح زندگی بختیار پسر ازاد بخت شاه سیستان است که در میان دزدان بزرگ شد. سپس به دربار راه یافت و به شاه که پدرش بود و او را نمیشناخت، چنان نزدیک شد که حسودان، شاه را به قتل او برانگیختند، اما فرخ سوار، پیشوای دزدان پرده از راز زندگی بختیار برداشت تا شاه و ملکه پسر خود را باز شناسند. | ||
جز داستان اصلی بختیار، قهرمانان 9 | جز داستان اصلی بختیار، قهرمانان 9 قصه دیگر بختیارنامه هر یک ماجرایی شبیه بختیار دارند و مانند داستانهای هزارو یک شب<sup>*</sup> تودرتو و به هم مرتبطاند<ref>اته، هرمان، تاریخ ادبیات فارسی، ترجمه رضازاده شفق، تهران: 1337 ش، 223.</ref>. شباهت میان قصه «ده وزیر» بختیارنامه و «هفتوزیر» سندبادنامه چنان زیاد است که برخی ان را تقلید از هفت وزیر دانستهاند<ref> '''''بختیارنامه (راحهالارواح فی سرورالمفراح)'''''، تحریر محمد دقایقی مروزی، به کوشش ذبیحالله صفا، تهران: 1345 ش، 71 به بعد، 119 به بعد.، 137 به بعد؛ نولدکه، تئودور، '''''مقدمه بر بختیارنامه'''''، ترجمه مقدمه کیکاوس جهانداری (نک: محمد روشن)، تهران، 1367 ش، 23.</ref>. | ||
همه قصهها متضمن پند و اندرز در تأیید فضایل ورد رذایل اخلاقی است<ref>افشار، ایرج، «ترجمه فارسی بختیارنامه»، جهان نو، تهران، 1330 ش، س 6، شمر 12، 246.</ref>.ذبیحا... صفا براساس نامها و نوع تمثیلات منقول در بختیارنامه که در ترجمههای عربی و گاه تحریرهای فارسی این قصه بازمانده است، احتمال میدهد که تحریرهای بختیارنامه از یکی از متون کهن پیش از اسلام سرچشمه گرفته و در زمره داستانهایی مانند سندبادنامه و کلیله و دمنه باشد که در دوره تکوینی حیات ادب عربی در سدههای اول هجری از پهلوی به عربی ترجمه شدهاند<ref>صفا، ذبیحالله، «مقدمه بر بختیارنامه» در حماسه سرایی در ایران، تهران: 1352، 6.</ref>. | |||
از بختیارنامه چند تحریر منظوم و منثور به فارسی و عربی در دست است. | از بختیارنامه چند تحریر منظوم و منثور به فارسی و عربی در دست است. | ||
== نیز نگاه کنید به == | |||
== ماخذ == | |||
== منبع اصلی == | |||
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی، | |||
== نویسنده مقاله == | |||
ابوالفضل خطیبی | |||
تلخیص کننده: اعظم محبوبی | |||
تلخیص از: بختیارنامه، دایرهالمعارف بزرگ اسلامی، 1381 ش، ج 11، 486- 487. | تلخیص از: بختیارنامه، دایرهالمعارف بزرگ اسلامی، 1381 ش، ج 11، 486- 487. | ||
نسخهٔ ۱۸ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۲۱:۱۸
بختیارنامه. عنوان یکی از قصههای معروف فارسی که کهنترین تحریر متن منثور ان را به شمسالدین محمد دقایقی مروزی (اواخر سده 6 و اوایل سده 7 ق/ 11 و 12 م) نسبت میدهند حاوی یک مقدمه، 10 باب (قصّه) و یک خاتمه است.
داستان شرح زندگی بختیار پسر ازاد بخت شاه سیستان است که در میان دزدان بزرگ شد. سپس به دربار راه یافت و به شاه که پدرش بود و او را نمیشناخت، چنان نزدیک شد که حسودان، شاه را به قتل او برانگیختند، اما فرخ سوار، پیشوای دزدان پرده از راز زندگی بختیار برداشت تا شاه و ملکه پسر خود را باز شناسند.
جز داستان اصلی بختیار، قهرمانان 9 قصه دیگر بختیارنامه هر یک ماجرایی شبیه بختیار دارند و مانند داستانهای هزارو یک شب* تودرتو و به هم مرتبطاند[۱]. شباهت میان قصه «ده وزیر» بختیارنامه و «هفتوزیر» سندبادنامه چنان زیاد است که برخی ان را تقلید از هفت وزیر دانستهاند[۲].
همه قصهها متضمن پند و اندرز در تأیید فضایل ورد رذایل اخلاقی است[۳].ذبیحا... صفا براساس نامها و نوع تمثیلات منقول در بختیارنامه که در ترجمههای عربی و گاه تحریرهای فارسی این قصه بازمانده است، احتمال میدهد که تحریرهای بختیارنامه از یکی از متون کهن پیش از اسلام سرچشمه گرفته و در زمره داستانهایی مانند سندبادنامه و کلیله و دمنه باشد که در دوره تکوینی حیات ادب عربی در سدههای اول هجری از پهلوی به عربی ترجمه شدهاند[۴].
از بختیارنامه چند تحریر منظوم و منثور به فارسی و عربی در دست است.
نیز نگاه کنید به
ماخذ
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
ابوالفضل خطیبی
تلخیص کننده: اعظم محبوبی
تلخیص از: بختیارنامه، دایرهالمعارف بزرگ اسلامی، 1381 ش، ج 11، 486- 487.
- ↑ اته، هرمان، تاریخ ادبیات فارسی، ترجمه رضازاده شفق، تهران: 1337 ش، 223.
- ↑ بختیارنامه (راحهالارواح فی سرورالمفراح)، تحریر محمد دقایقی مروزی، به کوشش ذبیحالله صفا، تهران: 1345 ش، 71 به بعد، 119 به بعد.، 137 به بعد؛ نولدکه، تئودور، مقدمه بر بختیارنامه، ترجمه مقدمه کیکاوس جهانداری (نک: محمد روشن)، تهران، 1367 ش، 23.
- ↑ افشار، ایرج، «ترجمه فارسی بختیارنامه»، جهان نو، تهران، 1330 ش، س 6، شمر 12، 246.
- ↑ صفا، ذبیحالله، «مقدمه بر بختیارنامه» در حماسه سرایی در ایران، تهران: 1352، 6.