مجلس سنا

مجلس سنا، يكي از دو مجلس قوة قانونگذاري در قانون اساسي نظام مشروطة سلطنتي ايران.

به موجب اصل 43 و 45 قانون اساسي، اين مجلس 60 نماينده داشت كه 30 نفر آنها منتخب پادشاه و 30 نفر منتخب مردم بودند. از نمايندگان مردم، 15 نفر از اهالي تهران و 15 نفر از اهالي ساير شهرها انتخاب مي‌شدند.¹ نخستين دورة آن در 20 بهمن 1328ش پس از تصويب نظامنامة مجلس سنا در مجلس شوراي ملي^* برگزار شد،² كه تا 28 آذر 1332ش برقرار بود و به موجب فرمان شاه منحل شد.³ مدت هر دورة مجلس 6 سال تعيين شد⁴ و تا پيروزي انقلاب اسلامي^*، 7 دوره از مجلس سنا بدين ترتيب تشكيل يافت: دورة دوم (27 اسفند 1332ش ـ 25 اسفند 1338ش)، دورة سوم (3 فروردين 1339ش ـ 19 ارديبهشت 1340ش)، دورة چهارم (14 مهر 1342ش ـ 12 مهر 1346ش)، دورة پنجم (14 مهر 1346ش ـ 9 شهريور 1350ش)، دورة ششم (9 شهريور 1350ش ـ 1354ش)، دورة هفتم (17 شهريور 1354ش ـ بهمن 1357ش). علاوه بر دورة اول، دوره‌هاي 3 و 4 و 5 با فرمان شاه منحل شد⁵ و دورة هفتم به دنبال پيروزي انقلاب اسلامي، با استعفاي دسته جمعي سناتورها خاتمه يافت.⁶

چون نيمي از اعضاي مجلس سنا منصوب پادشاه بودند، به اين مجلس هميشه چون وسيله‌اي در دست شاه نگريسته مي‌شد و هيچ گاه مشروعيت مردمي با قدرت تصميم‌گيري مستقل به دست نياورد.⁷ وظيفة مجلس سنا بررسي كارشناسانه‌تر مصوبات مجلس شوراي ملي و تصويب نهايي آن‌ها بود.

نیز نگاه کنید به مآخذ:

1-    ايرانشهر. كميسيون ملي يونسكو در ايران، 1343، ج 2، ص 1025؛ راوندي، مرتضي. سير قانون و دادگستري در ايران. تهران: نشر چشمه و كتاب‌سراي بابل، 1368، ص 339.

2-    ايرانشهر. همانجا.

3-    دايرةالمعارف فارسي. به سرپرستي غلامحسين مصاحب، تهران: شركت سهامي كتاب‌هاي جيبي، 1374، ج 2، ص 2659.

4-    ايرانشهر. همانجا.

5-    دايرةالمعارف فارسي. همانجا.

6-    اطلاعات. ش 15783، 23 بهمن 1357، ص 3.

7-    گازيوروسكي، مارك. ج. سياست خارجي آمريكا و شاه. ترجمة فريدون فاطمي، تهران: نشر مركز، 1371.

منبع اصلی

نویسنده مقاله

جعفر گلشن