دشت کویر
دشت کویر، بیابان پهناوری است به مساحت 97945 کمـ2 که در قسمت خاوری مرکز جغرافیایی ایران و در بخشهای عمدهای از استانهای سمنان، اصفهان، یزد و خراسان و حتی مناطقی از جنوب و غرب استانهای تهران و قم گسترده شده است. درازی این کویر از حاشیه غربی دریاچه حوضسلطان (استان قم) تا غرب استان خراسان رضوی، حدود 675 کیلومتر و عرض آن بین 100 تا 300 کم و پستترین نقاط آن 700 متر بالاتر از سطح دریا قرار دارد.1
اصطلاح کویر نمک برای قسمت مرکزی و پستتر چاله کویر نمک [دشت کویر] به کار برده میشود. به عبارت دیگر کویر نمک قسمت پست این فرورفتگی وسیع داخلی را در بر گرفته که خود قسمتی از فلات مرتفعی است که 650 تا 850 متر از سطح دریا ارتفاع دارد. در حدود 37 درصد سطح این کویر از رسوبات تبخیری دوره میوسن ـ پلیوسن پوشیده شده است که به طور پیچیدهای چین خورده و پس از فرسایش به صورت صفحات مسطح و دشتگونه فعلی درآمدهاند.2 دشت کویر، همراه با کویر لوت (در جنوب شرقی کشور)، در بزرگترین حوضه آبریز ایران، با وسعتی در حدود 528500 کمـ2 واقع است.3
دشت کویر از خشکترین نواحی جغرافیایی است با مقدار بارندگی سالانه حدود 100 میلیمتر و اختلاف دمای شبانهروز آن در طی سال بین صفر و 70 درجه سانتیگراد است.4
مآخذ:
1. جعفری، عباس. گیتاشناسی ایران. ج 3، دایرهالمعارف جغرافیایی ایران، چ 1، تهران: گیتاشناسی، 1379، ص 537.
2. کلینسلی، دانیل. کویرهای ایران. ترجمه عباس پاشایی، تهران: سازمان جغرافیایی وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح، 1381، ص 102 و 103.
3. سازمان نقشهبرداری کشور. اطلس زمینشناسی (اطلس ملی ایران). نگارش دوم، چ 1، تهران: سازمان نقشهبرداری کشور (سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور)، 1382، ص 11.
4. جعفری. همانجا.
کبری حکیمیان