ایل سگوند
سگوند، از ايلات بزرگ لر استان لرستان.
نام سگوند را برخي برگرفته از نام نياي آنها آقا مير سگ بند، پاسبان گلهاي سگ و برخي ديگر خاستگاه قومي آنها را از طايفة بني كلب (فرزندان سگ) عربستان دانستهاند.1 گروهي نيز با استناد به شواهد تاريخي سگوندها را بازماندگان سكائيان و نامشان را مأخوذ از سكاها دانستهاند.2
در زمان حكومت محمدشاه قاجار (1250-1264 ق / ؟؟؟؟ م ) ايل سگوند بين پسران حاجي خداد ـ رئيس سگوندها ـ به دو شعبة سگوند حاجي عليخاني و سگوند رحيمخاني تقسيم شد. سگوند حاجي عليخاني (عاليخاني) متشكل از چندين تيره و زير تيره مانند اولاد حاج خداداد خان، علي دوست، مختوا و ... ميباشند كه در روستاهاي مناطق طرجان و رومشكان استان لرستان پراكندهاند. طايفة سگوند رحيمخاني نيز از تيرههايي مانند خداوردي، عليدوست، حاجي مشه تشكيل شده كه در سرزمينهاي ميان رود دز و كرخه (ميان آب) سكونت گزيدهاند. طايفه و تيرههايي مانند عينالوند، مال امير، نوكره مران و ... به سگوندهاي رحيمخاني پيوستهاند.3
شماري از سگوندها يكجانشين و شماري ديگر كوچندهاند و بين دهستانهاي شهرستانهاي خرمآباد و انديمشك استانهاي لرستان و خوزستان ييلاق و قشلاق ميكنند.4
همة خوانين سگوند از تيرة عليدوست برخاستهاند.5 شمار جمعيت كل آنها در دست نيست. كوچندگان سگوندي را در 1377ش 189 خانوار و 1286 نفر تخمين زدهاند.6 سگوندها شيعة اثني عشري هستند و از طريق كشاورزي و گلهداري امرار معاش ميكنند.7
مآخذ:
1- رزمآرا، علي. جغرافياي نظامي ايران، لرستان. تهران: 1320، ص 165-166.
2- ايزدپناه، حميد. آثار باستاني و تاريخي لرستان. تهران: 1350، ص 2/183-184.
3- اماناللهي، سكندر. قوم لر. تهران: 1370، ص 160، 226؛ قائممقامي، جهانگير. «عشاير خوزستان»، يادگار. ش 9، س سوم، 1326، ص 19-21.
4- سرشماري اجتماعي، اقتصادي عشاير كوچنده 1377، جمعيت عشايري دهستانها. تهران: 1378، ص 72، 149.
5- افشار سيستاني، ايرج. مقدمهاي بر شناخت ايلها، چادرنشينان و طوايف عشايري ايران. تهران: 1366، ص 1/364.
6- سرشماري اجتماعي، اقتصادي عشاير كوچنده 1377، نتايج تفصيلي. تهران: 1378، ص 17.
7- افشار سيستاني، ايرج. همان. 1/366.
معصومه ابراهیمی