پژوهشی درباره تعزیه و تعزیه خوانی

پژوهشی در تعزیه و تعزیه‌خوانی از آغاز تا پایان دوره قاجار در تهران، عنوان کتابی تحقیقی درباره نمایش آئینی تعزیه‌خوانی، نوشته عنایت‌الله شهیدی (1304- 1383 ش) با همكاری و ویرایش و نظارت علمی علی بلوكباشی (ز.1314ش) که نخستین بار در 1380ش به چاپ رسید. كتاب از یك پیشگفتار، یك مقدمه (از علی بلوکباشی) و 13 بخش مبتنی بر اسناد و مدارک تاریخی تشكیل شده است. مقدمه با «عنوان تعزیه‌خوانی: حدیث قدسی مصایب در نمایش آئینی» به مباحث گوناگونی از جمله خاستگاه و زمان پیدایی تعزیه‌خوانی، تعزیه: رفتار آئینی، تعزیه: تكرار تاریخ در اسطوره و مانند آنها می‌پردازد. تعزیه‌خوانی در دوره پیش از قاجار، پیدایش تعزیه، تعزیه‌خوانی دوره قاجار، تعزیه‌خوانی‌های تهران از دوره آقا محمدخان تا دوره احمدشاه، شكل‌های تعزیه‌خوانی و مكان‌های برگزاری آن، اقسام تعزیه، لباس و موسیقی تعزیه، شیوه گفتار، ضرب‌المثل‌ها، شرح حال تعزیه‌خوانان و تعزیه‌گردانان و مانند آن از مطالب بخش‌های سیزده‌گانه كتاب هستند. در پایان كتاب منابع و مآخذ، نمایه و تصویرها آمده‌اند. اساس تحقیق درباره موضوعات تاریخی، اجتماعی، فرهنگی، هنری و ادبی تعزیه در ایران به طور اعم و تعزیه و تعزیه‌خوانی در تهران به طور اخص، اسناد و متون دست اول نسخه‌ها، جُنگ‌ها، مقتلنامه‌ها و کتب دوره قاجار و منابع شفاهی بوده است.

مآخذ:

1.      شهیدی، عنایت‌الله؛ بلوكباشی، علی. پژوهشی در تعزیه و تعزیه‌خوانی از آغاز تا پایان دوره قاجار در تهران. تهران: دفتر پژوهش‌های فرهنگی، كمیسیون ملی یونسكو در ایران، 1380.

معصومه اسماعیلی