طایفه گُمشادزایی
گُمْشادزایی، از طوایف بزرگ و مهم بلوچ در سراوانِ استان سیستان و بلوچستان .
نام گمشادزایی از نام ـ گُمْشاد ـ جد بزرگ آنها گرفته شده است. برخی خاستگاه اصلی این طایفه را بلوچستان پاكستان دانستهاند.1 برخی نیز به نقل از گمشادزاییها، آنها را از اعقاب شیخ عبدالقادر گیلانی، رهبر طریقت قادری* میدانند و سرزمین اصلیشان را قبل از ورود اعراب به ایران مناطق كوهستانی گیلان آوردهاند.2 محدودة قلمرو زیستی گمشادزاییها از شرق به كوههای مارپیچ و از جنوب به ناحیة گشت منتهی میشود. برخی از گمشادزاییها اسكان یافتهاند و شمار زیادی از آنها كوچنده هستند. گمشادزاییهای كوچنده بین دهستانهای شهرستانهای ایرانشهر، چاهبهار، خاش، زاهدان و سراوان استان سیستان و بلوچستان ییلاق و قشلاق میكنند.3
طایفة گمشادزایی از 12 تیره، مانند دادخدازایی، مدادزایی، عوضزایی و ... تشكیل شده است كه هر تیره به شاخههای متعددی نیز تقسیم میشود.4
رئیس طایفه را با لقب سردار میخوانند. مقام سرداری موروثی است. اغلب سرداران گمشادزایی از تیرة دادخدازایی برخاستهاند.5
جمعیت كل گمشادزاییها در 1361ش، 1000 خانوار برآورد شده است.6 جمعیت عشایر كوچنده گمشادزایی در 1377ش 996 خانوار و 5481 نفر گزارش شده است.7 گمشادزاییها سنی مذهبند و از طریق دامداری مخصوصاً پرورش شتر امرارمعاش میكنند.8
مآخذ:
1. افشار سیستانی، ایرج. مقدمهای بر شناخت ایلها، چادرنشینان و طوایف عشایری ایران. تهران: 1366، ص 2/922.
2. درآمدی مجمل بر مطالعه عشایر سیستان و بلوچستان. تهران: 1354، ص 2.
3. سرشماری اجتماعی، اقتصادی عشایر كوچنده 1377ش جمعیت عشایری دهستانها. تهران: 1378، ص 87-104؛ سالزمن، فیلیپ سی. «كوچ متفاوت دو طایفة بلوچ»، مجموعه كتاب آگاه، ایلات و عشایر. تهران: 1362ش، ص 185.
4. درآمدی مجمل ... . ص3.
5. افشار سیستانی، ایرج. همان. 2/923.
6. گزارش عملكرد گذشته و وضع موجود بخشهای اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی استان سیستان و بلوچستان. سیستان و بلوچستان: 1361، ص 60.
7. سرشماری اجتماعی، اقتصادی عشایر كوچنده 1377، نتایج تفصیلی. تهران: 1378، ص 51.
8. افشار سیستانی، ایرج. همان. 2/922؛ سالزمن. همانجا.
معصومه ابراهیمی