قیچک

قیچک، از خانواده زه صدا^*های آرشه‌ای است. این ساز در متون قدیمی فارسی با نام‌های مختلفی چون قیچک، غژک، غزک، غچک (قیچک)، غژ و ... مشاهده می‌شود. در بلوچستان‌ به آن سرود یا سروز و در سیسیتان به آن قیچک گفته می‌شود. این ساز در محدوده‌های جغرافیایی ایران امروزه فقط در بلوچستان و سیستان مورد استفاده قرار می‌گیرد.

در عین حال این ساز توانسته است تا مناطقی از هرمزگان و کرمان نیز مهاجرت نماید. خصوصیات ظاهری قیچک سیستانی باریک‌تر و بلندتر از قیچک بلوچی است و تعداد وترهای آن نیز کمتر و تکنیک‌های اجرایی ساده‌تری دارد. قیچک متشکل از یک کاسه‌ی طنینی دوقسمتی است که دهانه‌ی قسمت پائینی کاسه با پوست پوشانده شده و دهانه‌ی بالایی کاسه باز می‌باشد. دسته‌ی قیچک کوتاه است و به لانه‌ی کوک و سرپنجه منتهی می‌شود. این ساز دارای دو گروه وتر است. گروه اول، وترهای اصلی است به تعداد 4 عدد در قیچک بلوچی و 3 عدد در قیچک سیستانی که روی آنها آرشه کشیده می‌شود. گروه دوم، وترهای فرعی یا اخوان به تعداد حدود 7 عدد در قیچک بلوچی و سیستانی که روی آنها آرشه کشیده نمی‌شود و از طریق ارتعاش وترهای اصلی به صدا درمی‌آیند. قیچک از مهم‌ترین سازهای متداول در بلوچستان و سیستان می‌باشد. قیچک بلوچی در بیشتر انواع موسیقی بلوچستان استفاده می‌شود. قیچک سیستانی فقط در مراسم عروسی و شادمانی مورد استفاده می‌گیرد.