ابوسهل مسیحی
ابوسهل مسیحی، عیسی بن یحیی مسیحی جرجانی (د. در دهه نخست سده 5 ق)، پزشک، اختر شناس، ریاضیدان و فیلسوف.
در میانه سده 4ق در جرجان زاده شد. مسیحی بود و در عبادت شیوهای خاص داشت.(1و2) در ربع آخر سده 4ق مدتی نزد اسپهبد مرزبان بن رستم در شهریار و فریم بود. سپس به گرگانج نزد آل مأمون (حک 387-408ق) رفت. در آنجا به حلقه دانشمندان آن روزگار، همچون ابوریحان بیرونی، ابن سینا و ابونصر منصور بن عراق پیوست و آثاری برای آنان نوشت.(1و3و4) نظامی عروضی در روایتی آورده است که ابوسهل و ابن سینا از بیم محمود غزنوی از گرگانج به سوی جرجان گریختند و ابوسهل در میانه راه جان سپرد،(5) در حالی که ابن سینا پس از رسیدن به جرجان، شرح مذاکرات پیشین خود با ابوسهل را در نامهای از جرجان به گرگانج برای او فرستاد. برخی از تاریخ نگاران و محققان اروپایی او را استاد ابن سینا در پزشکی دانستهاند، اما ابن سینا میگوید که پزشکی را خود آموخته است.(1)
آثار مهم ابوسهل، عبارتاند از: المائه یا صدباب و الطب الکلی در پزشکی؛ اظهار حکمه الله تعالی فی خلق الانسان، اصناف العلوم الحکمیه در طبقه بندی علوم.(1) دیمیتری گوتاس این رساله را که دربرگیرنده فهرست نسبتاً کاملی از رئوس مطالب است به انگلیسی تلخیص کرده است.(6)
مآخذ:
1- کرامتی، یونس. «ابوسهل مسیحی»، دایره المعارف بزرگ اسلامی. ج5، ص 574-579.
2- بیهقی، علی بن زید. تتمه صوان الحکمه. به کوشش محمد شفیع، لاهور: 1351ق، ص88-90.
3- ابن ابی اصیعبه. عیون الأنباء. به کوشش آگوست مولر، قاهره: 1299ق، 1/327-328، 2/19.
4- قفطی، علی بن یوسف. تاریخ الحکماء. به کوشش لیپرت، لایپزیک: 1903م؛ ص414، 417.
5- نظامی عروضی. چهارمقاله. به کوشش معین، تهران: 1333، ص118-121.
6- Gutas, D., Avicenna and the Aristotelian Tradition, Leiden, 1988.
یونس کرامتی