ابوعلی حبوبی
ابوعلی حبوبی، حسن بن حارث، ریاضیدان، قاضی و فقیه ایرانی نیمه دوم سده 4ق. با ابوالوفا بوزجانی، دانشمند مشهور ایرانی ساکن بغداد ارتباط علمی داشت و احتمالاً به همراه بیرونی و ابن سینا در گرگانج در دربار آل مأمون (حکومت: 387-408ق) میزیست.(1) مهمترین اثر وی الاستقصاء و التجنیس فی علم الحساب ـ درباره کاربرد جبر و مقابله و روشهای دیگر در حل مسائل حساب وصایا یا محاسبه ارث ـ یکی از کهنترین آثار جبری است که به طور کامل به دست ما رسیده.(1و2) موضوع کتاب مانند بخش وصایای کتابهای جبر محمد بن موسی خوارزمی (سده 2-3ق) و ابوکامل مصری (سده3-4ق)، اما سطح علمی آن پائینتر است.(1) در الاستقصاء دو روش ابتکاری به کار رفته که کاشانی در مفتاح الحساب از آنها با عنوان «روش ابوعلی حبوبی» یاد کرده است.(3) ابوعلی در یکی از مسائل به درستی از جبر و مقابله خوارزمی انتقاد کرده در حالی که فردریش رزن، هنگام چاپ کتاب خوارزمی در 1831م متوجه آن نشده است.(1و2)
مآخذ:
1- کرامتی، یونس. «ابوعلی حبوبی»، دایره المعارف بزرگ اسلامی. ج 6، ص 36-39.
2- همو. کارنامه ایرانیان. تهران: 1381، ص 98.
3- کاشانی، غیاث جمشید. مفتاح الحساب، قاهره: 1967م، ص 254-258.
4- قربانی، ابوالقاسم. زندگینامه ریاضیدانان دوره اسلامی. تهران: 1375، ص90.
یونس کرامتی