رُباب

سازی از خانواده سازهای زه‌صدا^*ی مضرابی که در محدوده ایران در مناطقی از بلوچستان و نیز سیستان رایج است.

این ساز متشکل از یک کاسه طنینیِ دو قسمتیِ بلندِ متصل به هم، دسته‌ای کوتاه، سرپنجه و تاج، تعدادی گوشی، تعدادی وتر و حدود 5 دستان، خرک و سیم‌گیر است که با مضراب نواخته می‌شود. رباب دارای دو گروه وتر است، گروه اول وترهای اصلی به تعداد 6 عدد که روی آن‌ها مضراب نواخته می‌شود و گروه دوم وترهای فرعی یا واخوان‌ها به تعداد حدود 12 عدد که روی آن‌ها مضراب نواخته نمی‌شود و از ارتعاش وترهای اصلی به صدا در می‌آیند. روی دهانه قسمت پائینی کاسه طنینی با پوست و قسمت بالایی آن توسط صفحه چوبی پوشانده شده است. رباب را با مضرابی از جنس شاخ، چوب یا نایلون می‌نوازند. در منطقه‌ی سراوان بلوچستان رباب از جمله مهم‌ترین سازهایی است که در حلقه ذکر دراویش نقشبندیه صاحبان به کار می‌رود. اما در مناطق شمالی بلوچستان و نیز سیستان از رباب در مجالس عروسی، شادمانی و نیز محافل اُنس استفاده می‌کنند. جنس وترهای اصلی رباب زه یا سیم‌های نایلونی و جنس وترهای واخوان فلزی است.

نیز نگاه کنید به

• سازهای زه صدا

منبع اصلی

دانشنامه ایران

نویسنده مقاله

محمدرضا درویشی