ایلات و عشایر

ایلات و عشایر، ایلات جمع ایل، کلمـه ترکی، و عشایر جمع عشیره، واژه عربی‌ست و به اقوام و جماعاتی اطلاق می‌شود که دارای مسکن ثابت نبوده، به‌صورت کوچ‌نشین در چادرهای متحرک زندگی می‌کنند.

در گذشته، اغلب ایلات و عشایر ایران از جهت حقوقی و اداری در درون ایل دارای نظام سنّتی حقوقی خاص خود بوده و هم از نظام حقوق شرع که زیرنظر مجتهدان و هم از نظام حقوق عرف که زیر نظر حاکمان و والیان اداره می‌شد، استقلال داشتند و از حقوق سنّتی نانوشته و غیرمدوّن ایل که سینه به سینه به آنان رسیده بود، پیروی می‌کردند. برای مثال، ایلات عرب مقیم خوزستان، در مسائل جنایی و اختلافات ناموسی، به قوه قضائیـه شرعی یا عرفی مراجعه نمی‌کردند، بلکه در صورت وقوع جنایت، به عادات و رسوم بازمانده پیش از اسلام که به آن «رسم فصل» می‌گفتند، عمل می‌کردند. برای مثال، در این ایلات، کیفر قتل عمد، قصاص یا دیه نبود، بلکه مجازات قتل نفس، علاوه بر جریمه‌یی نقدی که ریش‌سفید قبیله تعیین می‌کرد و ربطی به دیه نداشت، آن بود که خواهر قاتل را به برادر مقتول به زنی دهند.

منبع اصلی

دانشنامه ایران

نویسنده مقاله

سید حسن امین