جمهوری

جمهوری، حکومت اکثریت و حکومتی که زمام آن به دست نمایندگان ملت است.

جمهوری، در لغت، به معنای شراب مستی‌آور، شراب کهنه و نبیذ انگور سه ساله است. جمهوری، دولتی است آزاد که توسط شهروندانی که تابع قدرت خودسرانه نباشند، اداره می‌شود؛ حکومت به جای آن‌که جزء دارایی شخصی پادشاه باشد، امری است همگانی برای شهروندان. ارسطو، جمهوری، یا رپولیک (Republic) را، صورت خالص حکومت‌هایی می‌داند که توسط مردم اداره می‌‌شوند. در این‌گونه حکومت‌ها رئیس حکومت، رئیس جمهوری است که برای مدت محدود به صورت مستقیم یا غیرمستقیم، توسط مردم انتخاب می‌شود؛ ریاست حکومت، موروثی نیست؛ رئیس حکومت، مسئول عملکرد خود است.

نظریه کلاسیک جمهوری‌خواهی، از تجربه دولت ـ  شهرهای کوچک یونانی و سپس از تجربه جمهوری توسعه‌طلبانه رومی، مایه گرفت. اصطلاح جمهوریت را که ترک‌های عثمانی، در اواخر قرن 18م از لغت عربی جمهوری به معنای همه مردم، پدید آوردند، اولین بار در مورد نخستین جمهوری فرانسه و جمهوری‌های همسایه دولت عثمانی که به تقلید از جمهوری فرانسه، تأسیس شد به کار گرفته شد. سپس این اصطلاح مانند بسیاری از اصطلاحات دیگر از خاک عثمانی در میان اعراب و ایران و هند رواج یافت.

نیز نگاه کنید به

• قانون
• آیین دادرسی

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

اسدالله معظمی گودرزی