قوه مجریه
قوه مجریه، یکی از قوای سهگانه.
این قوه حکومت و اداره امور کشور را بر عهده دارد و قوانین و احکام را به ترتیبی که قانون معین میکند به اجرا درمیآورد[۱].
اصل 110 قانون اساسی به اختیارات و وظایف رهبر از جمله حل اختلاف و تنظیم روابط قوای سهگانه، امضای حکم ریاست جمهوری پس از انتخاب مردم و... عزل رئیس جمهور با در نظر گرفتن مصالح کشور پس از حکم دیوان عالی کشور به تخلف وی از وظایف قانونی، یا رأی مجلس شورای اسلامی به عدم کفایت وی بر اساس اصل هشتاد و نهم... اشاره دارد[۲]. در اصل 113 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، پس از رهبری، رئیس جمهور عالیترین مقام رسمی کشور است و مسئولیت اجرایی قانون اساسی و تنظیم روابط قوای سهگانه و ریاست قوه مجریه را جز در اموری که مستقیماً به رهبری مربوط میشود بر عهده دارد[۳]. رئیس جمهور برای مدت چهار سال با رأی مستقیم مردم انتخاب میشود و انتخاب مجدد او به صورت متوالی تنها برای یک دوره بلامانع است و بر طبق اصل 115 قانون اساسی او باید از میان رجال مذهبی و سیاسی که واجد شرایط زیر باشند، انتخاب گردد: ایرانیالاصل، تابع ایران، مدیر و مدبر، دارای حسن سابقه و امانت و تقوی، مؤمن و معتقد به مبانی جمهوری اسلامی ایران و مذهب رسمی کشور[۴].
مسئولیت نظارت بر انتخابات ریاست جمهوری طبق اصل نود و نهم بر عهده شورای نگهبان است ولی قبل از تشکیل نخستین شورای نگهبان بر عهده انجمن نظارتی است که قانون تعیین میکند. (اصل 118) رئیس جمهور در مجلس شورای اسلامی در جلسهای که با حضور رئیس قوه قضائیه و اعضای شورای نگهبان تشکیل میشود سوگند یاد میکند و سوگندنامه را امضاء مینماید. (اصل 121) رئیس جمهور در حدود اختیارات و وظایفی که به موجب قانون اساسی و یا قوانین عادی به عهده دارد در برابر ملت و رهبر و مجلس شورای اسلامی مسئول است. (اصل 122) عزل و نصب وزراء توسط رئیس جمهور میباشد که پس از گرفتن رأی اعتماد از مجلس شورای اسلامی انجام میپذیرد. (اصول 133 و 136) سفیران به پشنهاد وزیر امور خارجه و تصویب رئیس جمهور تعیین میشوند. رئیس جمهور استوارنامه سفیران را امضاء میکند و استوارنامه سفیران کشورهای دیگر را میپذیرد. (اصل 128) امضای عهدنامهها، مقاولهنامهها و قراردادهای دولت ایران با سایر دولتها و همچنین امضای پیمانهای مربوط به اتحادیههای بینالمللی پس از تصویب مجلس شورای اسلامی با رئیس جمهور یا نماینده قانونی اوست (اصل 125)[۵] بر اساس اصل 123 قانون اساسی رئیس جمهور موظف است مصوبات مجلس یا نتیجه همهپرسی را پس از طی مراحل قانونی و ابلاغ به او امضاء کند و به اجرا در آورد[۶].
وظایف قوه مجریه عبارتند از: الف ـ اجرای تصمیمات قوای دیگر، در این مورد صلاحیت قوه مجریه به اجرا درآوردن دوگونه تصمیمگیری از سوی قوای دیگر است. 1- تصمیمات تقنینی توسط قوه مقننه که سرانجام به صورت قانون لازمالاجرا در میآید و دستگاه اجرایی اقدامات خود را بر پایه این قواعد استوار میسازد. 2- تصمیمات قضایی که توسط دادگاههای صلاحیتدار به شکل آراء قضایی لازمالاجرا صادر میشوند و قوه مجریه مکلف است تسهیلات اجرای آنها را فراهم کند. ب- تهیه و تدارک تصمیمات. ج- اتخاذ تصمیمات لازمالاجرا؛ قوه مجریه در بسیاری از موارد تصمیمات جدید اتخاذ میکند و گاهی اینگونه اعمال، تابع هیچگونه پیش شرط و مهلت قانونی نیست. افزون بر آن قوه مجریه دارای قدرت نظامنامهای است و مصوبات خود را اجرا میکند. سهیم بودن قوه مجریه در صدور قواعد عام و کلی که از هر حیث شبیه به قواعد قانونی است، در مواردی عین قانونگذاری است[۷].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ قاضی شریعت پناهی، ابوالفضل. بایستههای حقوق اساسی. ]بی م[، دادگستر مهر، 1375، ص 257.
- ↑ حسینینیک، سید عباس. قانون اساسی جمهوری اسلامی به انضمام اصول قانون اساسی قبل از تجدید نظر. تهران: مجد، 1377، ص 74 و 75.
- ↑ وثوقی، شهین. قوانین و مقررات مربوط به انتخابات از آغاز پیروزی انقلاب تا کنون. تهران: چاپخانه وزارت کشور، 1369، ص 28 و 29.
- ↑ حسینینیک، سید عباس. قانون اساسی جمهوری اسلامی به انضمام اصول قانون اساسی قبل از تجدید نظر. تهران: مجد، 1377. ص 68 و 69 و 81 و 83 و 84 و 85 و 87 و 89.
- ↑ حسینینیک، سید عباس. قانون اساسی جمهوری اسلامی به انضمام اصول قانون اساسی قبل از تجدید نظر. تهران: مجد، 1377. ص 68 و 69 و 81 و 83 و 84 و 85 و 87 و 89.
- ↑ حسینینیک، سید عباس. قانون اساسی جمهوری اسلامی به انضمام اصول قانون اساسی قبل از تجدید نظر. تهران: مجد، 1377. ص 68 و 69 و 81 و 83 و 84 و 85 و 87 و 89.
- ↑ قاضی شریعت پناهی، ابوالفضل. بایستههای حقوق اساسی. ]بی م[، دادگستر مهر، 1375. ص 258 و 259.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
مریم حسنی