ابوالفتح عبدالرحمن خازنی
خازنی، ابوالفتح عبدالرحمان (زنده در 525ق)، ستارهشناس و فیزیکدان برجسته. وی غلامی رومی بود که در مرو به تحصیل پرداخت. بسیار پارسا بود و با آنکه از ثروت بهرهای نداشت از پذیرش هدیه گران سلطان سنجر سر باز زد[۱]. وی یکی از 22 ستاره شناس دوره اسلامی است که رصدهای دقیق و مستقلی انجام دادهاند. نتایج این ارصاد در کتاب مهم زیج المعتبر السنجری گرد آمده است. این زیج از نظر محاسبات ریاضی نیز نکات قابل توجهی دارد[۲][۳]. برخی وی را واضع اصلی تقویم جلالی میدانند[۴]. کتاب میزان الحکمه وی از مهمترین آثار فیزیک سدههای میانه به شمار میرود[۵]. خازنی مدتها پیش از راجر بیکن دریافته بود که وزن سیالی که درون یک ظرف میگنجد با کاهش ارتفاع بیشتر میشود[۶][۷]. وی درباره چگالی ویژه اجسام و ساخت دستگاههای خودکار نیز به تحقیق پرداخت[۸][۹].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ قربانی، ابوالقاسم. زندگینامه ریاضیدانان دوره اسلامی. تهران: 1375، ص228.
- ↑ Kennedy, E. S. “A Survey of Islamic Astronomical Tables”, Transaction of the American Philosophical Society, New Series, Vol. XLVI(2), 1956, pp 159-161.
- ↑ Lorch, Richard, “The Qibla-Table Attributed to Al-Khazini”, Journal for the History of Arabic Science, 1980, Vol. IV(2), pp 259-264
- ↑ کرامتی، یونس. کارنامه ایرانیان. تهران: 1380، ص 121-122.
- ↑ کرامتی، یونس. «ایران»، دائره المعارف بزرگ اسلامی. ج 10، ص 672.
- ↑ Wiedemann, Eilhard , “Inhalt eines Gefasses in verschiedenen Abstanden vom Erdmittelpunkte nach Al-Khazini und Roger Baco”, Annalen Der Physik, Vol XXXIX, 1890, P 319.
- ↑ Wiedemann, Eilhard, “Inhalt eines Gefasses in verschiedenen Abstanden vom Erdmittelpunkte”, Zeitschrift fur Phyzik, Vol XIII, 1922, PP 59-60
- ↑ Wiedemann, E., “Arabische specifische Gewichtsbestimmungen”, Annalen Der Physik, Vol XX, 1883, pp 539-541.
- ↑ Lorch, Richard, “Al-Khazini’s Sphere That Rotates by Itself”, Journal for the History of Arabic Science, Aleppo, 1980, Vol. IV (2), 287-303.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
یونس كرامتی